Hoàn thiện chính sách văn hóa - xã hội của Thủ đô

Thúc đẩy phát triển các ngành công nghiệp văn hóa

Đánh giá 1 năm thi hành Luật Thủ đô năm 2024 cho thấy, Luật đã nhấn mạnh vai trò của các giá trị văn hóa - xã hội trong phát triển bền vững Thủ đô. Các chính sách bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa, di sản được lồng ghép với phát triển du lịch, kinh tế sáng tạo, góp phần giữ gìn bản sắc Thủ đô trong quá trình đô thị hóa nhanh.

Các chính sách phát triển văn hóa, thể thao, du lịch quy định về phát triển văn hóa, xây dựng con người Hà Nội thanh lịch, văn minh đã tạo cơ sở pháp lý và cơ chế phù hợp để thành phố Hà Nội từng bước triển khai các bộ tiêu chí, mô hình và giải pháp về xây dựng môi trường văn hóa, nếp sống văn minh, qua đó bước đầu phát huy hiệu quả trong thực tiễn.

Luật Thủ đô năm 2024 cũng tạo hành lang pháp lý quan trọng để thúc đẩy phát triển các ngành công nghiệp văn hóa tại Thủ đô thông qua các cơ chế ưu tiên, chính sách đặc thù về đầu tư, xã hội hóa, khai thác giá trị văn hóa và sáng tạo.

Việc tổ chức thi hành Luật góp phần nâng cao nhận thức của chính quyền địa phương và các chủ thể liên quan trong phát triển văn hóa, xã hội và quảng bá hình ảnh Thủ đô.

Sửa Luật Thủ đô nhằm tạo hành lang pháp lý quan trọng để thúc đẩy phát triển các ngành công nghiệp văn hóa tại Thủ đô. Ảnh: BP

Bên cạnh đó, Luật Thủ đô đã tạo khuôn khổ pháp lý để lồng ghép các mục tiêu phát triển trong lĩnh vực này theo định hướng của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch vào các chương trình, đề án phát triển văn hóa, công nghiệp văn hóa của Thủ đô, góp phần nâng cao nhận thức của các cơ quan quản lý, các tổ chức, cá nhân về vị trí, vai trò của văn hóa trong chiến lược phát triển Thủ đô Hà Nội…

Từ góc độ giám sát của đại biểu Quốc hội, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Bùi Hoài Sơn chia sẻ, ông nhận thấy thành phố Hà Nội đang thể hiện tinh thần chủ động, cầu thị và rất nghiêm túc trong việc triển khai các chính sách văn hóa được quy định trong Luật Thủ đô năm 2024. Thành phố đã nhanh chóng cụ thể hóa các quy định của luật bằng nhiều đề án, chương trình hành động, trong đó có những nội dung thể hiện tư duy rất mới về văn hóa – không chỉ là bảo tồn, giữ gìn, mà còn là phát triển, sáng tạo và lan tỏa…

Tuy nhiên, sau 1 năm thi hành Luật Thủ đô, bên cạnh những kết quả tích cực, quá trình triển khai thi hành Luật và các văn bản quy định chi tiết vẫn còn tồn tại một số khó khăn, vướng mắc, hạn chế, cần kịp thời được sửa đổi, bổ sung, trong đó có các quy định về văn hóa, xã hội.

Qua rà soát đánh giá, Luật Thủ đô số 39/2024/QH15 với 7 chương, 54 điều đến nay đã có 5 điều bị bãi bỏ toàn bộ, 10 điều bị bãi bỏ một phần, sửa đổi, bổ sung về nội dung. Các điều đang có hiệu lực thì có nhiều nội dung không còn là cơ chế đặc thù, vượt trội, do các luật, nghị quyết ban hành sau đã kế thừa đưa vào thành các quy định áp dụng chung, thậm chí, một số nội dung có quy định thuận lợi hơn so với Luật Thủ đô; một số quy định đặc thù hiện nay cho các địa phương, quy định đặc thù cho một số dự án lớn, quan trọng đã có những cơ chế, chính sách rất thuận lợi, vượt trội để triển khai thực hiện.

HĐND thành phố quyết định chính sách huy động nguồn lực xã hội hóa

Theo dự thảo Tờ trình Chính phủ của Bộ Tư pháp, dự án Luật Thủ đô (sửa đổi) được xây dựng trên cơ sở kế thừa những quy định phù hợp của Luật hiện hành, sửa đổi, bổ sung các bất cập phát sinh.

Trong đó, quy định về phát triển văn hóa, thể thao, du lịch (Điều 18 dự thảo Luật) định hướng bảo vệ và phát triển văn hóa Thủ đô tương xứng với truyền thống nghìn năm Thăng Long – Hà Nội, xây dựng Hà Nội là trung tâm văn hóa tiêu biểu của cả nước và hình mẫu văn hóa người Hà Nội.

Các lễ hội thu hút đông đảo người dân tham gia. Ảnh: BP

Trong đó, HĐND thành phố có thẩm quyền ban hành danh mục di sản, khu vực, công trình kiến trúc có giá trị; quyết định chính sách huy động nguồn lực xã hội hóa, chế độ chi ngân sách, cơ chế tôn vinh cá nhân tiêu biểu và phát triển công nghiệp văn hóa; giao UBND thành phố quy định yêu cầu quản lý, bảo vệ, trùng tu, khai thác công trình kiến trúc có giá trị và thực hiện quản lý, cấp phép các hoạt động văn hóa, du lịch theo thẩm quyền.

Quy định về phát triển giáo dục, đào tạo (Điều 19 dự thảo Luật) thể hiện định hướng xây dựng Thủ đô là trung tâm giáo dục, đào tạo chất lượng cao, có khả năng dẫn dắt đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và hội nhập quốc tế.

Việc cho phép triển khai các mô hình giáo dục đa cấp, chất lượng cao, trường chuyên, liên kết giáo dục với nước ngoài cùng với phân cấp mạnh thẩm quyền quản lý, cấp phép, ban hành chương trình giáo dục sẽ tạo hành lang pháp lý linh hoạt, phù hợp với đặc thù đô thị lớn, góp phần nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, đáp ứng yêu cầu phát triển nhanh và bền vững của Thủ đô.

Quy định về phát triển hệ thống y tế và an sinh xã hội (Điều 20 dự thảo Luật) thể hiện mục tiêu xây dựng hệ thống y tế Thủ đô hiện đại, tiên phong trong ứng dụng công nghệ cao, chuyển đổi số và đóng vai trò hạt nhân của vùng Thủ đô.

Việc phân cấp thẩm quyền cho thành phố trong phê duyệt kỹ thuật y tế, cấp phép hành nghề, quyết định giá dịch vụ y tế và chính sách hỗ trợ tài chính tạo điều kiện nâng cao chất lượng dịch vụ chăm sóc sức khỏe nhân dân. Đồng thời, cơ chế mở rộng chính sách an sinh xã hội, nâng mức thụ hưởng, ưu tiên nhóm yếu thế góp phần bảo đảm tiến bộ, công bằng xã hội, tăng cường khả năng chống chịu và thích ứng của Thủ đô trước các rủi ro kinh tế – xã hội.

Cũng theo Bộ Tư pháp, một trong các quan điểm xây dựng dự án Luật là cơ chế, chính sách đặc thù phát triển Thủ đô phải có trọng tâm, trọng điểm, phù hợp bối cảnh thực tiễn phát triển của địa phương và phù hợp khả năng cân đối nguồn lực của Nhà nước, tạo động lực, đột phá mới cho Thủ đô, từng bước giải quyết các điểm nghẽn, thách thức và tạo thể chế thuận lợi, dẫn đường, đáp ứng yêu cầu của giai đoạn phát triển mới.

Phương Thảo