Dữ liệu - nền tảng để phát triển đô thị thông minh

TP. Hồ Chí Minh tiếp tục triển khai cơ chế đột phá để các giải pháp công nghệ, dịch vụ và ý tưởng mới có điều kiện được thử nghiệm, ứng dụng vào thực tiễn. Ảnh: Minh Lâm

Ông Nguyễn Mạnh Cường, Phó Chủ tịch UBND TP. Hồ Chí Minh cho biết, Đề án Phát triển đô thị thông minh tại TP. Hồ Chí Minh giai đoạn 2026-2030, tầm nhìn đến năm 2045 là cột mốc quan trọng định hình chặng đường phát triển của thành phố trong kỷ nguyên số. Mục tiêu xuyên suốt là xây dựng đô thị thông minh, phát triển bền vững theo mô hình tăng trưởng xanh, trong đó quản trị đô thị dựa trên dữ liệu và công nghệ số.

Để tạo nguồn lực thực hiện, năm 2026 TP. Hồ Chí Minh đặt mục tiêu chi 12.705 tỷ đồng, tương đương 4,16% tổng chi ngân sách, cho khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Thành phố cũng triển khai kế hoạch phát triển công nghệ chiến lược với 9 nhóm công nghệ và 26 nhóm sản phẩm ưu tiên; tổng hợp 34 đề xuất công nghệ, sản phẩm chiến lược và xây dựng danh sách 80 chuyên gia, nhà khoa học trong các lĩnh vực AI, bán dẫn, robot, điện toán đám mây, công nghệ sinh học, y sinh, an ninh mạng…

Hạ tầng số tiếp tục được mở rộng với 8.523 trạm 5G, chiếm 22,48% tổng số trạm 5G cả nước, bảo đảm vùng phủ sóng trên 95%. Mạng 5G dùng riêng cũng được thí điểm tại Công viên phần mềm Quang Trung để phục vụ IoT, nghiên cứu và phát triển các ứng dụng đô thị thông minh.

Cùng với đó, thành phố đã hình thành Quỹ đầu tư mạo hiểm theo mô hình công ty cổ phần với vốn điều lệ ban đầu 500 tỷ đồng, hướng tới 5.000 tỷ đồng. Sàn giao dịch công nghệ phiên bản mới đã kết nối 38 hợp đồng với tổng giá trị khoảng 29 tỷ đồng. Thành phố cũng thu hút hơn 1,4 tỷ USD vốn đầu tư quốc tế vào lĩnh vực công nghệ cao.

Một trong những lĩnh vực được kỳ vọng thay đổi mạnh nhờ dữ liệu là quy hoạch. Ngành quy hoạch thành phố được giao lồng ghép các giải pháp đô thị thông minh vào quá trình lập quy hoạch, đồng thời xây dựng nền tảng phục vụ lập, thẩm định, phê duyệt, quản lý và giám sát thực hiện quy hoạch.

Bà Dương Thảo Hiền, Phó giám đốc Sở Quy hoạch - Kiến trúc TP. Hồ Chí Minh cho biết, nền tảng này đặt mục tiêu hoàn thành trong năm 2026. Đến năm 2030, 100% đồ án quy hoạch được thẩm định và quản lý trên nền tảng số; ít nhất 80% quy trình thẩm định được số hóa; tối thiểu 90% hồ sơ hiện có được số hóa và toàn bộ dữ liệu quy hoạch được tích hợp để khai thác.

Theo bà Hiền, đô thị thông minh phải tạo được năng lực nhìn thấy toàn cục, phát hiện sớm vấn đề và phối hợp hành động. Khi đó, công nghệ trở thành năng lực phát triển đô thị, dữ liệu trở thành tài sản được quản trị có trách nhiệm và người dân trở thành chủ thể tham gia quá trình vận hành, giám sát đô thị.

Ông Trần Quốc Thái, Cục trưởng Cục Phát triển đô thị (Bộ Xây dựng) cho rằng, phát triển đô thị thông minh không đơn thuần là đầu tư thêm camera, cảm biến, trung tâm điều hành hay các ứng dụng số. Cốt lõi là đổi mới toàn diện phương thức quy hoạch, xây dựng, quản lý và cung cấp dịch vụ đô thị, chuyển từ xử lý sự việc sau khi xảy ra sang quản trị tích hợp, chủ động và có khả năng dự báo dựa trên dữ liệu.

Theo ông Thái, TP. Hồ Chí Minh cần lựa chọn một số bài toán có tác động lớn để ưu tiên triển khai thay vì dàn trải nguồn lực. Trước mắt có thể tập trung vào giao thông - logistics; ngập, thoát nước và môi trường; quy hoạch, xây dựng và quản lý tài sản đô thị; y tế, an sinh và an toàn đô thị. Đồng thời, thành phố cần xây dựng nền tảng dữ liệu đô thị thống nhất, đặc biệt đối với dữ liệu quy hoạch, xây dựng, hạ tầng và đầu tư công.

Để các giải pháp mới sớm đi vào thực tế, ông Thái đề xuất thiết lập cơ chế sandbox cho phép thí điểm có kiểm soát công nghệ và mô hình mới. Theo ông, nỗ lực phát triển đô thị thông minh của TP. Hồ Chí Minh cần trở thành hình mẫu cho các địa phương khác, hướng đến mục tiêu đưa thành phố vào nhóm 50 đô thị dẫn đầu thế giới.

Theo ông Nguyễn Mạnh Cường, xây dựng đô thị thông minh trước hết phải hình thành nền tảng dữ liệu đủ mạnh phục vụ công tác lãnh đạo, điều hành. Tuy nhiên, đích đến cuối cùng vẫn là sử dụng dữ liệu và công nghệ để phục vụ người dân, doanh nghiệp tốt hơn, nâng cao chất lượng cuộc sống.

Thành phố cam kết tiếp tục tạo lập môi trường minh bạch, triển khai những cơ chế đột phá để các giải pháp công nghệ, dịch vụ và ý tưởng mới có điều kiện được thử nghiệm, ứng dụng vào thực tiễn.

Với cách tiếp cận này, thước đo của đô thị thông minh không nằm ở số lượng công nghệ được triển khai mà ở khả năng biến dữ liệu thành quyết định quản trị hiệu quả. Khi dữ liệu giao thông, quy hoạch, môi trường, hạ tầng và dịch vụ công được kết nối, TP. Hồ Chí Minh sẽ có thêm công cụ dự báo các vấn đề đô thị, sử dụng hiệu quả nguồn lực và từng bước chuyển từ quản lý sang quản trị đô thị thông minh.