Hội Gióng năm 2026: Tôn vinh di sản, đẩy mạnh du lịch văn hóa

Quang cảnh Lễ hội Gióng tại đền Phù Đổng (xã Phù Đổng) năm 2025. Ảnh: Ngọc Cường

Giữ nguyên gốc nghi lễ

Lễ hội Gióng tại đền Phù Đổng là một trong những lễ hội cổ truyền tiêu biểu của vùng Đồng bằng Bắc Bộ, nhằm tưởng nhớ Đức Thánh Gióng - một trong “Tứ bất tử” của tín ngưỡng dân gian Việt Nam. Trải qua hàng nghìn năm, lễ hội vẫn được cộng đồng bảo tồn và trao truyền qua nhiều thế hệ. Đây cũng là một trong những lễ hội độc nhất vô nhị của dân gian Việt Nam với việc tái hiện sinh động truyền thuyết Thánh Gióng đánh giặc Ân thông qua các nghi lễ, nghi thức và trò diễn dân gian độc đáo, giàu tính biểu tượng và mang ý nghĩa nhân văn sâu sắc.

Năm nay, Hội Gióng diễn ra từ ngày 17 đến 25-5. Trao đổi với phóng viên Cơ quan Báo và Phát thanh, Truyền hình Hà Nội, Phó Chủ tịch UBND xã Phù Đổng Nguyễn Đình Quang cho biết, trong giai đoạn mới, yêu cầu đặt ra không chỉ dừng lại ở việc gìn giữ di sản mà cần chuyển mạnh sang bảo tồn gắn với phát huy giá trị một cách bền vững và hiệu quả, đưa di sản trở thành nguồn lực cho phát triển, góp phần định hình bản sắc, tạo động lực cho phát triển kinh tế - xã hội địa phương.

Năm nay, phần lễ được tổ chức trang nghiêm, bài bản với đầy đủ các nghi thức truyền thống như: Tế Thánh tại đền Thượng, rước chân hương, nghi lễ Phong Miều, Khám đường, rước cơm cà, rước nước… Đặc biệt, hội trận tại bãi Soi Bia, tái hiện chiến công đánh giặc Ân của Thánh Gióng, điểm nhấn quan trọng của lễ hội được chuẩn bị công phu, chuẩn hóa nghi lễ theo hướng giữ nguyên gốc.

Hơn một tháng qua, 4 ông Hiệu gồm: Hiệu Cờ, Hiệu Trống, Hiệu Chiêng và Hiệu Trung Quân thường xuyên tập luyện để chuẩn bị cho hội trận quan trọng nhất tái hiện chiến công đánh giặc Ân của Thánh Gióng, diễn ra vào chính hội mùng 9 tháng Tư (âm lịch). Đồng hành với họ là một “thầy Hiệu”, thường là người từng đảm nhiệm vai trò này ở mùa hội trước, trực tiếp hướng dẫn từng nghi thức.

Ông Nguyễn Ngọc Tần (thôn Phù Dực) từng vinh dự được đóng vai ông Hiệu Cờ cách đây 20 năm. Từ đó tới nay, mùa hội nào, ông Tần cũng truyền dạy lại nghi thức cho các ông Hiệu trẻ. Tại buổi tập cuối cùng trước ngày khai hội, ông Tần - “thầy Hiệu Cờ” cho biết, ông Hiệu Cờ là nhân vật đặc biệt nhất, tượng trưng cho Thánh Gióng ra trận. Vì vậy, các ông Hiệu được tuyển chọn rất kỹ, phải là những người có tâm, có đức, có sức khỏe và đáp ứng đầy đủ các tiêu chí của lễ hội. Ngoài phần nghi thức chung, ông Hiệu Cờ còn phải tập các động tác phất cờ theo hiệu lệnh, tất cả đều phải chuẩn xác, dứt khoát và uy nghi.

Phó Trưởng ban Quản lý di tích đền Phù Đổng Đặng Thế Quân cho biết, đêm 30 tháng Ba (âm lịch), các thầy Hiệu đã hoàn tất việc rước chân nhang Đức Thánh Gióng từ đền về nhà. Kể từ thời điểm đó, các ông Hiệu thực hiện trai giới, sinh hoạt riêng biệt, hạn chế tiếp xúc bên ngoài.

Nâng tầm công tác tổ chức

Nếu phần lễ giữ vai trò cốt lõi, thì phần hội năm nay lại mở ra một không gian mới, giàu sức sống của vùng đất Phù Đổng Thiên Vương. Lần đầu tiên, “Tuần lễ Văn hóa - Du lịch và kết nối thương mại về miền di sản” được tổ chức trong khuôn khổ Hội Gióng, tạo nên điểm nhấn khác biệt của mùa hội 2026.

Trưởng phòng Kinh tế xã Phù Đổng Nguyễn Thị Mai Hương cho biết, tại khu vực bãi Soi Bia, Ban tổ chức sẽ bố trí các gian hàng trưng bày sản phẩm OCOP (Chương trình mỗi xã một sản phẩm), nông sản, đặc sản cây cảnh… nhằm giới thiệu, quảng bá những nguồn lực đặc biệt của địa phương, đồng thời mở ra cơ hội giao thương, kết nối doanh nghiệp, góp phần thúc đẩy kinh tế địa phương.

Đặc biệt, đêm khai mạc diễn ra lúc 19h30 ngày 23-5 (tức mùng 7 tháng Tư âm lịch) với chương trình nghệ thuật “Hào khí Thánh Gióng - Linh thiêng Phù Đổng - Kiến tạo tương lai” quy tụ nhiều nghệ sĩ nổi tiếng. Cùng với đó, màn bắn pháo hoa nghệ thuật hứa hẹn mang đến sức hút lớn. Việc kết hợp giữa bảo tồn di sản với phát triển du lịch và xúc tiến thương mại cho thấy một hướng đi mới của Phù Đổng: Giữ gìn bản sắc, đưa di sản trở thành nguồn lực phát triển, từng bước xây dựng thương hiệu văn hóa Hội Gióng đền Phù Đổng.

Đến thời điểm này, công tác tổ chức cho lễ hội đã được hoàn tất với sự chuẩn bị đồng bộ. Các hội, đoàn thể như: Hội Phụ nữ, Hội Nông dân, Đoàn Thanh niên xã Phù Đổng đã triển khai dọn dẹp, vệ sinh môi trường toàn bộ khu di tích và các tuyến đường vào đền Phù Đổng. Bên cạnh đó, công tác an ninh trật tự, phương án phòng chống cháy nổ, chống chen lấn, xử lý tình huống đông người được xây dựng chi tiết. Giao thông được phân luồng từ xa, bố trí bãi đỗ xe hợp lý, có lực lượng hướng dẫn tại các nút giao thông trọng điểm, hạn chế ùn tắc. Công tác y tế cũng được chuẩn bị đầy đủ với các điểm sơ cấp cứu, lực lượng thường trực và kiểm soát chặt chẽ an toàn thực phẩm.

Ban tổ chức kỳ vọng, với sự chuẩn bị kỹ lưỡng, toàn diện và những điểm mới đáng chú ý, Hội Gióng đền Phù Đổng năm 2026 hứa hẹn sẽ là một mùa hội tiêu biểu: Trang nghiêm, an toàn, văn minh và giàu sức lan tỏa, từng bước định hình văn hóa trở thành một trong những trụ cột phát triển của quê hương Phù Đổng, để di sản Hội Gióng thực sự được phát huy giá trị trong nhịp sống đương đại theo đúng tinh thần của Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam.