Ủy ban Thường vụ Quốc hội: Làm rõ cơ chế phát triển khu đô thị lấn biển

Bảo đảm quyền lợi người dân trong quản lý đô thị

Sáng 17/8, dưới sự điều hành của Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về việc giải trình, tiếp thu, chỉnh lý dự thảo Luật Phát triển đô thị.

Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng trình bày báo cáo của Chính phủ về dự thảo Luật Phát triển đô thị.

Trình bày báo cáo của Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng cho biết, dự thảo đã được tiếp tục rà soát, chỉnh sửa cả về nội dung và kỹ thuật lập pháp trên cơ sở ý kiến của đại biểu Quốc hội.

Dự thảo bổ sung quy định giải thích khái niệm “cấp có thẩm quyền” tại Điều 1 nhằm bảo đảm thống nhất trong áp dụng pháp luật. Quy định về tổng số lượng biên chế được chỉnh lý theo hướng phải căn cứ khối lượng công việc thực tế, làm cơ sở để Hội đồng nhân dân thành phố xem xét, quyết định.

Đối với xã hội hóa hoạt động chuyên môn, nghiệp vụ và hỗ trợ giải quyết thủ tục hành chính, dự thảo bổ sung nguyên tắc bảo đảm quyền lựa chọn của cá nhân, tổ chức.

Một thay đổi đáng chú ý là thẩm quyền quyết định cải tạo, xây dựng lại nhà chung cư được chuyển từ UBND thành phố sang HĐND thành phố. Theo Chính phủ, việc này nhằm tăng tính thận trọng đối với những quyết định tác động trực tiếp đến quyền tài sản và quyền về chỗ ở của người dân.

Dự thảo cũng bỏ quy định cho phép thành phố quyết định không tổ chức thi tuyển phương án kiến trúc đối với công trình, hạng mục thuộc diện phải thi tuyển.

Trong lĩnh vực trật tự, an toàn đô thị, HĐND thành phố được quy định mức phạt tiền cao hơn mức phạt chung nhưng không quá hai lần đối với một số lĩnh vực như cứu nạn, cứu hộ; giao thông đường sắt, đường thủy nội địa và đường bộ.

Dự thảo đồng thời bổ sung thẩm quyền của HĐND thành phố trong việc quyết định tiêu chí, danh mục và tỷ lệ vốn nhà nước nắm giữ tại doanh nghiệp do UBND thành phố làm đại diện chủ sở hữu. Đây là cơ sở để sắp xếp, cơ cấu lại vốn nhà nước và quyết định chủ trương đầu tư bổ sung vốn tại doanh nghiệp nhà nước.

Với Trung tâm tài chính quốc tế, dự thảo yêu cầu cơ quan điều hành tại thành phố phải có ý kiến của Bộ Tài chính và Ngân hàng Nhà nước khi thực hiện một số thẩm quyền. Thành viên Trung tâm được cung cấp dịch vụ tài chính và các dịch vụ hỗ trợ theo giấy phép để phục vụ giao dịch, thu hút vốn đầu tư quốc tế theo điều kiện quy định.

Dự thảo cũng bổ sung cơ chế huy động nguồn lực xã hội, sử dụng tài sản công để phát triển văn hóa, thể thao, du lịch, giáo dục và đào tạo; hỗ trợ phổ biến văn hóa, quảng bá các tác giả, tác phẩm có giá trị lịch sử, văn hóa.

Trong lĩnh vực khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, dự thảo quy định điều kiện, thẩm quyền xác định doanh nghiệp được sử dụng quỹ phát triển khoa học và công nghệ để đầu tư vào quỹ đầu tư mạo hiểm có sự tham gia của ngân sách thành phố.

Sau tiếp thu, chỉnh lý, dự thảo Luật vẫn gồm 5 chương, 65 điều.

Không mở rộng phạm vi điều chỉnh khi chưa đủ cơ sở

Báo cáo thẩm tra, do Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu trình bày, cho biết nhiều ý kiến của đại biểu Quốc hội và cơ quan thẩm tra đã được Chính phủ tiếp thu hoặc giải trình.

Thường trực Ủy ban Pháp luật và Tư pháp cơ bản nhất trí với các định hướng lớn, song đề nghị tiếp tục hoàn thiện nhiều nội dung như cơ chế ban hành văn bản thí điểm chính sách; giải thích từ ngữ và xác định cấp có thẩm quyền; quyết định biên chế; cơ chế đối với khu thương mại tự do, khu logistics tích hợp khu phi thuế quan; Trung tâm tài chính quốc tế; phát triển hạ tầng, năng lượng và công nghiệp năng lượng; danh mục dự án ưu tiên thu hút nhà đầu tư chiến lược.

Cơ quan thẩm tra lưu ý không nên mở rộng đối tượng áp dụng của dự thảo sang khu thương mại tự do, khu logistics tích hợp khu phi thuế quan tại những địa phương không thuộc phạm vi điều chỉnh của Luật. Việc này có thể làm thay đổi phạm vi và đối tượng áp dụng đã được xác định tại Điều 1.

Trường hợp xuất hiện chủ trương mới của cấp có thẩm quyền, Chính phủ có thể thực hiện theo cơ chế được dự thảo quy định hoặc theo Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật.

Đề xuất khu đô thị lấn biển cần đánh giá kỹ

Đề xuất bổ sung cơ chế, chính sách phát triển khu đô thị lấn biển được Thường trực Ủy ban Pháp luật và Tư pháp đặc biệt lưu ý.

(Ảnh minh họa)

Theo cơ quan thẩm tra, chủ trương của Đảng là xây dựng khung pháp luật thống nhất, đồng bộ về lấn biển và áp dụng trên phạm vi cả nước. Trong khi đó, Chính phủ đề xuất bổ sung một chương với nhiều chính sách mới về lấn biển, tạo đảo nhân tạo để thu hút nhà đầu tư chiến lược thực hiện dự án từ 100.000 tỷ đồng trở lên. Điều này thực chất vừa bổ sung chính sách mới, vừa mở rộng phạm vi và đối tượng điều chỉnh của Luật.

Do đó, nội dung này phải tuân thủ đầy đủ quy trình theo Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật, gồm đánh giá tác động, lấy ý kiến, tham vấn chính sách và thẩm tra trước khi trình cấp có thẩm quyền.

Thường trực Ủy ban Pháp luật và Tư pháp cũng cho rằng phạm vi điều chỉnh hiện nay của Luật gồm đô thị đặc biệt, các thành phố khác và khu kinh tế đặc biệt, chưa bao gồm khu đô thị lấn biển. Nếu bổ sung loại hình này, Chính phủ cần báo cáo cấp có thẩm quyền để bảo đảm cơ sở chính trị đầy đủ.

Trường hợp tích hợp chính sách mới vào dự thảo, cần đánh giá kỹ tính thống nhất với hệ thống pháp luật hiện hành, bảo đảm khả thi. Quan điểm được nhấn mạnh là chỉ đưa vào Luật những vấn đề đã rõ, đã “chín”; với vấn đề mới, khó, chưa có tiền lệ cần nghiên cứu kỹ và có thể thí điểm có kiểm soát.

Tránh chồng chéo cơ chế về Trung tâm tài chính quốc tế

Thảo luận tại phiên họp, các thành viên Ủy ban Thường vụ Quốc hội cơ bản đồng tình với giải trình của Chính phủ, trong đó có việc phân định phạm vi điều chỉnh giữa dự thảo Luật Phát triển đô thị và nghị quyết hiện hành về Trung tâm tài chính quốc tế.

Các ý kiến đề nghị quán triệt nguyên tắc “một trung tâm, hai địa điểm”, bảo đảm thống nhất về tổ chức, quản lý và giám sát. Khoản 3 Điều 23 cần tiếp tục rà soát để các tiêu chuẩn, điều kiện cấp phép, quản lý rủi ro, giám sát an toàn và các quy tắc cốt lõi của thị trường được áp dụng thống nhất trong toàn Trung tâm.

Ủy ban Thường vụ Quốc hội cũng đề nghị chỉnh lý tên gọi và nội dung Điều 23, phân định rõ cơ chế tổ chức, vận hành Trung tâm tài chính quốc tế với chính sách phát triển không gian, hạ tầng và kết nối Trung tâm với các khu chức năng đô thị.

Theo đó, nghị quyết hiện hành tập trung vào tổ chức, vận hành và chính sách đặc thù của Trung tâm; Luật Phát triển đô thị tập trung vào không gian, hạ tầng và các điều kiện phát triển đô thị gắn với Trung tâm, tránh tạo ra hai cơ chế chồng chéo.

Đối với khu đô thị lấn biển, một số ý kiến cho rằng dự thảo có thể quy định nguyên tắc, khung chính sách chung, còn việc triển khai cụ thể giao Chính phủ thực hiện. Tuy nhiên, hồ sơ phải được bổ sung đầy đủ căn cứ và ý kiến của cấp có thẩm quyền.

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định phát biểu kết luận phiên thảo luận.

Kết luận phiên thảo luận, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định ghi nhận sự phối hợp trách nhiệm giữa Chính phủ, Bộ Tư pháp và Ủy ban Pháp luật và Tư pháp trong quá trình tiếp thu, giải trình, chỉnh lý dự thảo.

Phó Chủ tịch Quốc hội yêu cầu tiếp tục bảo đảm các quy định có tính khái quát, ổn định, áp dụng lâu dài, không vì thuận lợi cho một địa phương hoặc một thời điểm mà gây vướng mắc cho các đối tượng khác.

Đối với Điều 23, cần tiếp tục chỉnh lý để thống nhất với nghị quyết hiện hành. Riêng chính sách về khu đô thị lấn biển, Chính phủ phải hoàn thiện hồ sơ, bổ sung ý kiến bằng văn bản của cấp có thẩm quyền và tuân thủ nghiêm Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật; đồng thời bảo đảm đủ thời gian để Quốc hội thảo luận, không vì yêu cầu tiến độ mà làm vội.