Hoàn thiện dự thảo Luật sửa đổi Luật Kiến trúc, bảo đảm tính khả thi và thống nhất

Chiều 17/8, tiếp tục Phiên họp thứ 5, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về việc giải trình, tiếp thu, chỉnh lý đối với dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Kiến trúc.

Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh. Ảnh: Media Quốc hội.

Trình bày Báo cáo Tiếp thu, giải trình ý kiến thảo luận tại tổ và hội trường của các đại biểu Quốc hội về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Kiến trúc, Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh cho biết, dự án Luật đã ghi nhận 97 ý kiến phát biểu và 4 ý kiến bằng văn bản của các đại biểu Quốc hội.

Trên cơ sở các ý kiến đóng góp, nhiều nội dung của dự thảo Luật đã được tiếp thu, chỉnh lý, trong đó tập trung vào những vấn đề liên quan trực tiếp đến quản lý kiến trúc, bản sắc văn hóa, phân cấp, phân quyền, chuyển đổi số và điều kiện hành nghề.

Trong đó, liên quan đến bản sắc văn hóa dân tộc trong kiến trúc, dự thảo Luật được chỉnh lý theo hướng làm rõ các yếu tố nhận diện bản sắc văn hóa dân tộc trong kiến trúc trên cơ sở khoa học, khảo sát thực tế, có sự tham gia của các chuyên gia, cộng đồng và phù hợp với đặc điểm từng vùng miền, địa phương.

Đối với công tác quản lý kiến trúc và phân cấp, phân quyền, dự thảo được bổ sung, làm rõ trách nhiệm của UBND cấp tỉnh trong bố trí nguồn lực, quyết định phạm vi, thời gian phân cấp, hướng dẫn, kiểm tra. Đồng thời, xác định các nội dung liên xã, liên vùng và có yêu cầu quản lý đặc thù thuộc thẩm quyền của cấp tỉnh, bảo đảm nguyên tắc cấp nào ban hành quy chế thì cấp đó có trách nhiệm rà soát, điều chỉnh.

Cùng với việc làm rõ trách nhiệm quản lý, dự thảo Luật cũng tiếp tục hoàn thiện các quy định liên quan đến công trình kiến trúc có giá trị. Theo đó, dự thảo Luật làm rõ việc lập, rà soát, điều chỉnh danh mục các công trình kiến trúc có giá trị và giao Chính phủ quy định chi tiết về tiêu chí, trình tự, thủ tục, cơ chế bảo tồn pháp lý, giá trị của công trình kiến trúc có giá trị.

Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh báo cáo tại phiên họp. Ảnh: Media Quốc hội.

Trong bối cảnh đẩy mạnh ứng dụng công nghệ, nội dung về chuyển đổi số và BIM - Mô hình thông tin công trình cũng được chỉnh lý. Dự thảo Luật thể hiện rõ hơn yêu cầu chuyển đổi số, ứng dụng công nghệ và đổi mới phương thức quản lý trong hoạt động kiến trúc. Việc áp dụng được xác định thực hiện theo pháp luật xây dựng để bảo đảm thống nhất và phù hợp với lộ trình áp dụng.

Một nội dung khác được dự thảo Luật tập trung chỉnh lý là cắt giảm thủ tục hành chính và điều kiện hành nghề. Theo đó, dự thảo Luật được chỉnh lý theo hướng cắt giảm các điều kiện không cần thiết, chỉ duy trì yêu cầu chứng chỉ đối với chức danh có yêu cầu cao về trách nhiệm chuyên môn, pháp lý trong hoạt động kiến trúc.

Đồng thời, dự thảo Luật làm rõ tiêu chuẩn, năng lực và trách nhiệm của cá nhân, không làm phát sinh thêm điều kiện đầu tư kinh doanh đối với tổ chức hành nghề. Các quy định cũng được bổ sung, hoàn thiện nhằm bảo đảm các quy chế quản lý kiến trúc, danh mục công trình kiến trúc có giá trị, nhiệm vụ, hồ sơ và hợp đồng đang thực hiện được tiếp tục triển khai, không phải thực hiện lại các phần việc đã hoàn thành.

Giải trình thêm về một số nội dung đại biểu Quốc hội quan tâm, Ban soạn thảo cho rằng, đối với đề nghị quy định cụ thể, thống nhất trong Luật về tiêu chí nhận diện bản sắc kiến trúc, do tính chất đặc thù theo vùng miền và từng địa phương, việc áp dụng một bộ tiêu chí chung là không phù hợp.

Với các kiến nghị liên quan đến lấy ý kiến cộng đồng, quyền tác giả với phương án kiến trúc, chi phí dịch vụ kiến trúc, bảo hiểm trách nhiệm nghề nghiệp và một số nội dung chuyên ngành khác, Bộ trưởng Bộ Xây dựng nêu quan điểm, các nội dung này đã được quy định hoặc thuộc phạm vi điều chỉnh của pháp luật chuyên ngành có liên quan như quy hoạch, xây dựng, dân chủ cơ sở, sở hữu trí tuệ, giá và bảo hiểm. Do đó, không quy định tại luật này để tránh chồng chéo.

Tương tự, đối với một số đề nghị bổ sung cơ chế thẩm định, chấp thuận hoặc kiểm soát trước khi địa phương thực hiện, Chính phủ đề nghị tiếp tục giữ nguyên phương án tăng cường hướng dẫn, hỗ trợ và kiểm tra của cấp tỉnh thay vì tạo thêm thủ tục, bảo đảm phù hợp với yêu cầu phân cấp, phân quyền, cải cách thủ tục hành chính.

Phó Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Trần Văn Khải. Ảnh: Media Quốc hội.

Từ những nội dung đã được Chính phủ tiếp thu, giải trình, chỉnh lý, cơ quan thẩm tra tiếp tục đề nghị rà soát dự thảo Luật nhằm bảo đảm tính đồng bộ, thống nhất với hệ thống pháp luật và khả năng triển khai trong thực tế.

Trình bày Báo cáo ý kiến về việc tiếp thu, giải trình, chỉnh lý dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Kiến trúc, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Trần Văn Khải đề nghị Ban soạn thảo tiếp tục rà soát, nghiên cứu quy định về phân cấp, lập, ban hành quy chế quản lý kiến trúc cho chính quyền cấp xã gắn với cơ chế kiểm soát chuyên môn của các cơ quan quản lý cấp tỉnh.

Theo Phó Chủ nhiệm Trần Văn Khải, việc cắt giảm thời gian thẩm định đồ án quy hoạch cần bảo đảm tính khả thi, tránh nguy cơ thẩm định hình thức. Đồng thời, tiếp tục phát huy vai trò của tổ chức xã hội nghề nghiệp trong sát hạch, phát triển nghề nghiệp liên tục, đạo đức nghề nghiệp và hỗ trợ quản lý hành nghề.

Cùng với đó, cần bảo đảm rõ trách nhiệm của cơ quan quản lý nhà nước, hoàn thiện cơ chế quản lý hành nghề theo hướng tăng cường hậu kiểm, đẩy mạnh số hóa, xây dựng và vận hành cơ sở dữ liệu hành nghề kiến trúc, bảo đảm kết nối, cập nhật, chia sẻ dữ liệu.

Trên cơ sở rà soát các nội dung của dự thảo Luật, Thường trực Ủy ban đề nghị nghiên cứu, rà soát những nội dung, tiêu chí đã rõ, đã được thực tiễn kiểm nghiệm để đưa vào dự thảo Luật một cách khái quát, tạo thuận lợi trong thực thi. Đồng thời, hoàn thiện đầy đủ các văn bản quy định chi tiết dưới luật, bảo đảm cụ thể, đồng bộ và khả thi, có thể triển khai thực hiện ngay khi luật có hiệu lực.

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên phát biểu kết luận phiên họp. Ảnh: Media Quốc hội.

Thường trực Ủy ban cũng đề nghị tiếp tục rà soát, bảo đảm thống nhất với Luật Quy hoạch đô thị và nông thôn, Luật Xây dựng, Luật Di sản văn hóa, Luật Đầu tư, Luật Đầu tư công, Luật Đấu thầu.

Đáng chú ý, Thường trực Ủy ban kiến nghị Chính phủ chỉ đạo các cơ quan liên quan tiếp tục nghiên cứu, rà soát tính thống nhất trong dự thảo Luật, kịp thời chuẩn bị văn bản quy định chi tiết có hiệu lực cùng với thời điểm của Luật, ưu tiên nguồn lực để hoàn thiện hệ thống cơ sở dữ liệu quốc gia và bảo đảm hạ tầng số vận hành đồng bộ, tránh tạo ra khoảng trống pháp lý.

Kết luận nội dung này, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên đánh giá cao sự chủ động, trách nhiệm của Chính phủ, các cơ quan chủ trì soạn thảo và cơ quan chủ trì thẩm tra trong việc nghiên cứu, tiếp thu, giải trình ý kiến của các đại biểu Quốc hội tại tổ và hội trường; đồng thời cơ bản nhất trí với nhiều nội dung giải trình, tiếp thu, chỉnh lý của Chính phủ đối với dự án Luật.

Phó Chủ tịch Quốc hội yêu cầu Ban soạn thảo tiếp tục rà soát, chỉnh lý, hoàn thiện các quy định về phân cấp, lập, ban hành quy chế quản lý kiến trúc cho chính quyền cấp xã gắn với cơ chế kiểm soát chuyên môn của cơ quan quản lý cấp tỉnh.

Việc cắt giảm thời gian thẩm định đồ án quy hoạch cần bảo đảm tính khả thi, tránh nguy cơ thẩm định hình thức. Đồng thời, bổ sung quy trình chuyển giao chức năng quản lý chứng chỉ hành nghề kiến trúc cho các tổ chức xã hội nghề nghiệp chuyên ngành, nhằm đẩy mạnh xã hội hóa, giảm tải cho cơ quan quản lý Nhà nước.

Phó Chủ tịch Quốc hội đề nghị Chính phủ chỉ đạo các cơ quan chủ trì soạn thảo tiếp tục phối hợp chặt chẽ với Bộ Tư pháp và các cơ quan có liên quan, tiếp thu đầy đủ ý kiến của các thành viên Ủy ban Thường vụ Quốc hội, ý kiến của Thường trực Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường và những ý kiến xác đáng của đại biểu Quốc hội để hoàn thiện từng chương, điều của dự thảo Luật.