Hoạt động của Quỹ hỗ trợ xây dựng chính sách, pháp luật: Cần thúc đẩy sự đồng hành của các chuyên gia, tổ chức, doanh nghiệp

Tập trung những việc có thể tạo ra chuyển biến rõ nét và giá trị thực chất

-Thưa ông, sau khi Quỹ chính thức ra mắt, đâu sẽ là những nhiệm vụ trọng tâm mà Quỹ hỗ trợ xây dựng chính sách, pháp luật ưu tiên triển khai ngay để sớm đưa Quỹ vào vận hành ổn định, thông suốt và hiệu quả?

Ông Đặng Trần Anh Tuấn:

Trước hết là kiện toàn tổ chức bộ máy và hoàn thiện nền tảng thể chế nội bộ của Quỹ, bao gồm việc rà soát, ban hành các quy chế, quy trình cần thiết, phân công rõ chức năng, nhiệm vụ, trách nhiệm của từng bộ phận, từng vị trí công tác. Đây là điều kiện rất quan trọng để bảo đảm mọi hoạt động của Quỹ được triển khai thống nhất, đúng quy định, công khai, minh bạch và chuyên nghiệp.

Thứ hai, Quỹ sẽ khẩn trương thiết lập và vận hành quy trình tiếp nhận, thẩm định, lựa chọn, quyết định và theo dõi việc hỗ trợ, tài trợ theo hướng chặt chẽ về pháp lý, tài chính nhưng cũng rõ ràng, khả thi, thuận lợi trong tổ chức thực hiện. Chúng tôi xác định quy trình phải bảo đảm đúng mục đích, đúng đối tượng, đúng quy định của pháp luật, đồng thời gắn với cơ chế kiểm tra, giám sát, đánh giá kết quả đầu ra để bảo đảm hiệu quả thực chất.

Thứ ba, Quỹ sẽ tập trung xây dựng kế hoạch công tác, kế hoạch truyền thông, kế hoạch vận động và tiếp nhận các nguồn hỗ trợ hợp pháp, từng bước khẳng định vai trò là cầu nối tin cậy trong việc kết nối nguồn lực cho công tác xây dựng chính sách, pháp luật. Cùng với đó là chuẩn bị các điều kiện về nhân lực, dữ liệu, công nghệ và cơ chế phối hợp để Quỹ có thể hoạt động nhịp nhàng ngay từ năm đầu tiên.

Thứ tư, về mặt chuyên môn, Quỹ sẽ ưu tiên xem xét hỗ trợ đối với những nhiệm vụ, hoạt động thật sự cấp thiết, có tác động lan tỏa lớn, như nghiên cứu, hoạch định chiến lược về xây dựng pháp luật; nghiên cứu chính sách, xây dựng, hoàn thiện văn bản quy phạm pháp luật; hỗ trợ phát triển nguồn nhân lực, huy động chuyên gia, tổ chức tư vấn; hỗ trợ một số hoạt động kiểm tra, rà soát văn bản và theo dõi, tổng kết thực tiễn thi hành pháp luật. Tinh thần chung là không dàn trải, không hình thức, mà tập trung vào những việc có thể tạo ra chuyển biến rõ nét và giá trị thực chất.

Có thể nói ngắn gọn, ưu tiên của Quỹ trong giai đoạn đầu là làm chắc nền móng tổ chức, làm rõ quy trình vận hành, làm tốt công tác chuẩn bị nguồn lực và sớm triển khai một số nhiệm vụ trọng tâm, để Quỹ nhanh chóng đi vào hoạt động hiệu quả, tạo niềm tin đối với các cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp và xã hội.

Bảo đảm mọi khoản hỗ trợ, tài trợ đều được xem xét chặt chẽ, sử dụng hiệu quả

-Xin ông cho biết chức năng, nhiệm vụ, cơ chế vận hành, nguyên tắc hỗ trợ của Quỹ?

Ông Đặng Trần Anh Tuấn:

Về chức năng, nhiệm vụ: Với chức năng hỗ trợ, tài trợ cho công tác xây dựng chính sách, pháp luật nhằm tạo thay đổi đột phá, tích cực, hiệu quả, bền vững về xây dựng chính sách, pháp luật, Quỹ thực hiện các nhiệm vụ, quyền hạn theo Nghị định số 289/2025/NĐ-CP, Điều lệ tổ chức và hoạt động của Quỹ, cũng như các quyết định của Bộ trưởng Bộ Tư pháp. Quỹ hỗ trợ xây dựng chính sách, pháp luật là quỹ tài chính nhà nước ngoài ngân sách trực thuộc Bộ Tư pháp, hoạt động không vì mục đích lợi nhuận. Quỹ có tư cách pháp nhân, có con dấu, có tài khoản riêng và được Nhà nước bảo đảm kinh phí hoạt động hằng năm không quá 300 tỷ đồng; đồng thời được tiếp nhận các nguồn hỗ trợ hợp pháp ngoài ngân sách nhà nước từ tổ chức, cá nhân trong nước theo đúng quy định của pháp luật.

Theo quy định tại khoản 2 Điều 6 Nghị quyết số 197/2025/QH15, Quỹ thực hiện hỗ trợ, tài trợ cho dự án, nhiệm vụ, hoạt động không được ngân sách nhà nước cấp kinh phí hoặc cần bổ sung kinh phí sau đây:

- Nhiệm vụ, hoạt động nghiên cứu, hoạch định chiến lược về xây dựng pháp luật;

- Nhiệm vụ, hoạt động nghiên cứu chính sách, xây dựng, ban hành văn bản quy phạm pháp luật, tham gia xây dựng pháp luật quốc tế;

- Nhiệm vụ, hoạt động hỗ trợ phát triển nguồn nhân lực, thuê chuyên gia, tổ chức tư vấn tham gia nghiên cứu, xây dựng chính sách, pháp luật;

- Tổ chức, tham gia các hội nghị, hội thảo, diễn đàn pháp lý trong nước, quốc tế;

- Hỗ trợ nghiên cứu xây dựng Đề án soạn thảo văn bản quy phạm pháp luật tập trung, chuyên nghiệp;

- Hỗ trợ một số hoạt động giám sát thi hành pháp luật; kiểm tra, rà soát văn bản quy phạm pháp luật;

- Hỗ trợ thực hiện nhiệm vụ, hoạt động của Ban Chỉ đạo Trung ương về hoàn thiện thể chế, pháp luật;

- Hỗ trợ nhiệm vụ, hoạt động khác trong xây dựng pháp luật theo yêu cầu của cấp có thẩm quyền hoặc do Bộ trưởng Bộ Tư pháp quyết định.

Về cơ chế vận hành, Quỹ hoạt động theo nguyên tắc công khai, minh bạch, đúng mục đích, đúng đối tượng, đúng quy định pháp luật; có sự phân định rõ giữa chức năng quản lý, chức năng điều hành và chức năng tổ chức thực hiện. Hội đồng quản lý Quỹ thực hiện chức năng quản lý, quyết nghị các vấn đề quan trọng về định hướng, kế hoạch, cơ chế hoạt động của Quỹ; Cơ quan quản lý lý - bộ máy điều hành của Quỹ tổ chức triển khai các nhiệm vụ theo đúng thẩm quyền, quy chế và quy trình nội bộ; đồng thời chịu sự kiểm tra, giám sát, thanh tra, kiểm toán theo quy định. Đây là yêu cầu rất quan trọng để bảo đảm mọi khoản hỗ trợ, tài trợ đều được xem xét chặt chẽ, sử dụng hiệu quả, không để xảy ra thất thoát, lãng phí, lợi ích nhóm hoặc tác động không phù hợp đến quá trình xây dựng chính sách, pháp luật. Nguyên tắc công khai, minh bạch, hiệu quả, tiết kiệm; phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực, lợi ích nhóm, cục bộ đã được Nghị quyết số 197/2025/QH15 đặt ra rất rõ.

Về nguyên tắc hỗ trợ, Quỹ chỉ hỗ trợ, tài trợ cho các nhiệm vụ, hoạt động thuộc phạm vi được pháp luật quy định; bảo đảm phù hợp với mục tiêu, tôn chỉ, chức năng của Quỹ; không vì mục tiêu lợi nhuận; không để việc hỗ trợ, tài trợ bị lợi dụng để “hướng lái” chính sách, tác động không đúng đắn đến quá trình xây dựng pháp luật, hoặc gây phương hại đến lợi ích quốc gia, dân tộc, quốc phòng, an ninh và trật tự, an toàn xã hội. Nói một cách ngắn gọn, Quỹ vận hành trên nguyên tắc: đúng pháp luật, đúng mục tiêu, đúng đối tượng, công khai, minh bạch và hiệu quả.

Quan trọng là phải xây dựng được niềm tin xã hội đối với Quỹ

- Để Quỹ đi vào hoạt động ổn định và hiệu quả trong thời gian tới, xin ông cho biết cần quan tâm đến những vấn đề gì, đặc biệt là sự tham gia, tài trợ, đồng hành của các chuyên gia, tổ chức, doanh nghiệp và các chuyên gia pháp lý?

Ông Đặng Trần Anh Tuấn:

Để Quỹ đi vào hoạt động ổn định, bài bản và hiệu quả trong thời gian tới, theo tôi, cần quan tâm đồng thời một số vấn đề lớn.

Thứ nhất, cần xây dựng được danh mục nhiệm vụ, hoạt động ưu tiên có tính chiến lược, có giá trị lan tỏa và tạo tác động thực chất để Quỹ hỗ trợ, tài trợ. Nguồn lực của Quỹ phải được sử dụng vào những nội dung thật sự cần thiết, cấp bách, có khả năng tháo gỡ vướng mắc thể chế, nâng cao chất lượng chính sách, nâng cao chất lượng văn bản, nâng cao hiệu quả tổ chức thi hành pháp luật, cũng như hỗ trợ trực tiếp cho mục tiêu phát triển đất nước.

Thứ hai, cần đặc biệt coi trọng yếu tố con người, nhất là đội ngũ chuyên gia, nhà khoa học, nhà hoạt động thực tiễn, luật gia, luật sư, chuyên gia pháp lý, chuyên gia kinh tế, công nghệ, quản trị công và các lĩnh vực liên quan. Xây dựng chính sách, pháp luật ngày nay là một công việc ngày càng phức tạp, liên ngành, đòi hỏi tri thức chuyên sâu và kinh nghiệm thực tiễn phong phú. Vì vậy, Quỹ rất cần cơ chế để thu hút trí tuệ xã hội, huy động được sự tham gia thực chất của đội ngũ chuyên gia vào từng nhiệm vụ, hoạt động cụ thể. Nghị quyết số 197/2025/QH15 cũng xác định rõ định hướng thu hút, trọng dụng nhân tài, sử dụng chuyên gia, tổ chức tư vấn trong công tác nghiên cứu, xây dựng chính sách, pháp luật và tổ chức thi hành pháp luật.

Thứ ba, cần thúc đẩy sự đồng hành của các chuyên gia, tổ chức, doanh nghiệp và các chủ thể xã hội trên tinh thần tự nguyện, trách nhiệm, hợp pháp và minh bạch. Chúng tôi cho rằng, cộng đồng doanh nghiệp, tổ chức xã hội, hiệp hội nghề nghiệp, các cơ sở đào tạo, viện nghiên cứu, các chuyên gia pháp lý không chỉ là đối tượng thụ hưởng của một hệ thống pháp luật tốt, mà còn có thể trở thành đối tác đồng hành quan trọng trong quá trình góp phần hoàn thiện thể chế. Sự đồng hành đó có thể là đóng góp ý tưởng, chia sẻ kinh nghiệm thực tiễn, tham gia phản biện, tư vấn chuyên môn, hỗ trợ nguồn lực hợp pháp, hoặc cùng tham gia các chương trình, đề án, nhiệm vụ mà Quỹ triển khai. Tuy nhiên, mọi sự tham gia, hỗ trợ, tài trợ đều phải được đặt trong khuôn khổ pháp luật, bảo đảm công khai, minh bạch, không vụ lợi, không gắn với các điều kiện làm ảnh hưởng đến tính khách quan, độc lập, trong sạch của hoạt động xây dựng chính sách, pháp luật. Nguyên tắc này phù hợp với định hướng của Nghị quyết số 197/2025/QH15 về phòng, chống lợi ích nhóm, cục bộ, trục lợi trong công tác xây dựng và tổ chức thi hành pháp luật.

Tôi cho rằng, để Quỹ phát huy tốt vai trò của mình, điều rất quan trọng là phải xây dựng được niềm tin xã hội đối với Quỹ. Niềm tin đó đến từ sự chuyên nghiệp trong tổ chức hoạt động; sự công khai, minh bạch trong tiếp nhận và sử dụng nguồn lực; sự công tâm, khách quan trong lựa chọn nhiệm vụ được hỗ trợ; và quan trọng nhất là từ những kết quả cụ thể, thiết thực mà Quỹ mang lại cho công tác xây dựng, hoàn thiện thể chế, pháp luật của đất nước.

Với tinh thần đó, Quỹ Hỗ trợ xây dựng chính sách, pháp luật mong muốn tiếp tục nhận được sự quan tâm, phối hợp, đồng hành của các cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp, đội ngũ chuyên gia, luật gia, luật sư, nhà khoa học và những người làm công tác pháp lý trong cả nước. Sự chung tay ấy sẽ góp phần tạo thêm nguồn lực, thêm trí tuệ, thêm động lực để cùng xây dựng một hệ thống chính sách, pháp luật chất lượng cao, khả thi, ổn định, minh bạch, phục vụ người dân, doanh nghiệp và sự phát triển nhanh, bền vững của đất nước.

-Xin cám ơn ông!

Bình An