Hoàn thiện chính sách đất đai, khơi thông nguồn lực phát triển Thủ đô

Bảo đảm thống nhất, khả thi trong quá trình thực hiện

Thảo luận tại Tổ 3 về dự thảo Nghị quyết quy định một số nội dung liên quan đến cho thuê đất, tạm nộp tiền sử dụng đất, tiền thuê đất và bồi thường, hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất, nhiều đại biểu đề nghị tiếp tục rà soát, hoàn thiện các quy định nhằm bảo đảm tính khả thi và sự thống nhất trong quá trình thực hiện.

Từ thực tiễn công tác giải phóng mặt bằng tại cơ sở, đại biểu Lê Minh Đức, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã Thạch Thất cho rằng: cần giữ nguyên nguyên tắc bồi thường bằng tiền, không áp dụng hình thức bồi thường bằng công trình. Theo đại biểu, nếu thực hiện theo phương án này sẽ phát sinh nhiều thủ tục đầu tư xây dựng, kéo dài thời gian giải phóng mặt bằng và ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ triển khai các dự án. Không chỉ vậy, việc bồi thường bằng công trình còn tiềm ẩn nguy cơ phát sinh tranh chấp liên quan đến chất lượng, quy mô và giá trị công trình thay thế, khiến quá trình tổ chức thực hiện trở nên phức tạp hơn.

Đại biểu Lê Minh Đức phát biểu thảo luận tại tổ

Đáng chú ý, nhiều ý kiến cũng bày tỏ băn khoăn về quy định giao UBND cấp xã quyết định các chính sách hỗ trợ khác. Theo các đại biểu, nếu mỗi địa phương áp dụng một mức hỗ trợ riêng sẽ rất khó bảo đảm tính công bằng, đặc biệt đối với các dự án đi qua nhiều xã, phường. Từ góc độ quản lý nhà nước, vấn đề đặt ra không chỉ là thẩm quyền quyết định mà còn là yêu cầu bảo đảm sự thống nhất của chính sách trên phạm vi toàn thành phố. Nếu người dân trong cùng một dự án được hưởng các mức hỗ trợ khác nhau, nguy cơ phát sinh so bì, khiếu kiện là rất lớn, từ đó ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ giải phóng mặt bằng.

Một số đại biểu đề xuất giao UBND cấp xã rà soát, đề xuất trên cơ sở thực tiễn địa phương, còn UBND thành phố là cơ quan quyết định đối với các trường hợp đặc biệt. Cách tiếp cận này được cho là vừa phát huy vai trò của cơ sở, vừa bảo đảm tính thống nhất trong thực thi chính sách. Bên cạnh đó, một số ý kiến cũng đề nghị làm rõ các tiêu chí xác định trường hợp diện tích đất còn lại sau thu hồi không đủ điều kiện xây dựng nhà ở; đồng thời quy định cụ thể cơ chế quản lý phần diện tích còn lại để tránh phát sinh vi phạm trong quá trình sử dụng đất.

Còn theo đại biểu Đỗ Thị Lan Hương, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND phường Tùng Thiện, khó khăn lớn nhất hiện nay là sự thiếu đồng bộ của chính sách qua các thời kỳ. Theo đó, các dự án giải phóng mặt bằng thường kéo dài nhiều năm, trong khi hệ thống pháp luật đất đai liên tục thay đổi. Điều này dẫn đến tình trạng trong cùng một dự án nhưng các hộ dân lại được áp dụng các cơ chế hỗ trợ khác nhau, gây nhiều khó khăn cho địa phương trong quá trình vận động, tuyên truyền và tổ chức thực hiện.

Phân loại các nhóm vấn đề tồn đọng để xử lý phù hợp

Cũng tại thảo luận tổ, nhiều ý kiến cũng kiến nghị thành phố sớm có giải pháp xử lý đối với quỹ đất có nguồn gốc từ các nông, lâm trường trước đây. Đây là nhóm đất đang phát sinh nhiều vướng mắc về đối tượng sử dụng, mức hỗ trợ và thẩm quyền giải quyết khi Nhà nước thu hồi đất để thực hiện các dự án phát triển.

Làm rõ thêm những nội dung đại biểu quan tâm, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Vũ Đại Thắng cho biết: phần lớn các vướng mắc hiện nay đều là những tồn tại lịch sử kéo dài nhiều năm, liên quan đến đất dịch vụ, giao đất không đúng thẩm quyền, giao đất chưa hoàn thiện thủ tục pháp lý và nhiều trường hợp tồn đọng khác.

Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Vũ Đại Thắng phát biểu thảo luận tại tổ

Theo Chủ tịch UBND thành phố Vũ Đại Thắng, thời gian qua Hà Nội đã nhiều lần tìm giải pháp tháo gỡ nhưng do khuôn khổ pháp lý còn hạn chế nên nhiều vấn đề vượt quá thẩm quyền của thành phố. Trong bối cảnh đó, Luật Thủ đô năm 2026 được đánh giá là bước đột phá quan trọng khi trao thêm nhiều thẩm quyền cho Hà Nội trong xử lý các vấn đề đặc thù. Đây sẽ là cơ sở pháp lý để thành phố từng bước giải quyết những tồn tại lịch sử vốn kéo dài nhiều năm nhưng chưa thể xử lý dứt điểm.

Tuy nhiên, Chủ tịch UBND thành phố cũng nhấn mạnh, các nghị quyết trình HĐND lần này chủ yếu quy định nguyên tắc, cơ chế và thẩm quyền xử lý, không thể đưa từng trường hợp cụ thể vào văn bản quy phạm pháp luật do tính chất và hoàn cảnh pháp lý của mỗi vụ việc là khác nhau.

Vì vậy, sau khi các nghị quyết được thông qua, thành phố sẽ tiến hành rà soát, phân loại toàn bộ các nhóm vấn đề tồn đọng để xây dựng các cơ chế xử lý phù hợp. Nội dung thuộc thẩm quyền của HĐND thành phố sẽ được báo cáo để xem xét, quyết định; những vấn đề thuộc thẩm quyền của UBND thành phố theo các cơ chế mới sẽ được chủ động giải quyết ngay. Chủ tịch UBND thành phố đánh giá cách tiếp cận này được kỳ vọng sẽ tạo chuyển biến thực chất trong xử lý các tồn tại liên quan đến đất đai, đồng thời đáp ứng nguyện vọng chính đáng của người dân.

Chủ tịch UBND thành phố Vũ Đại Thắng khẳng định, Luật Thủ đô năm 2026 chính thức có hiệu lực từ ngày 1/7 tới đây cùng với hệ thống nghị quyết triển khai đồng bộ, Hà Nội kỳ vọng sẽ từng bước tháo gỡ các điểm nghẽn kéo dài trong lĩnh vực đất đai, tạo môi trường thuận lợi hơn cho phát triển kinh tế - xã hội và nâng cao hiệu quả quản lý đô thị trong giai đoạn mới.