Vì sao Hà Nội chọn Vĩnh Hưng làm điểm đột phá tái thiết đô thị?

Đề xuất nâng diện tích cho trường học, không gian xanh

Là người tham gia và theo dõi quy hoạch Thủ đô nhiều năm, TS.KTS Đào Ngọc Nghiêm, Phó Chủ tịch Hội Quy hoạch phát triển đô thị Việt Nam nhìn nhận, vấn đề tái thiết đô thị Hà Nội là chủ đề rất nóng hiện nay.

Tại Tọa đàm Tái thiết đô thị Vĩnh Hưng - Từ quy hoạch đến nâng cao chất lượng đời sống người dân do Báo Thanh Niên tổ chức sáng 23/10, TS.KTS Đào Ngọc Nghiêm đưa ra vấn đề: Vì sao Hà Nội lựa chọn Vĩnh Hưng làm điểm tái thiết đầu tiên, tạo đột phá quy hoạch trong số nhiều khu vực có thể lựa chọn?

Điểm mới trong quy hoạch Thủ đô tầm nhìn 100 năm là chuyển từ mô hình phát triển chùm đô thị vệ tinh sang mô hình 9 cực phát triển. Trong đó, Vĩnh Hưng được xác định là một cực phát triển quan trọng ở phía Đông Hà Nội.

TS.KTS Đào Ngọc Nghiêm, Phó Chủ tịch Hội Quy hoạch phát triển đô thị Việt Nam.

Ông Nghiêm cho rằng, việc định hướng Vĩnh Hưng trở thành trung tâm dịch vụ, thương mại hiện đại không chỉ tạo động lực phát triển cho khu vực mà còn góp phần giảm áp lực cho nội đô. Đây cũng là cơ hội để người dân từng sống trong điều kiện hạ tầng còn hạn chế được tiếp cận môi trường sống văn minh, hiện đại hơn.

Một lợi thế khác là diện tích đất của Vĩnh Hưng tương đối lớn so với quy mô dân số, tạo điều kiện tổ chức lại không gian đô thị. Khu vực này còn có khả năng kết nối với các tuyến đường sắt đô thị, cầu Thanh Trì, cầu Vĩnh Tuy và cầu Cự Khối.

Theo chuyên gia, đây là những điều kiện thuận lợi để nghiên cứu phát triển đô thị gắn với giao thông công cộng (TOD), tổ chức không gian đô thị với mật độ hợp lý, đồng thời khai thác lợi thế cảnh quan và giao thông đường thủy trên sông Hồng.

Bên cạnh những lợi thế, quá trình hoàn thiện quy hoạch tái thiết Vĩnh Hưng cần tính toán kỹ các chỉ tiêu dân số và sử dụng đất. Theo phương án được đề cập tại tọa đàm, dân số khu vực dự kiến tăng từ 68.000 lên 190.000 người. Quy mô này đòi hỏi sự đồng bộ giữa phát triển nhà ở với hạ tầng kỹ thuật và hạ tầng xã hội.

Về nhà ở, TS.KTS Đào Ngọc Nghiêm đề xuất đa dạng hóa loại hình, từ nhà ở xã hội, chung cư cao tầng đến nhà liền kề, nhà vườn phù hợp với điều kiện địa phương, qua đó tạo sự đồng thuận của người dân trong quá trình tái thiết.

Đối với giáo dục, dù quy hoạch dự kiến dành hơn 30ha đất xây dựng trường học, cần nghiên cứu nâng diện tích lên gần 40ha để phát triển hệ thống trường liên cấp hiện đại, đáp ứng nhu cầu dân số trong tương lai.

Không gian xanh cũng cần được coi trọng ngay từ đầu. Với lợi thế tiếp giáp sông Hồng, chuyên gia đề xuất hình thành dải cây xanh mở, kết nối liên tục từ ven sông vào khu đô thị, tạo môi trường sống thông thoáng và tăng khả năng tiếp cận không gian công cộng của người dân.

Đặc biệt, theo ông Nghiêm, giải phóng mặt bằng và tái định cư là khâu then chốt, quyết định sự đồng thuận và hiệu quả triển khai dự án. Chính sách tái định cư tại chỗ cần được ưu tiên nghiên cứu, với các hình thức nhà ở linh hoạt và cơ chế phù hợp, bảo đảm quyền lợi chính đáng của người dân.

Ngoài ra, phương án phát triển giao thông ngầm cần được nghiên cứu thận trọng trên cơ sở điều kiện địa chất, thủy văn đặc thù của khu vực ven sông Hồng.

TS. KTS Đào Ngọc Nghiêm nhận định, nếu giải quyết tốt những vấn đề trên, tái thiết đô thị Vĩnh Hưng có thể trở thành mô hình phát triển đô thị hiện đại, tạo động lực cho khu vực phía Đông Hà Nội và góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân.

Ưu tiên tái định cư, mở rộng đường, bổ sung không gian xanh

Theo Phó Chủ tịch UBND phường Vĩnh Hưng Ngô Mạnh Cường, đề án tái thiết đô thị đang trong quá trình nghiên cứu, lập quy hoạch. Địa phương đang lấy ý kiến người dân đối với dự thảo đồ án quy hoạch tỷ lệ 1/500. Theo ông Cường, mục tiêu không chỉ tạo điểm nhấn đô thị cho TP Hà Nội mà phải cải thiện điều kiện sống của người dân.

Sau sáp nhập, phường Vĩnh Hưng có diện tích 4,47km2, khoảng 80.000 dân, cách Hồ Gươm khoảng 4km. Đây là khu vực nội đô mở rộng, kết nối trung tâm với hướng phát triển phía nam và đông nam Thủ đô.

Tuy nhiên, khu vực phát triển manh mún, nhiều ngõ chỉ rộng 3-4m, thiếu lề đường; các trục chính quá tải. Theo ông Cường, nhiều tuyến đường qua các cụm dân cư có mặt cắt hiện trạng tối đa khoảng 7,5m, có trường hợp hai ô tô đi ngược chiều phải dừng nhường nhau.

“Chỉ cần một phương tiện dừng đỗ hoặc xảy ra sự cố nhỏ trên đường cũng có thể lập tức gây ùn tắc”, ông Cường nói. Tình trạng này xảy ra cả ngoài giờ cao điểm. Ngõ nhỏ còn khiến xe chữa cháy khó tiếp cận khi xảy ra hỏa hoạn. Trong khi đó, bãi đỗ xe hạn chế, không đáp ứng nhu cầu của người dân.

Ông Ngô Mạnh Cường, Phó chủ tịch UBND phường Vĩnh Hưng, thông tin về phương án cải tạo, chỉnh trang và tái thiết đô thị.

Áp lực không chỉ nằm ở giao thông. Địa bàn thiếu công viên, cây xanh; trường học phân tán; chợ cóc, chợ tạm gây ô nhiễm. Hệ thống kênh mương, thoát nước chưa được quy hoạch bài bản, có nơi chỉ sau khoảng 30 phút mưa lớn đã ngập nặng, không thể đi lại.

Để xử lý những bất cập này, phương án cải tạo, chỉnh trang các làng xóm cũ đặt ra việc mở rộng đường ngõ lên mặt cắt 7-13,5m, ngầm hóa hệ thống cấp nước, cáp và tăng cường họng cứu hỏa tại các ngõ nhỏ. Bãi đỗ xe, nhà văn hóa cũng được định hướng sắp xếp, bổ sung phù hợp với quy mô dân số; tăng diện tích cây xanh, sân chơi và các không gian công cộng.

Với khu vực tái thiết, hệ thống giao thông sẽ phải xây dựng lại. Theo nội dung quy hoạch được ông Cường thông tin, có những tuyến đường có mặt cắt 21,5m, 30m và 40m. Nhà đầu tư đang nghiên cứu, đề xuất mở rộng thêm một số tuyến để đáp ứng nhu cầu lâu dài.

Ông Cường nhấn mạnh yêu cầu phải xây dựng nhà tái định cư trước khi giải phóng mặt bằng. Các vị trí xây dựng cần được xác định sớm, triển khai nhà tái định cư và nhà ở xã hội ngay từ giai đoạn đầu.

Ngoài đường bộ, trên địa bàn còn có quy hoạch các tuyến đường sắt đô thị, nhà ga ngầm và cầu Cự Khối kết nối sang Long Biên, góp phần giảm áp lực giao thông cho cầu Vĩnh Tuy, cầu Thanh Trì.