Hội đồng nhân dân phải thực sự là thiết chế kiểm soát quyền lực hiệu quả ở địa phương

Nhiệm kỳ có nhiều dấu ấn lịch sử của Quốc hội và HĐND các cấp

Phó thủ tướng nhấn mạnh, nhiệm kỳ 2021-2026 được ghi nhận là một nhiệm kỳ có nhiều dấu ấn lịch sử của Quốc hội và HĐND các cấp trong tiến trình cải cách, tái cấu trúc tổ chức bộ máy hệ thống chính trị, chuyển đổi tư duy quản trị quốc gia, quản trị địa phương và phát triển đất nước.

Bí thư Trung ương Đảng, Phó thủ tướng Chính phủ Phạm Thị Thanh Trà phát biểu tại hội nghị.

Trong bối cảnh đặc biệt khó khăn và chưa từng có tiền lệ, Quốc hội càng khẳng định rõ vai trò trung tâm kiến tạo thể chế, Chính phủ chuyển mạnh sang quản lý vĩ mô xây dựng thể chế, quy hoạch chiến lược và thúc đẩy phân cấp, phân quyền, điều hành thống nhất, chủ động linh hoạt, quyết liệt và hiệu quả. HĐND các cấp thể hiện rõ vai trò và thiết chế quyền lực Nhà nước ở địa phương, đồng hành cùng chính quyền tháo gỡ điểm nghẽn phát triển, tăng cường giám sát thực chất và kiểm soát quyền lực hiệu quả hơn.

Nhiều quyết sách chiến lược của Đảng được Quốc hội thể chế nhanh chóng, toàn diện, nhất là việc chuyển đổi và vận hành chính quyền 3 cấp; xây dựng và hoàn thiện thể chế về phân cấp, phân quyền, phân định thẩm quyền; cải cách hành chính, phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và tái cấu trúc không gian phát triển, tháo gỡ rào cản, khơi thông điểm nghẽn cho phát triển kinh tế - xã hội đã sớm đi vào cuộc sống với sự phối hợp ngày càng chặt chẽ, nhịp nhàng giữa Quốc hội, Chính phủ, chính quyền địa phương và HĐND các cấp.

Bước vào nhiệm kỳ 2026 - 2031, mục tiêu tăng trưởng hai con số, yêu cầu thực hiện thắng lợi Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng, các Nghị quyết chiến lược của Bộ Chính trị và xây dựng nền quản trị quốc gia, quản trị địa phương hiện đại, hiệu quả đang đặt ra yêu cầu rất cao đối với Chính phủ, chính quyền địa phương và HĐND các cấp.

Trong mối quan hệ đó, theo Phó thủ tướng, Chính phủ xác định rất rõ: Nâng cao chất lượng hoạt động của HĐND cũng chính là nâng cao chất lượng quản trị địa phương, nâng cao hiệu quả thực thi chính sách và hiệu lực điều hành của bộ máy hành chính nhà nước, thiết thực góp phần thực hiện thắng lợi mục tiêu các Nghị quyết của Đảng.

Phân quyền càng mạnh thì kiểm soát quyền lực càng phải chặt chẽ

Cho rằng phải đổi mới mạnh mẽ tư duy quản trị địa phương theo hướng kiến tạo phát triển và phục vụ nhân dân, Phó thủ tướng khẳng định điểm cốt lõi của quản trị hiện đại là tạo được môi trường phát triển tốt hơn, huy động được cộng đồng, doanh nghiệp, các tầng lớp nhân dân và phát huy cao độ dân chủ ở cơ sở, để mọi người dân được tham gia vào từng mục tiêu, nhiệm vụ, chính sách phát triển đất nước, cũng như địa phương. Chính phủ sẽ tiếp tục đề xuất Quốc hội và theo thẩm quyền hoàn thiện thể chế, chính sách, phân định rõ thẩm quyền giữa Trung ương và địa phương; tăng tính chủ động, tự chịu trách nhiệm và khả năng phản ứng chính sách của địa phương.

Bên cạnh đó, phải tiếp tục đẩy mạnh phân cấp, phân quyền thực chất gắn với kiểm soát quyền lực hiệu quả. Chính phủ quán triệt sâu sắc chủ trương của Đảng và chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, triệt để thực hiện “địa phương quyết, địa phương làm, địa phương chịu trách nhiệm”. Chính phủ tiếp tục rà soát, phân cấp, phân quyền nhiều hơn nữa cho địa phương; đồng thời phân bổ tương ứng về nguồn lực, dữ liệu và công cụ quản trị để địa phương đủ năng lực thực hiện nhiệm vụ được giao.

Trên cơ sở đó, Chính phủ yêu cầu các bộ, ngành phải chủ động hơn, sâu sát hơn với địa phương; không để tình trạng chậm hướng dẫn, đùn đẩy trách nhiệm hay để địa phương chờ cơ chế. “Phân quyền càng mạnh thì kiểm soát quyền lực càng phải chặt chẽ. HĐND phải thực sự là thiết chế kiểm soát quyền lực hiệu quả ở địa phương”- Phó thủ tướng nhấn mạnh.

Quang cảnh hội nghị.

Tiếp đó, Phó thủ tướng yêu cầu, tạo bước đột phá thực sự về chuyển đổi số trong hoạt động của hệ thống hành chính địa phương. Điểm cốt lõi không chỉ là số hóa quy trình cũ, mà thay đổi toàn bộ phương thức điều hành, giám sát và ra quyết định. Hoạt động của HĐND cần chuyển từ giám sát qua báo cáo giấy sang giám sát bằng dữ liệu thời gian thực; chuyển từ xử lý thủ công, sang quản trị thông minh dựa trên dữ liệu và trí tuệ nhân tạo.

Một nhiệm vụ trọng tâm khác được Phó thủ tướng đề cập là, tiếp tục đẩy mạnh cải cách thể chế và cải cách thủ tục hành chính. Đây chính là khâu đột phá của đột phá để giải phóng nguồn lực, nâng cao năng lực cạnh tranh và đạt được mục tiêu tăng trưởng hai con số trong chặng đường tới. Vì vậy, Quốc hội đang đồng hành cùng Chính phủ tập trung rất mạnh vào cải cách thể chế, với tinh thần thể chế phải mở đường cho phát triển và bảo vệ cán bộ dám nghĩ, dám làm vì lợi ích chung.

Phó thủ tướng mong muốn HĐND tiếp tục đồng hành với chính quyền địa phương rà soát hệ thống thủ tục hành chính, để tiếp tục cắt giảm, điều chỉnh lại quy trình thủ tục đơn giản hóa thủ tục hành chính cho người dân và doanh nghiệp. Đồng thời, sớm hoàn thiện, tiếp nhận các nhiệm vụ phân cấp, phân quyền, đảm bảo thực hiện thông suốt, liên tục, phục vụ người dân và doanh nghiệp hiệu quả hơn…