Hoàn thiện cơ chế quản lý, khai thác cảng lưỡng dụng

Chiều 13/11, tiếp tục chương trình làm việc Kỳ họp thứ Hai, Đoàn ĐBQH Đoàn Nghệ An, Đồng Tháp đã thảo luận tại tổ về dự thảo Bộ luật Hàng hải và Đường thủy Việt Nam (sửa đổi) và dự án Luật Giao dịch hàng hóa phái sinh.

Trưởng đoàn ĐBQH tỉnh Nghệ An Nguyễn Khắc Thận điều hành phiên thảo luận tại Tổ 10.

Thống nhất thẩm quyền, bổ sung quy định chuyển tiếp

ĐBQH Trần Nhật Minh (Nghệ An) cho biết, từ kết quả khảo sát tại Cảng vụ Hàng hải Nha Trang và Cảng vụ Hàng hải TP. Hồ Chí Minh, đối chiếu với dự thảo Bộ luật, đại biểu nhận thấy nhiều khó khăn, vướng mắc được phản ánh đã cơ bản được xử lý. Tuy nhiên, cần tiếp tục hoàn thiện cơ chế quản lý, khai thác cảng lưỡng dụng và bổ sung quy định chuyển tiếp đối với depot, ICD.

Các ĐBQH tỉnh Nghệ An dự phiên thảo luận tổ

Về cảng lưỡng dụng, đại biểu đề nghị rà soát, bảo đảm thống nhất về thẩm quyền giữa khoản 2 Điều 1 và khoản 3 Điều 17 của dự thảo. Theo đó, khoản 2 Điều 1 quy định, đối với cảng chỉ phục vụ an ninh, quốc phòng và cảng cá, Bộ luật chỉ áp dụng trong trường hợp có quy định cụ thể tại Bộ luật này. Trong khi đó, khoản 3 Điều 17 quy định bến cảng biển, cảng thủy nội địa quân sự được Thủ tướng Chính phủ quyết định sử dụng lưỡng dụng theo pháp luật về quản lý, bảo vệ công trình quốc phòng và khu quân sự; bến cảng biển, cảng thủy nội địa lưỡng dụng khi sử dụng cho mục đích dân sự được quản lý, sử dụng theo quy định của Chính phủ.

Qua rà soát dự thảo và đối chiếu với báo cáo thẩm tra, đại biểu cho rằng dự thảo chưa có quy định cụ thể đối với các loại cảng nêu trên, trong đó có cảng cá. Vì vậy, cần phân định rõ thẩm quyền của Quốc hội và Chính phủ trong việc quy định hoạt động của cảng phục vụ an ninh, quốc phòng, bảo đảm thống nhất giữa các điều khoản.

Dẫn kết quả khảo sát, đại biểu cho biết, TP. Hồ Chí Minh có 7 cảng lưỡng dụng; khu vực do Cảng vụ Hàng hải Nha Trang quản lý có 2 bến cảng đặc thù mang tính chất lưỡng dụng là bến cảng Quốc tế Cam Ranh và bến cảng Học viện Hải quân. Theo đại biểu, pháp luật hàng hải chưa có quy định đầy đủ, thống nhất đối với mô hình cảng kết hợp quốc phòng với khai thác kinh tế dân sự.

ĐBQH Trần Nhật Minh (Nghệ An) phát biểu.

Những vấn đề cần làm rõ gồm cơ chế quản lý đất quốc phòng kết hợp khai thác kinh tế; phạm vi áp dụng pháp luật hàng hải trong khu vực cảng quân sự; cơ chế phối hợp giữa cơ quan quốc phòng và cơ quan quản lý nhà nước chuyên ngành hàng hải; trách nhiệm quản lý an ninh, an toàn hàng hải đối với hoạt động dân sự trong khu vực cảng quốc phòng.

Nhấn mạnh khó khăn lớn nhất trong quản lý cảng biển lưỡng dụng là chưa có hành lang pháp lý thống nhất, đại biểu đề nghị bổ sung ngay trong Bộ luật những quy định mang tính nguyên tắc, ổn định về quản lý loại cảng này, bảo đảm hài hòa giữa yêu cầu quốc phòng, an ninh và hoạt động dân sự.

Đối với depot, cảng cạn và trung tâm logistics, đại biểu đánh giá việc dự thảo bổ sung khái niệm depot tại khoản 9 Điều 17, quy định về cảng cạn và quy hoạch hệ thống cảng cạn tại Điều 18, nguyên tắc đầu tư và kết nối tại Điều 19 là bước tiến tích cực trong tháo gỡ vướng mắc thực tiễn.

Tuy nhiên, theo báo cáo khảo sát tại Cảng vụ Hàng hải TP. Hồ Chí Minh được đại biểu dẫn lại, trên địa bàn có 57 depot container. Một số cơ sở đầu tư sơ sài, thiếu chuẩn tắc kỹ thuật, hình thành và hoạt động tự phát, không có cơ quan quản lý nhà nước kiểm tra, giám sát hoạt động. Tình trạng này ảnh hưởng đến quy hoạch, tiềm ẩn nguy cơ tai nạn giao thông và có thể phát sinh cạnh tranh không lành mạnh. Việc thiếu giám sát hoạt động quản lý, điều hành depot, giám sát chất lượng và điều phối vỏ container cũng làm phát sinh rủi ro...

Toàn cảnh phiên thảo luận Tổ 10 (Đoàn ĐBQH các tỉnh Nghệ An và Đồng Tháp)

Bên cạnh đó, theo đại biểu, một số ICD (điểm thông quan hàng hóa xuất, nhập khẩu) được hình thành trước khi Chính phủ ban hành nghị định về đầu tư, xây dựng, quản lý, khai thác cảng cạn chưa được điều chỉnh bởi các quy định pháp luật về quy hoạch, đầu tư xây dựng và quản lý, ngoại trừ các ICD được thành lập trong cảng nội địa.

Đại biểu lưu ý, khi Bộ luật có hiệu lực, một số depot và ICD có thể không đáp ứng điều kiện hoạt động hoặc không phù hợp với quy hoạch. Qua rà soát Điều 318 về điều khoản chuyển tiếp, đại biểu chưa thấy quy định đối với trường hợp này. Vì vậy, đại biểu đề nghị bổ sung quy định chuyển tiếp, xác định rõ thời hạn, lộ trình để các cơ sở hoàn thiện điều kiện, hồ sơ, thủ tục hoặc di dời nếu không đáp ứng tiêu chí.

Quan tâm đến việc hợp nhất các quy định về hàng hải và giao thông đường thủy nội địa, ĐBQH Lương Đình Hưng (Nghệ An) cho rằng, dù có nhiều điểm tương đồng và một số nội dung giao thoa, mỗi lĩnh vực vẫn có những đặc thù riêng, đòi hỏi các quy định điều chỉnh phù hợp.

ĐBQH Lương Đình Hưng (Nghệ An) phát biểu

Đại biểu đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo phân định rõ các nội dung chung và nội dung đặc thù, bảo đảm vừa đáp ứng yêu cầu quản lý thống nhất, vừa phù hợp với đặc điểm riêng của từng lĩnh vực. Cần tránh hợp nhất mang tính cơ học, dẫn đến áp dụng quy định đặc thù của lĩnh vực này cho lĩnh vực khác, gây khó khăn, bất cập cho cá nhân, tổ chức trong quá trình thực hiện.

Về cấu trúc, bố cục, đại biểu Lương Đình Hưng đề nghị cân nhắc điều chỉnh dự thảo theo hướng quy định một số nguyên tắc chung áp dụng cho cả hai lĩnh vực, đồng thời tách các quy định đặc thù về hàng hải và đường thủy nội địa thành hai phần riêng biệt, thuận tiện cho việc theo dõi và thực thi.

Tán thành việc hợp nhất các quy định về hàng hải và đường thủy nội địa nhằm khắc phục những bất cập trong quá trình tổ chức thực hiện, ĐBQH Phạm Văn Hòa (Đồng Tháp) đề nghị tiếp tục làm rõ chính sách phát triển, nguồn lực đầu tư và việc phân cấp quản lý kết cấu hạ tầng trong hai lĩnh vực này.

Về nguồn lực, đại biểu đề nghị bổ sung đánh giá tác động đối với ngân sách đầu tư cho lĩnh vực hàng hải và đường thủy nội địa; xác định rõ nội dung hỗ trợ, đối tượng được tiếp cận nguồn vốn và các chính sách về đất đai, thuế. Đặc biệt, với việc dự thảo bổ sung một chương về công nghiệp tàu biển, cần có chính sách và nguồn lực phù hợp để thúc đẩy lĩnh vực này phát triển.

Đối với quy hoạch kết cấu hạ tầng, đại biểu nhấn mạnh yêu cầu có tầm nhìn dài hạn, bảo đảm tính ổn định của hệ thống cảng biển, cảng sông. Đồng thời, cần làm rõ định hướng phát triển các cảng biển tầm cỡ quốc tế, có khả năng tiếp nhận tàu trọng tải lớn, đáp ứng nhu cầu vận chuyển hàng hóa giữa Việt Nam và các nước.

ĐBQH Phạm Văn Hoà (Đồng Tháp) phát biểu.

Về phân cấp, phân quyền, đại biểu đề nghị rà soát yêu cầu lấy ý kiến cơ quan quản lý chuyên ngành ở Trung ương đối với những nội dung đã giao địa phương thực hiện. Với cảng thủy nội địa đã nằm trong quy hoạch được phê duyệt, cần cân nhắc việc tiếp tục yêu cầu cấp tỉnh xin ý kiến, trừ trường hợp điều chỉnh quy hoạch, nhằm bảo đảm quyền chủ động của địa phương.

Đại biểu cũng đề nghị tiếp tục đánh giá tác động, lấy ý kiến doanh nghiệp và các đối tượng trực tiếp tham gia hoạt động hàng hải, đường thủy nội địa để hoàn thiện chính sách, bảo đảm hài hòa lợi ích của Nhà nước và doanh nghiệp.

Khuyến khích phát triển thị trường giao dịch hàng hóa phái sinh đối với các nông sản chủ lực

Góp ý về dự thảo Luật Giao dịch hàng hóa phái sinh, ĐBQH Nguyễn Thị Hồng Phượng (Đồng Tháp) cho rằng, nông dân còn gặp nhiều khó khăn do giá nông sản biến động, khó dự liệu giá bán khi đầu tư sản xuất. Việc phát triển thị trường giao dịch hàng hóa phái sinh sẽ giúp nông dân có thêm công cụ phòng ngừa rủi ro về giá, bảo vệ lợi ích thông qua các hợp đồng giao dịch.

ĐBQH Nguyễn Thị Hồng Phượng (Đồng Tháp) phát biểu

Đối với khoản 4 Điều 5 về chính sách phát triển thị trường, đại biểu đánh giá việc luật hóa chính sách ưu tiên phát triển sản phẩm có thế mạnh của Việt Nam, có khả năng hình thành giá tham chiếu khu vực hoặc quốc tế, đặc biệt là nông sản, sẽ tạo thuận lợi cho nông sản Việt Nam. Tuy nhiên, không phải nông sản nào cũng đáp ứng được yêu cầu này để tham gia thị trường hàng hóa phái sinh.

Vì vậy, đại biểu đề nghị bổ sung quy định Nhà nước ưu tiên các sản phẩm giao dịch hàng hóa phái sinh đối với nông sản, hàng hóa có sản lượng lớn, thị trường tiêu thụ ổn định và có nhu cầu phòng ngừa rủi ro về giá.

Các ĐBQH dự thảo luận tại Tổ 10

Đối với điểm b khoản 2 Điều 27 về căn cứ xác lập giá tham chiếu, giá thanh toán, đại biểu lưu ý việc sử dụng giá giao dịch trên thị trường hàng hóa cơ sở trong bối cảnh thị trường nông sản còn manh mún, nhiều giao dịch không có hóa đơn. Nếu nguồn dữ liệu hẹp, giá tham chiếu rất dễ bị sai lệch.

Đại biểu đề nghị quy định rõ trong luật hoặc văn bản hướng dẫn thi hành yêu cầu đa dạng hóa nguồn dữ liệu, công khai phương pháp tính, dẫn chiếu tiêu chuẩn chất lượng và xác định rõ địa điểm lấy giá. Đồng thời, giao cơ quan hoặc tổ chức độc lập chịu trách nhiệm công bố giá kịp thời, có chế tài đối với hành vi khai báo sai.

Nhấn mạnh thực tế nông sản có sản lượng cao nhưng đầu ra còn khó khăn, giá bán thiếu ổn định, ảnh hưởng trực tiếp đến người sản xuất, đại biểu đề nghị khuyến khích phát triển thị trường giao dịch hàng hóa phái sinh đối với các nông sản chủ lực thông qua sở giao dịch hàng hóa phái sinh.

Theo đại biểu, việc này cần gắn với mục tiêu đưa 10 mặt hàng sản xuất trong nước vào giao dịch đến năm 2030 theo Đề án phát triển thị trường giao dịch hàng hóa phái sinh giai đoạn 2026-2030, tầm nhìn đến năm 2045.