Hội đồng nhân dân phải thực sự trở thành chủ thể kiến tạo phát triển tại địa phương

Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà phát biểu tại hội nghị (Ảnh: Quang Vinh)

HĐND phải thực sự trở thành chủ thể kiến tạo phát triển tại địa phương

Ngày 28/5, Ủy ban Thường vụ Quốc hội tổ chức Hội nghị Hội đồng nhân dân (HĐND) toàn quốc triển khai phương hướng, nhiệm vụ nhiệm kỳ 2026-2031.

Phát biểu tại hội nghị, Bí thư Trung ương Đảng, Phó Thủ tướng Chính phủ Phạm Thị Thanh Trà điểm lại nhiều dấu ấn lịch sử của Quốc hội và HĐND các cấp trong nhiệm kỳ 2021-2026. Phó Thủ tướng cho rằng, trong nhiệm kỳ mới, mục tiêu tăng trưởng hai con số đặt ra yêu cầu rất lớn đối với Chính phủ, chính quyền địa phương và HĐND các cấp.

“Chính phủ xác định rất rõ nâng cao chất lượng hoạt động của HĐND cũng chính là nâng cao chất lượng quản trị quốc gia, quản trị địa phương, nâng cao hiệu quả thực thi chính sách và hiệu lực điều hành của bộ máy hành chính Nhà nước từ Trung ương cho đến địa phương, thiết thực góp phần thực hiện thắng lợi mục tiêu các Nghị quyết của Đảng”, Phó Thủ tướng nói.

Phó Thủ tướng đề nghị, đổi mới mạnh mẽ tư duy quản trị địa phương theo hướng kiến tạo phát triển và phục vụ Nhân dân. Điểm cốt lõi của quản trị địa phương hiệu quả là tạo được môi trường phát triển tốt hơn, huy động cộng đồng, doanh nghiệp, các tầng lớp Nhân dân và phát huy cao độ dân chủ ở cơ sở để mọi người dân được tham gia vào từng mục tiêu, nhiệm vụ, chính sách phát triển đất nước cũng như địa phương.

Từ quan điểm đó, Phó Thủ tướng cho hay, Chính phủ đề xuất Quốc hội hoàn thiện thể chế, chính sách, phân định rõ hơn thẩm quyền giữa Trung ương và địa phương; tăng tính chủ động, tự chịu trách nhiệm và khả năng phản ứng chính sách của địa phương. Đặc biệt, Chính phủ sẽ hướng dẫn, phát huy hơn nữa vai trò, chức năng của HĐND, nhất là HĐND cấp xã. Chính phủ mong muốn HĐND phải thực sự trở thành chủ thể kiến tạo phát triển tại địa phương; tập trung ban hành cơ chế, chính sách tiếp tục đẩy mạnh việc tháo gỡ điểm nghẽn cho phát triển theo thẩm quyền; mở ra dư địa phát triển mới cho từng ngành, từng lĩnh vực, từng địa bàn.

Điều quan trọng nhất được Phó Thủ tướng nhắc tới là phải chuyển tư duy ban hành chính sách để kiến tạo, phát triển, nâng cao đời sống vật chất và tinh thần cho Nhân dân; cần chú trọng hơn việc đánh giá tác động chính sách, tham vấn đối tượng chịu sự tác động, rà soát tính đồng bộ của hệ thống pháp luật và theo dõi việc thực hiện sau ban hành; lấy sự hài lòng và hiệu quả phục vụ người dân, doanh nghiệp và năng lực cạnh tranh địa phương làm thước đo đánh giá hoạt động của HĐND và chính quyền địa phương.

Không để tình trạng chậm hướng dẫn, đùn đẩy trách nhiệm, để địa phương "chờ cơ chế"

Theo Phó Thủ tướng, yếu tố cơ bản của chính quyền địa phương 2 cấp không chỉ là tinh gọn tổ chức bộ máy, mà là tái cấu trúc lại phương thức vận hành của nền hành chính quốc gia theo hướng gần dân hơn, linh hoạt hơn, hiệu quả hơn và kiến tạo phát triển đất nước nhanh hơn.

Chính phủ quán triệt sâu sắc chủ trương của Đảng và chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, triệt để thực hiện “địa phương quyết, địa phương làm, địa phương chịu trách nhiệm”. Chính phủ tiếp tục rà soát, phân cấp, phân quyền nhiều hơn nữa cho địa phương, đồng thời phân bổ tương ứng về nguồn lực, dữ liệu và công cụ quản trị để địa phương đủ năng lực thực hiện trọng trách được giao.

“Chính phủ yêu cầu các bộ ngành Trung ương phải chủ động hơn, sát sao hơn với địa phương, không để tình trạng chậm hướng dẫn, đùn đẩy trách nhiệm hay để địa phương "chờ cơ chế" như thực trạng một số nhiệm vụ hiện nay đang tồn đọng”, Phó Thủ tướng nhấn mạnh.

Cho rằng phân quyền, phân cấp càng mạnh thì kiểm soát quyền lực càng phải chặt chẽ, Phó Thủ tướng lưu ý, HĐND phải thực sự là thiết chế kiểm soát quyền lực hiệu quả ở địa phương. Nhất là tiếp tục ban hành cơ chế phân cấp tại địa phương mình, đồng thời gắn với điều chỉnh, cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính để đáp ứng được yêu cầu vận hành hiệu lực, hiệu quả của chính quyền địa phương 2 cấp.

Theo đó, cần đổi mới phương thức giám sát từ giám sát hành chính truyền thống sang giám sát thực chất mà người dân và doanh nghiệp cảm nhận được hiệu quả từ chủ trương lớn của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước tại địa phương.

Nhận định khoảng cách lớn nhất về chất lượng hoạt động chính quyền địa phương 2 cấp giữa các địa phương chủ yếu nằm ở năng lực quản trị và mức độ chuyển đổi số, Phó Thủ tướng thông tin, Chính phủ đang tập trung xây dựng Chính phủ số, kinh tế số, xã hội số và dữ liệu số quốc gia.

Chính phủ mong muốn HĐND các cấp cần đẩy mạnh đổi mới phương thức hoạt động trên môi trường số. Điểm cốt lõi không phải chỉ là số hóa quy trình cũ, mà là thay đổi toàn bộ phương thức điều hành, giám sát và ra quyết định; hoạt động của HĐND cần chuyển từ giám sát qua báo cáo giấy sang giám sát bằng dữ liệu thời gian thực; chuyển từ xử lý thủ công sang quản trị thông minh dựa trên dữ liệu và trí tuệ nhân tạo.

Phó Thủ tướng cho biết, Chính phủ sẽ sớm chỉ đạo, hướng dẫn hoàn thiện hệ sinh thái dữ liệu liên thông giữa HĐND, UBND và các cơ quan trong hệ thống chính trị để nâng cao năng lực dự báo, phản ứng chính sách và kiểm soát rủi ro. Đồng thời hình thành văn hóa quản trị số trong bộ máy hành chính từ Trung ương đến địa phương.