Hoàn thiện thể chế, cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh

Trưởng Đoàn ĐBQH tỉnh Quảng Trị Trần Vũ Khiêm chủ trì thảo luận tại Tổ 4, chiều 20/10. Ảnh: Bảo Quyên

Làm rõ thời hiệu khởi kiện trong giai đoạn giao thoa

Tán thành với sự cần thiết sửa đổi, bổ sung các Luật Thương mại và Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, ĐBQH Lê Nữ Thuỳ Dương (TP. Đồng Nai) đánh giá, dự thảo đã bám sát các chủ trương lớn về đổi mới công tác xây dựng pháp luật, phát triển kinh tế tư nhân, chuyển đổi số, phân quyền, phân cấp, thể hiện rõ tinh thần cắt giảm thủ tục, điều kiện kinh doanh, giảm chi phí tuân thủ, phù hợp với yêu cầu hoàn thiện thể chế và cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh.

Quang cảnh thảo luận tại Tổ 4. Ảnh: Lâm Hiển

Đại biểu nhất trí cao với chủ trương bãi bỏ toàn bộ Chương VII Luật Thương mại năm 2005, trong đó có Điều 319 về thời hiệu khởi kiện.

“Việc duy trì song song hai hệ thống quy định về hợp đồng và chế tài do vi phạm hợp đồng giữa Luật Thương mại và Bộ luật Dân sự trong thời gian qua, trong nhiều trường hợp đã tạo khó khăn, lúng túng cho doanh nghiệp và các cơ quan áp dụng pháp luật, trong khi Bộ luật Dân sự năm 2015 về tổng thể đã điều chỉnh đầy đủ các nội dung này”, đại biểu Lê Nữ Thùy Dương nêu rõ.

Trên tinh thần đó, đại biểu đề nghị xem xét bãi bỏ Điều 4 Luật Thương mại về áp dụng Luật Thương mại và pháp luật có liên quan. Theo đại biểu, Điều 4 hiện hành xác lập thứ tự ưu tiên áp dụng giữa Luật Thương mại, luật chuyên ngành và Bộ luật Dân sự. Mặt khác, toàn bộ Chương VII đã được bãi bỏ và các nội dung cốt lõi về hợp đồng, chế tài, giải quyết tranh chấp được thực hiện thống nhất theo Bộ luật Dân sự. Do đó, việc tiếp tục giữ các quy định về nguyên tắc ưu tiên riêng trong Luật Thương mại là chưa thật sự phù hợp.

Đại biểu phân tích: Điều 4 Bộ luật Dân sự và Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật đã quy định đầy đủ nguyên tắc áp dụng pháp luật, xác định thứ tự ưu tiên các văn bản luật cùng điều chỉnh các quan hệ pháp luật. Vì vậy, cần đánh giá sự phù hợp và tính tương thích của Điều 4 Luật Thương mại so sánh, đối chiếu với việc áp dụng các chế định của Bộ luật Dân sự, để tránh phát sinh những cách hiểu khác nhau về việc luật nào được ưu tiên áp dụng.

Ngoài ra, theo đại biểu Lê Nữ Thùy Dương cần bổ sung quy định chuyển tiếp về thời hiệu khởi kiện. Theo đại biểu, thời hiệu khởi kiện theo Luật Thương mại hiện hành là hai năm kể từ ngày quyền và lợi ích hợp pháp bị xâm phạm, ngắn hơn thời hiệu theo Bộ luật Dân sự là 3 năm kể từ ngày biết hoặc phải biết quyền và lợi ích hợp pháp bị xâm phạm. Như vậy, thời hiệu và cách tính thời điểm bắt đầu thời hiệu giữa Bộ luật Dân sự và Luật Thương mại là khác nhau.

“Khi Điều 319 được bãi bỏ từ ngày 1/3/2027 (nếu Dự thảo được thông qua), phát sinh vấn đề: các tranh chấp đối với hợp đồng được điều chỉnh bởi Luật Thương mại đã phát sinh, hoặc đã nộp đơn khởi kiện tại cơ quan tài phán trước ngày Luật có hiệu lực, thì thời hiệu khởi kiện được áp dụng như thế nào? “Những vụ việc đã hết thời hiệu theo Luật Thương mại nhưng vẫn còn thời hiệu theo Bộ luật Dân sự sẽ được xem xét ra sao trong quá trình thụ lý, giải quyết tại Toà án các cấp sơ thẩm, phúc thẩm?”, đại biểu Lê Nữ Thùy Dương đặt vấn đề.

ĐBQH Lê Nữ Thuỳ Dương (TP. Đồng Nai) phát biểu thảo luận tại tổ

Theo đại biểu, dự thảo cần nghiên cứu bổ sung và làm rõ hơn vấn đề này. Trường hợp chưa xác định thống nhất cách tính thời hiệu khởi kiện đối với giai đoạn giao thoa trước và sau thời điểm bãi bỏ Điều 319 Luật Thương mại, có thể cân nhắc bổ sung quy định chuyển tiếp theo hướng: áp dụng thời hiệu khởi kiện theo quy định của Bộ luật Dân sự cho cả các hợp đồng thương mại phát sinh tranh chấp được nộp đơn khởi kiện trước ngày 1/ 3/2027.

"Lấp đầy" khoảng trống quy định hoạt động phân phối, sử dụng dịch vụ (voucher)

Đối với dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thương mại, Luật Cạnh tranh, Luật Quản lý ngoại thương và Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, ĐBQH Tạ Thị Yên (Điện Biên) quan tâm về hoạt động phân phối phiếu mua hàng, phiếu sử dụng dịch vụ, thường gọi là voucher. Theo đại biểu đây đang là một khoảng trống cần được xem xét xử lý ngay trong lần sửa Luật này.

ĐBQH Tạ Thị Yên (Điện Biên) phát biểu thảo luận tại tổ. Ảnh: Lâm Hiển

Nhấn mạnh voucher trong nhiều trường hợp là một công cụ kích cầu, thúc đẩy tiêu dùng, hỗ trợ bán hàng, đại biểu Tạ Thị Yên đề nghị cơ quan soạn thảo rà soát khoản 10 Điều 3 của Luật Thương mại về xúc tiến thương mại và Điều 90 về kinh doanh dịch vụ khuyến mại, theo hướng xác định rõ phạm vi hoạt động phân phối phiếu mua hàng, phiếu sử dụng dịch vụ nào thuộc hoạt động xúc tiến thương mại. Đồng thời, cũng cần quy định rõ để loại trừ những công cụ có bản chất là phương tiện thanh toán hoặc thuộc phạm vi điều chỉnh của pháp luật chuyên ngành khác, tránh chồng chéo.

Nếu đưa hoạt động này vào phạm vi điều chỉnh của Luật, đại biểu Tạ Thị Yên cho rằng, cũng cần phải đặt ra một số nguyên tắc tối thiểu: Phải công khai thời hạn sử dụng, phạm vi và địa điểm chấp nhận; làm rõ trách nhiệm đối với khoản tiền người tiêu dùng đã trả trước; trách nhiệm của bên phát hành, bên phân phối và bên cung cấp hàng hóa, dịch vụ. Cùng với đó, quy định chuyển tiếp đối với những doanh nghiệp trước đây đã đăng ký và hoạt động theo cơ chế cũ, để tránh trường hợp pháp luật thay đổi nhưng doanh nghiệp đang hoạt động hợp pháp lại rơi vào tình trạng không biết tiếp tục thực hiện theo cơ chế nào...

Cần bổ sung nhiệm vụ hỗ trợ thương lượng đối với UBND cấp xã

Góp ý vào nội dung sửa đổi, bổ sung một số điều Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, ĐBQH Nguyễn Khánh Vũ (Quảng Trị) quan tâm đến Điều 77 – trách nhiệm của UBND cấp tỉnh, cấp xã (khoản 15 Điều 4 dự thảo Luật).

Đại biểu Nguyễn Khánh Vũ tán thành bãi bỏ khoản 2 Điều 77 về cấp huyện. Tuy nhiên, khoản 3 Điều 77 liệt kê 10 nhiệm vụ của UBND cấp xã, từ điểm a đến điểm k, không có nhiệm vụ hỗ trợ thương lượng; điểm b khoản 1 giao cấp tỉnh tiếp nhận, giải quyết phản ánh, yêu cầu, khiếu nại nhưng chưa gắn với hỗ trợ thương lượng.

ĐBQH Nguyễn Khánh Vũ (Quảng Trị) phát biểu thảo luận tại tổ. Ảnh: Lâm Hiển

Theo đại biểu, bỏ cấp huyện thì giữa người dân và tỉnh chỉ còn xã, nhưng hỗ trợ thương lượng hiện chỉ có ở cấp tỉnh. Đơn cử như Quảng Trị sau hợp nhất, trung tâm tỉnh đặt tại phường Đồng Hới. Trong khi theo Điều 20 (được sửa đổi tại Nghị định số 296/2026/NĐ-CP) và Điều 22 Nghị định số 168/2025/NĐ-CP, chính cấp xã cấp đăng ký, theo dõi, kiểm tra và thu hồi Giấy chứng nhận đăng ký hộ kinh doanh. Người dân mua bình gas tại một cửa hàng trong xã, hàng lỗi, cửa hàng không trả lời; cửa hàng do xã cấp đăng ký nhưng xã không có thẩm quyền, người dân phải gửi về tỉnh để tỉnh chuyển lại cho cửa hàng ngay trong xã mình...

Từ bất cập nêu trên, đại biểu đề nghị: sửa đổi điểm b khoản 1 Điều 77 như sau: “Ban hành quy chế phối hợp quản lý nhà nước về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng và tiếp nhận, giải quyết phản ánh, yêu cầu, khiếu nại của người tiêu dùng tại địa phương; tiếp nhận, hỗ trợ thương lượng theo quy định tại khoản 3 Điều 57 của Luật này,”.

Các đại biểu tham dự thảo luận tại Tổ 4. Ảnh: Lâm Hiển

Đồng thời, bổ sung vào khoản 3 Điều 77 điểm mới như sau: “Tiếp nhận, hỗ trợ thương lượng theo quy định tại khoản 3 Điều 57 của Luật này”.

"UBND cấp xã là nơi gần người dân nhất. Nếu không được giao nhiệm vụ này, cấp xã không có căn cứ để tiếp nhận, người dân vẫn phải gửi yêu cầu lên tỉnh, chưa đạt mục tiêu đưa việc giải quyết về gần dân mà dự thảo đặt ra...", đại biểu Nguyễn Khánh Vũ nêu quan điểm...

Đặc biệt, theo đại biểu việc bổ sung như trên không chỉ bảo đảm việc phân cấp đi đôi với giao nhiệm vụ cụ thể cho từng cấp ngay trong Luật, mà đạo Luật này sau khi ban hành sẽ góp phần trả lời ba câu hỏi giản dị của người tiêu dùng: kêu ở đâu, ai giải quyết, và nếu doanh nghiệp không hợp tác thì làm gì tiếp...