Hoàn thiện thể chế về trưng mua, trưng dụng tài sản, bám sát phương châm 'bốn tại chỗ'

Phiên thảo luận tại tổ 5 do đại biểu Bế Thanh Tịnh, Phó Bí thư Thường trực Tỉnh ủy, Trưởng Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh chủ trì.

Tập trung hoàn thiện thể chế, nâng cao năng lực phản ứng chính sách

Đại biểu Bế Thanh Tịnh gợi ý các nội dung trọng tâm liên quan trực tiếp đến việc hoàn thiện thể chế, phân cấp, phân quyền, nâng cao năng lực phản ứng chính sách và bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp của người dân, doanh nghiệp.

Phó Bí thư Thường trực Tỉnh ủy, Trưởng Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh chủ trì phiên thảo luận tại tổ.

Đối với dự án Luật Trưng mua, trưng dụng tài sản (sửa đổi), đại biểu đề nghị tập trung làm rõ giới hạn, điều kiện áp dụng thẩm quyền của Chủ tịch UBND cấp xã gắn với cơ chế bảo đảm kinh phí thanh toán, bồi thường khi vượt khả năng ngân sách cấp xã. Đồng thời, cần rà soát tính minh bạch và cơ chế kiểm soát trách nhiệm đối với quyết định trưng dụng bằng lời nói; làm rõ quy định về giá tạm tính, thời hạn thanh toán, việc kiểm kê, bồi thường thiệt hại về thu nhập và xử lý tài sản sau một năm không nhận lại nhằm bảo vệ quyền sở hữu hợp pháp.

Về tình hình triển khai Nghị quyết số 206/2025/QH15, đại biểu lưu ý cần đánh giá hiệu quả tháo gỡ vướng mắc bằng kết quả thực tế về thời gian, chi phí tuân thủ và khả năng giải phóng nguồn lực; phân biệt rõ vướng mắc do quy định pháp luật với hạn chế trong khâu tổ chức thực hiện. Đối với các văn bản cần sửa đổi, bổ sung hoặc ban hành mới trước ngày 1/3/2027, phải xác định rõ cơ quan chủ trì, tiến độ, thứ tự ưu tiên để tránh khoảng trống pháp lý; đồng thời rà soát những nội dung đã qua kiểm nghiệm để luật hóa và cập nhật kịp thời các thủ tục đã cắt giảm trên hệ thống điện tử.

Đối với dự án Luật Văn bản quy phạm pháp luật, đại biểu đề nghị xem xét kỹ thẩm quyền của chính quyền địa phương cấp tỉnh và cấp xã; cơ chế kiểm soát phạm vi, thời hạn, nguồn lực đối với việc thí điểm chính sách. Bên cạnh đó, cần quy định chặt chẽ điều kiện ban hành văn bản trong trường hợp khẩn cấp, cấp bách và theo trình tự rút gọn; gắn trách nhiệm phản ứng chính sách với thời hạn xử lý và trách nhiệm của người đứng đầu.

Hoàn thiện luật từ bài học thực tiễn và yêu cầu phân cấp cho cơ sở

Tham gia thảo luận về dự án Luật Trưng mua, trưng dụng tài sản (sửa đổi), đại biểu Bế Xuân Trường, Phó Chủ tịch Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam, Chủ tịch Hội Cựu chiến binh Việt Nam nhấn mạnh việc sửa đổi luật cần xuất phát từ tổng kết thực tiễn qua 18 năm thi hành Luật năm 2008.

Đại biểu Bế Xuân Trường, Phó Chủ tịch Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam, Chủ tịch Hội Cựu chiến binh Việt Nam phát biểu thảo luận.

Theo đại biểu, thực tiễn vận dụng đạo luật này trong ứng phó với thiên tai, bão lụt đã khẳng định giá trị cốt lõi của phương châm “bốn tại chỗ” (chỉ huy tại chỗ, lực lượng tại chỗ, phương tiện tại chỗ và hậu cần tại chỗ), trong đó quân đội là lực lượng tiên phong. Từ thực tế trên, đề nghị cơ quan soạn thảo phải nghiên cứu kỹ lưỡng và giữ vững phương châm “bốn tại chỗ” khi thiết kế các quy định của dự thảo luật.

Góp ý về phạm vi điều chỉnh và các dự báo tình huống trong dự thảo luật, đại biểu đánh giá cao sự chủ động của cơ quan soạn thảo, song lưu ý cần lược bỏ những nội dung đã được các đạo luật khác điều chỉnh để tránh chồng chéo. Đối với vấn đề trưng dụng đất đai, đại biểu cho rằng dự thảo luật cần quy định khái quát, rõ ràng theo đúng bản chất của đạo luật để dễ hiểu và thống nhất khi áp dụng, không thực hiện trưng dụng đất đai trong các tình huống thông thường, mà chỉ áp dụng bắt buộc trong trường hợp đất nước có chiến tranh, khi phải tổng động viên và huy động tổng lực phục vụ quốc phòng.

Về quy định phân cấp thẩm quyền trưng dụng tài sản cho cấp xã, đại biểu bày tỏ sự tán thành cao và khẳng định việc giao quyền cho cấp cơ sở trong từng trường hợp cụ thể là hoàn toàn hợp lý, đáp ứng yêu cầu thực tiễn. Đại biểu phân tích, trong các tình huống thiên tai, lũ quét nghiêm trọng gây chia cắt giao thông và cô lập địa bàn như thực tế đã từng xảy ra tại một số địa phương miền núi, lực lượng từ cấp tỉnh, quân khu hay Trung ương không thể tiếp cận ngay hiện trường. Do đó, việc trao thẩm quyền trực tiếp cho chính quyền cấp xã sẽ giúp cơ sở chủ động xử lý kịp thời các tình huống khẩn cấp phát sinh tại chỗ.