'Khoảng trống' màu xanh (Bài 1): Đô thị có 'khát xanh'?

Quá trình phát triển hạ tầng giao thông và kỹ thuật đô thị diễn ra nhanh đã tạo áp lực lớn lên hệ thống cây xanh. Đô thị vì thế chưa thể hết 'khát xanh'.

Công viên Bố Vệ còn thiếu cây xanh, bóng mát.

Công viên Bố Vệ còn thiếu cây xanh, bóng mát.

1. 16h, bà Nguyễn Thị Hiến, 83 tuổi ở khu phố Thành Ngọc (phường Sầm Sơn) lại ra bãi biển tập thể dục. Điều thú vị là, bà Hiến có thể chỉ rõ và đếm vanh vách số cây dừa cũ, dừa mới trồng ở nơi bà dừng chân. Âu cũng dễ hiểu, bởi bà gắn bó vùng đất này đã gần 60 năm. “Tôi người tỉnh Phú Thọ, về làm dâu Sầm Sơn từ năm 1968. Chiều chiều, nhất là vào hè, tôi vẫn thường ra đây rèn luyện sức khỏe. Gắn bó như thế, nên tôi biết rõ cây dừa nào cũ, cây nào mới”, bà Hiến vui vẻ cho biết.

Nắng biển Sầm Sơn, được cộng hưởng bởi cát và muối, khiến “cơn khát xanh” ở đây càng trở nên bỏng rát. Nhưng, như nhận định của ông Dương Đức Hưng, Giám đốc Trung tâm cung ứng dịch vụ công phường Sầm Sơn, thì: “Phát triển cây xanh ven biển không khó nhưng lại khó bởi xu hướng đô thị hóa. Như khu vực FLC trước đây, chủ yếu bãi bồi, bãi cây, giờ hình thành các khu nhà nghỉ, biệt thự, khiến diện tích cây xanh bị thu hẹp. Ngay quảng trường biển, số lượng cây phi lao cũng không còn nhiều như trước”. Về việc trồng dừa cảnh, ông Hưng cho biết thêm: “Phường cũng đang dự kiến trồng 2.000 cây dừa cảnh để phủ kín toàn bộ bãi biển”.

Dù có hệ thống cây xanh, nhưng Sầm Sơn vẫn chỉ dừng ở mát nước mà chưa mát xanh. Quảng trường biển mênh mông, đại lộ thênh thang “mọc lên” đồng nghĩa đã tạo nên những “khoảng trống bê tông”... Vậy nên, Sầm Sơn cần nhiều hơn những tán cây bóng mát thực sự để khỏa lấp “khoảng trống” này.

Lê Hoàn - tuyến phố với những bóng mát đặc trưng nhưng giờ đang phải nhường chỗ cho các tòa nhà cao tầng, cửa hiệu...

Lê Hoàn - tuyến phố với những bóng mát đặc trưng nhưng giờ đang phải nhường chỗ cho các tòa nhà cao tầng, cửa hiệu...

Đô thị biển “khát xanh”. Đành vậy. Nhưng, ở đô thị trung tâm (TP Thanh Hóa cũ), cơn khát xanh cũng bị “bủa vây”. Có thể kể đến phố Lê Hoàn, nơi buôn bán sầm uất bậc nhất nhưng lại được xem như “vết thương” của quá trình đô thị hóa. Một tuyến phố “giàu có” với những bóng mát đặc trưng nhưng giờ đang phải nhường chỗ cho các tòa nhà cao tầng, cửa hiệu... Hay trục đại lộ Nguyễn Hoàng (CSEF), đại diện cho tư duy quy hoạch đô thị mới với đường siêu to, dải phân cách rộng, cây xanh được trồng bài bản nhưng sao vẫn nắng “cháy đầu”? Rồi công viên Bố Vệ, công viên Hội An, đáng lẽ phải là “lá phổi xanh” để người dân tìm đến “trốn” nắng nhưng thực tế đang có những “tổn thương”. Cách đây không lâu, hàng trăm cây xanh ở công viên Hội An bị chết đã khiến người dân sửng sốt, bất ngờ. Cây chết, không đơn giản chỉ mất cây mà quan trọng là mất đi một khoảng bộ lọc không khí, mất chỗ che nắng cho người già, con trẻ... Trước đó, vào năm 2022, tại công viên Bố Vệ, hơn 500 cây xanh, gồm xà cừ, sao đen, phượng..., đã bị chết khô sau 8 tháng trồng. Hiện, công viên Bố Vệ “thừa bê tông, thưa bóng mát”. Anh L.K, một người dân sống gần đó cho biết: “Mùa hè, chúng tôi thường đến vào những chiều muộn nhưng vẫn hầm hập... Ban ngày, không dám “lại gần” vì thiếu bóng mát”.

2. “Nút thắt của vấn đề nằm ở tư duy chọn giống và cách dưỡng cây”, N.M.T, một chuyên gia trong lĩnh vực quy hoạch đô thị tại Thanh Hóa cho hay. Cũng theo chuyên gia này, vì quá chú trọng vào yếu tố thị giác, tức nhìn về cái đẹp, cái hiện đại nhiều hơn nên đã quên mất công năng cốt lõi của cây xanh đô thị là tạo bóng mát và hạ nhiệt độ môi trường.

Một góc đường Lạc Long Quân, phường Hạc Thành.

Một góc đường Lạc Long Quân, phường Hạc Thành.

Đơn cử, như dừa trồng ở bãi biển Sầm Sơn, chịu được sự khắc nghiệt của khí hậu nhưng đổ bóng mát lại ít. Hay tại các mặt bằng đô thị, các trục lộ, cây trồng phần lớn là chà là, bàng Đài Loan..., dù đẹp mắt nhưng hạn chế công năng che nắng. Trong khi đó, những cây có tán rộng như giáng hương, sao đen, muồng hoàng yến..., lại ít được trồng. Một trong những nguyên nhân, là các nhà thầu ưu tiên trồng những cây có tán hẹp để giảm chi phí đầu tư...

Đô thị hóa không chỉ là mở đường cho rộng, lát vỉa hè cho sang, mà hơn thế, phải “trả lại bóng mát” cho người dân. Một đô thị đáng sống không thể định nghĩa bằng những khối bê tông, những con đường trải thảm nhựa, mà phải được đo bằng chất lượng không khí và những “khoảng thở” an lành. Đô thị hóa không phải là “cuộc chiến” xóa sổ thiên nhiên, mà là nghệ thuật đưa thiên nhiên vào “lòng” kiến trúc.

Bài và ảnh: Bằng An

Nguồn Thanh Hóa: https://vhds.baothanhhoa.vn/khoang-trong-mau-xanh-bai-1-nbsp-do-thi-co-khat-xanh-43492.htm