Hoàn thiện Luật Bảo vệ môi trường để thúc đẩy chuyển đổi xanh, kinh tế tuần hoàn

Sáng 18/9, Ủy ban KHCN&MT tổ chức Phiên họp thẩm tra sơ bộ dự án Luật Tài nguyên, Môi trường biển và hải đảo (sửa đổi), trong đó có nội dung về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo vệ môi trường (BVMT).

Cắt giảm thủ tục, quản lý môi trường dựa trên dữ liệu

Đề cập về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật BVMT, Thứ trưởng Bộ NN&MT Lê Công Thành cho biết, dự án Luật đã được hoàn thiện, trình Quốc hội tại Tờ trình số 701/TTr-CP ngày 17/9/2026.

Dự thảo sửa đổi, bổ sung 78/171 điều, bổ sung 2 điều mới là Điều 72a và Điều 139a, tập trung vào 5 nhóm nội dung chính. Trong đó, tiếp tục cải cách mạnh mẽ thủ tục hành chính, phân cấp, phân quyền; cắt giảm đối tượng phải thực hiện đánh giá tác động môi trường (ĐTM), giấy phép môi trường (GPMT), đồng thời đơn giản hóa hồ sơ, nội dung và trình tự thực hiện.

Thứ trưởng Bộ NN&MT Lê Công Thành. Ảnh: Media Quốc hội

Một định hướng quan trọng là chuyển mạnh sang quản trị môi trường dựa trên dữ liệu và mức độ rủi ro. Dự thảo bổ sung cơ chế giám sát nguy cơ ô nhiễm, suy thoái, sự cố môi trường dựa trên thông tin, dữ liệu môi trường, công nghệ số và đánh giá tại hiện trường nhằm nhận diện sớm, cảnh báo và phòng ngừa rủi ro.

Dự thảo cũng thúc đẩy tái chế, tái sử dụng chất thải, phát triển kinh tế tuần hoàn và chính sách mở rộng trách nhiệm của nhà sản xuất (EPR); bổ sung quy định chuyển đổi số, cập nhật dữ liệu về phát sinh, thu gom, vận chuyển, tái chế, xử lý chất thải.

Cùng với đó, các quy định về quản lý chất lượng môi trường không khí, môi trường nước được hoàn thiện theo khả năng chịu tải; bổ sung quy định về dự báo, kiểm kê khí thải và thiết lập vùng phát thải thấp.

Ủy viên là ĐBQH hoạt động chuyên trách tại Ủy ban KHCN&MT Nguyễn Văn An. Ảnh: Media Quốc hội

Thay mặt cơ quan thẩm tra, ông Nguyễn Văn An, Ủy viên là ĐBQH hoạt động chuyên trách tại Ủy ban KHCN&MT, cho biết dự thảo cơ bản phù hợp với đường lối, chủ trương của Đảng. Tuy nhiên, Thường trực Ủy ban đề nghị thể chế hóa Kết luận 75-KL/TW về cơ chế thử nghiệm có kiểm soát đối với công nghệ, mô hình kinh doanh xanh, tuần hoàn và yêu cầu bố trí tối thiểu 2% tổng chi ngân sách nhà nước hằng năm cho sự nghiệp BVMT.

Định lượng tiêu chí, tăng giám sát và phòng ngừa ô nhiễm

Thường trực Ủy ban đề nghị định lượng hóa các tiêu chí liên quan đến thẩm định ĐTM, GPMT, hạn ngạch phát thải, Nhãn sinh thái; đồng thời rà soát quy định về trao đổi quốc tế giảm nhẹ phát thải khí nhà kính và tín chỉ carbon, xác định tỷ lệ hoặc lượng tín chỉ tối thiểu giữ lại để thực hiện Báo cáo Đóng góp do quốc gia tự quyết định (NDC) theo từng giai đoạn, bảo đảm lợi ích quốc gia.

Về cải cách thủ tục hành chính và phân cấp quản lý, cơ quan thẩm tra đánh giá đây là bước cải cách quan trọng, song đề nghị bổ sung cơ chế giám sát từ Trung ương, quy định rõ trách nhiệm người đứng đầu địa phương khi xảy ra sự cố môi trường và sớm chuẩn bị hạ tầng phục vụ quản trị dữ liệu số.

Chủ nhiệm Ủy ban KHCN&MT Nguyễn Thanh Hải. Ảnh: Media Quốc hội

Phát biểu kết luận phiên họp, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên đề nghị Bộ NN&MT cùng các bộ, ngành hữu quan tiếp tục hoàn thiện chính sách BVMT theo hướng chuyển từ quản lý sang kiến tạo phát triển; từ bị động sang chủ động; từ quản lý bằng công cụ hành chính sang quản trị hiện đại dựa trên khoa học công nghệ và dữ liệu; từ xử lý vi phạm sau khi xảy ra sang phòng ngừa, cảnh báo từ sớm, từ xa.

Phó Chủ tịch Quốc hội yêu cầu rà soát kỹ các quy định mới về ĐTM, GPMT, vùng phát thải thấp, kiểm kê khí nhà kính, thị trường carbon, điều kiện kinh doanh và dịch vụ tư vấn môi trường. 

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên. Ảnh: Media Quốc hội

Phó Chủ tịch Quốc hội cũng đề nghị hoàn thiện cơ chế kiểm soát rủi ro môi trường đối với hóa chất, sản phẩm chứa hóa chất có nguy cơ gây ô nhiễm theo toàn bộ vòng đời; tăng cường kiểm soát ô nhiễm tại các khu sản xuất, khu công nghiệp và đô thị lớn theo tổng tải lượng, sức chịu tải của môi trường.

Cùng với đó, cần xây dựng hệ thống thông tin môi trường quốc gia thống nhất, liên thông, tích hợp dữ liệu ĐTM, giấy phép môi trường và quan trắc; xác định rõ giá trị pháp lý của dữ liệu, trách nhiệm bảo đảm tính chính xác, minh bạch và cơ chế chống can thiệp, làm sai lệch dữ liệu.

Phó Chủ tịch Quốc hội đề nghị tiếp tục huy động nguồn lực xã hội cho BVMT, khuyến khích phát triển kinh tế tuần hoàn, tạo điều kiện để doanh nghiệp tham gia thị trường tín chỉ carbon, tăng cường hợp tác quốc tế, tiếp cận công nghệ tiên tiến, tài chính xanh và hỗ trợ doanh nghiệp đáp ứng các tiêu chuẩn xanh của thị trường xuất khẩu.