Họa sĩ Võ Tùng Niên: Các tác phẩm nghệ thuật vẫn mãi làm đẹp cho đời

Họa sĩ Võ Tùng Niên dự trại sáng tác làng nghề Đồng Nai năm 2016. Ảnh: Bùi viết Đồng

Khẳng định tên tuổi trong làng mỹ thuật

Tháng 4-1982, ông cùng một số văn nghệ sĩ khác được kết nạp vào hội. Đây có thể tính là đợt kết nạp hội viên đầu tiên của Hội Văn học Nghệ thuật Đồng Nai. Những năm ấy, đội ngũ sáng tạo nghệ thuật của Đồng Nai còn ít, họa sĩ điêu khắc Võ Tùng Niên đứng vào hàng những họa sĩ tên tuổi ở Đồng Nai thời kỳ đầu, cùng các tên tuổi như: Văn Lương (nguyên Hiệu trưởng Trường cao đẳng Mỹ thuật Trang trí Đồng Nai), Lê Quang, Thanh Thanh, Nam Ngữ, Sĩ Nguyên, Mai Công Trực, Tạ Tiến... trực tiếp góp tài năng, tâm sức xây dựng mỹ thuật Đồng Nai nói riêng, Hội Văn học Nghệ thuật Đồng Nai nói chung.

Trong gần 50 năm hoạt động mỹ thuật tại Đồng Nai, họa sĩ Võ Tùng Niên là tấm gương miệt mài đam mê sáng tác. Gia tài tác phẩm của ông khá đồ sộ, để lại dấu ấn ở nhiều nơi trên đất nước. Một số tác phẩm tiêu biểu như: Tượng đài Chiến thắng Đăc Tô - Tân Cảnh (Kon Tum) - tác giả Mai Ngọc Chính, thể hiện: Võ Tùng Niên; Tượng đài tội ác giặc Pháp ở Phan Rí (tỉnh Lâm Đồng); Tượng đài Du kích Tuy Phong cùng tác giả Hồ Thái Thiết (tỉnh Lâm Đồng ngày nay), Tượng đài Bác Hồ ở Học viện Lục quân Đà Lạt…

Với vốn sống của người lính đã trải qua chiến tranh và có phong cách hội họa giàu chất thơ, Võ Tùng Niên được tín nhiệm giao minh họa cho các tác phẩm trên Tạp chí Văn nghệ Đồng Nai nhiều năm trước đây. Những tác phẩm truyện ngắn, ký, tiểu thuyết, thơ về đề tài người lính và chiến tranh cách mạng được ông minh họa giàu độ tinh tế, biểu cảm. Ông tham gia tích cực các hoạt động thuộc chuyên môn mỹ thuật của Hội Văn học Nghệ thuật Đồng Nai, dự các trại sáng tác, triển lãm mỹ thuật khu vực, triển lãm của tỉnh, các cuộc thi văn học nghệ thuật và được ghi nhận bằng các giải thưởng như: Giải khuyến khích Hội Mỹ thuật Việt Nam với tác phẩm Lên nương (tượng); giấy khen Hội Mỹ thuật Việt Nam với tác phẩm Niềm cảm xúc; giải nhất Giải thưởng Văn học Nghệ thuật Trịnh Hoài Đức lần 1 với tác phẩm Năng động (phù điêu); giải nhì Giải thưởng Văn học Nghệ thuật Trịnh Hoài Đức lần 2 với tác phẩm Cô gái Châu Mạ (tượng); giải nhì (giải cao nhất) Giải thưởng Cuộc vận động sáng tác chủ đề Học tập làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh năm 2010 của tỉnh với tác phẩm Bác Hồ với các cháu thiếu nhi (tượng) và nhiều giải thưởng khác. Thử sức ở lĩnh vực nhiếp ảnh nghệ thuật, Võ Tùng Niên cũng nhận được giải thưởng là giải nhì Triển lãm ảnh của Câu lạc bộ nhiếp ảnh Liên đoàn Lao động tỉnh năm 1996.

Vẫn mãi làm đẹp cho đời

Những năm tuổi trẻ, Võ Tùng Niên được đào tạo cả 2 ngành nghệ thuật. Ông tốt nghiệp khoa Điêu khắc, Trường cao đẳng Mỹ thuật Hà Nội năm 1971. Trước đó, ông theo học khóa trung cấp nhạc dân tộc tại Hà Nội - khóa học 3 năm dạy nghiệp vụ âm nhạc và còn dạy thêm nghề làm nhạc cụ dân tộc. Võ Tùng Niên thành thạo biểu diễn trống chèo, sáo, nhị và làm được các nhạc cụ dân tộc như: nhị, sáo, tiêu, đàn tam, đàn tứ. Năm 1971, Lệnh Tổng động viên đã đưa chàng họa sĩ, nhạc công, nghệ nhân đa tài vào bộ đội, vượt Trường Sơn vào Nam chiến đấu. Võ Tùng Niên được điều về Phòng Tuyên huấn Quân khu 7, chiến đấu trên chiến trường miền Đông Nam Bộ. Cũng ở đây, Võ Tùng Niên gặp cô diễn viên Đội Tuyên văn Đoàn 600, Quân khu 7 Phạm Thị Bích Nhuần là người cùng quê và sau thành “người bảo trợ” suốt đời.

Họa sĩ Võ Tùng Niên sinh năm 1947, quê ở tỉnh Nam Ðịnh trước đây (nay là tỉnh Ninh Bình). Ông mất năm 2025.

Những năm gần đây, tại khu phố 4, phường Trảng Dài xuất hiện nhóm dân ca Hương Việt với nhiều nhạc công, “nghệ sĩ” cao tuổi mà vẫn “đàn ngọt, hát hay” làm sôi động cả một vùng phố. Nhóm còn đi giao lưu, biểu diễn ở các câu lạc bộ văn nghệ khu phố, phường, địa phương khác để lại nhiều dư âm. Họa sĩ Võ Tùng Niên là người tổ chức và là linh hồn của nhóm. Nghề xưa nghiệp cũ không dễ bỏ. Ông là nhạc công (nhị, trống), ca sĩ (hát văn) và “ông bầu” của nhóm dân ca Hương Việt. Diễn viên Phạm Thị Bích Nhuần là ca sĩ chính của nhóm. Ngoài 70, râu tóc đã bạc trắng theo thời gian nhưng dáng vóc ông vẫn còn nhanh nhẹn, khỏe khoắn, đôi mắt vẫn lấp lánh đam mê.

Giờ đây, sân khấu đồng quê ấy cùng nhóm dân ca Hương Việt đã khuyết đi một người quan trọng nhất - người sáng lập và là nhạc công chủ chốt. Cũng như Hội Văn học Nghệ thuật Đồng Nai khuyết đi một hội viên lứa đầu tiên khai lập hội, khuyết đi một họa sĩ điêu khắc nhiều thành tựu. Nhưng những gì ông để lại - các tác phẩm nghệ thuật của ông vẫn hiện hữu, vẫn mãi làm đẹp cho đời. Và tiếng đờn, tiếng nhị của ông vẫn mãi ngân nga trong nỗi nhớ, tình yêu của người thân, bạn bè, bà con lối xóm.

Phước Long Giang