Hoàn thiện cơ chế đột phá, khơi thông nguồn lực phát triển công nghiệp văn hóa

Hoàn thiện chính sách ưu đãi, tháo gỡ điểm nghẽn thủ tục

ĐBQH Thạch Phước Bình (Vĩnh Long) cho biết, công nghiệp văn hóa đang ngày càng đóng góp quan trọng cho nền kinh tế, với tỷ trọng khoảng 4,98% GDP năm 2023 và 5,09% GDP năm 2024; trong khi mục tiêu đến năm 2030 là đạt khoảng 7% GDP. Để hiện thực hóa mục tiêu này, yêu cầu đặt ra khi xây dựng Luật Phát triển công nghiệp văn hóa là phải điều chỉnh đúng phạm vi, giải quyết đúng điểm nghẽn và tạo ra được những cơ chế phát triển thực sự mới so với pháp luật hiện hành.

ĐBQH Thạch Phước Bình (Vĩnh Long) phát biểu

Đối với Điều 2 về giải thích từ ngữ, đại biểu đề nghị cần thống nhất khái niệm “công nghiệp văn hóa” theo hướng tổng thể các ngành, lĩnh vực kinh tế dựa trên sáng tạo, giá trị văn hóa và khai thác quyền sở hữu trí tuệ. Đồng thời, cần giới hạn hoạt động hỗ trợ ở những hoạt động trực tiếp, chủ yếu phục vụ chuỗi giá trị công nghiệp văn hóa; phân biệt chủ thể sáng tạo với chủ thể quyền sở hữu trí tuệ, tránh chồng chéo với pháp luật chuyên ngành.

Về chính sách hỗ trợ tiếp cận vốn bằng quyền sở hữu trí tuệ, đại biểu cơ bản đồng tình với định hướng phát triển thị trường quyền tác giả, tạo điều kiện để doanh nghiệp sáng tạo huy động nguồn lực. Tuy nhiên, cần làm rõ cơ chế bảo lãnh tín dụng, nhất là việc xác định tình trạng pháp lý của quyền; có cơ chế định giá phù hợp; có quy trình đăng ký và xử lý quyền khi phát sinh nghĩa vụ bảo lãnh. Nếu thiếu những cơ chế này, chính sách dù tiến bộ vẫn khó triển khai trong thực tế.

ĐBQH Tống Thị Hạnh (Vĩnh Long) phát biểu

Cùng quan tâm đến hiệu quả của chính sách ưu đãi, ĐBQH Tống Thị Hạnh (Vĩnh Long) đề nghị rà soát quy định tại Điều 17 về lựa chọn nhà đầu tư thực hiện dự án trong cụm, khu công nghiệp sáng tạo văn hóa để bảo đảm đây thực sự là chính sách ưu đãi, vượt trội hơn so với quy định của Luật Đầu tư hiện hành. Bởi lẽ, dự thảo Luật quy định nhà đầu tư thực hiện dự án trong cụm, khu công nghiệp sáng tạo văn hóa được chấp thuận chủ trương đầu tư đồng thời với chấp thuận nhà đầu tư không thông qua đấu giá, đấu thầu, nhưng lại đi kèm các điều kiện như dự án phải có vai trò hình thành hoặc dẫn dắt hệ sinh thái công nghiệp văn hóa, thuộc danh mục dự án ưu tiên thu hút đầu tư được công khai... Trong khi đó, theo Luật Đầu tư hiện hành, các nhà đầu tư thực hiện dự án trong khu công nghiệp đều mặc nhiên thuộc trường hợp được chấp thuận chủ trương đầu tư đồng thời với chấp thuận nhà đầu tư và không yêu cầu phải thông qua đấu giá, đấu thầu.

ĐBQH Phạm Thị Phương (Lào Cai) phát biểu

Về thủ tục tổ chức hoạt động, sự kiện, ĐBQH Phạm Thị Phương (Lào Cai) đồng ý với chủ trương đơn giản hóa thủ tục hành chính, tạo điều kiện thuận lợi cho tổ chức, cá nhân trong hoạt động công nghiệp văn hóa. Tuy nhiên, cần làm rõ tính chất pháp lý của thủ tục thông báo để tránh phát sinh cách hiểu đây là một hình thức xin phép hoặc chấp thuận mới. Đồng thời, cần bảo đảm việc thông báo không làm phát sinh thêm điều kiện, thủ tục ngoài những nội dung đã được xác định trong phương án quản lý, vận hành.

Làm rõ tiêu chí lựa chọn nhà đầu tư, bảo đảm công khai, minh bạch

ĐBQH Thạch Phước Bình (Vĩnh Long) đề nghị quy định chặt chẽ cơ chế lựa chọn nhà đầu tư không qua đấu giá, đấu thầu tại khoản 6 Điều 17, bởi tiêu chí dự án có vai trò “hình thành hoặc dẫn dắt hệ sinh thái công nghiệp văn hóa” còn định tính. Đại biểu đề nghị cần quy định chặt chẽ về điều kiện áp dụng trong đó cần làm rõ điều kiện về quy mô đầu tư, năng lực chuyên môn, tỷ lệ diện tích và vốn dành cho hoạt động sáng tạo, cam kết về sản phẩm và thời hạn thực hiện; đồng thời, phải công khai dự án, tiêu chí lựa chọn và có cơ chế thu hồi đất, thu hồi ưu đãi nếu không thực hiện đúng cam kết. Như vậy, vừa tạo được cơ chế đột phá, vừa tránh việc chính sách công nghiệp văn hóa trở thành một ngoại lệ quá rộng trong quản lý đất đai và lựa chọn nhà đầu tư.

ĐBQH Sí Thị Mai Anh (Lào Cai) phát biểu

Cùng quan tâm về vấn đề này, ĐBQH Sí Thị Mai Anh (Lào Cai) đề nghị làm rõ tiêu chí lựa chọn nhà đầu tư thực hiện dự án hạ tầng cụm, khu công nghiệp sáng tạo văn hóa, nhất là tiêu chí về vai trò hình thành, dẫn dắt hệ sinh thái công nghiệp văn hóa. Theo đại biểu, cần giao Chính phủ quy định cụ thể các tiêu chí về quy mô đầu tư, năng lực tài chính, kỹ thuật, khả năng liên kết và thu hút các chủ thể tham gia hệ sinh thái. Đồng thời, quy định rõ trách nhiệm thực hiện cam kết của nhà đầu tư, cơ chế kiểm tra, giám sát và xử lý vi phạm, bảo đảm công khai, minh bạch và khả thi.

Các ĐBQH Lào Cai tham gia thảo luận tổ

Một vấn đề khác được đại biểu Sí Thị Mai Anh quan tâm là quy định về nghệ sĩ, nghệ nhân tham gia giảng dạy tại các cơ sở giáo dục. Đại biểu đồng tình với mục tiêu của chính sách thu hút nghệ sĩ, nghệ nhân tham gia đào tạo, bồi dưỡng và truyền dạy cho thế hệ trẻ trong lĩnh vực văn hóa, nghệ thuật. Tuy nhiên, danh hiệu nghệ sĩ, nghệ nhân và trình độ đào tạo là hai tiêu chí khác nhau, không nên mặc nhiên đồng nhất. Về thẩm quyền quy định đại biểu cho rằng cần giao Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo quy định cụ thể yêu cầu chuyên môn, kỹ năng truyền dạy và việc tổ chức nghệ sĩ, nghệ nhân tham gia giảng dạy thực hành tại các cơ sở giáo dục, đảm bảo phù hợp với Luật Giáo dục, Luật Nhà giáo và quy định của Chính phủ về trình độ chuẩn được đào tạo.