Hội Mỹ thuật Việt Nam trước yêu cầu đổi mới, thích ứng với thời đại số

Lãnh đạo Ủy ban trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, Lãnh đạo Chủ tịch Liên hiệp các Hội Văn học Việt Nam tặng hoa chúc mừng Ban chấp hành Hội Mỹ thuật Việt Nam lần thứ X, nhiệm kỳ 2026–2031.

Trí tuệ nhân tạo đang làm thay đổi quan điểm về sáng tạo

Công nghệ số đang làm thay đổi phương thức tiếp cận nghệ thuật. Kinh tế sáng tạo đang mở ra những không gian phát triển hoàn toàn mới. Các ngành công nghiệp văn hóa đang trở thành động lực tăng trưởng của nhiều quốc gia. Trong bối cảnh đó, câu chuyện của Hội Mỹ thuật Việt Nam không chỉ là câu chuyện nội bộ của một tổ chức nghề nghiệp. Đó là câu chuyện về khả năng thích ứng của mỹ thuật Việt Nam trước những chuyển động lớn của thời đại.

Nhìn lại nhiệm kỳ vừa qua, cần ghi nhận những nỗ lực duy trì hoạt động chuyên môn của Hội trong điều kiện nhiều khó khăn về cơ chế và nguồn lực. Tuy nhiên, nếu nhìn ở tầm chiến lược, không ít người vẫn cảm nhận một sự chậm nhịp nhất định giữa bước đi của tổ chức và tốc độ thay đổi của đời sống mỹ thuật đương đại.

Trong khi xã hội đang thay đổi từng ngày, mỹ thuật đang mở rộng biên giới sáng tạo sang những lĩnh vực hoàn toàn mới, thì nhiều hoạt động của Hội vẫn mang dấu ấn của mô hình quản lý được hình thành từ nhiều thập niên trước.

Tân Chủ tịch Hội Mỹ thuật Việt Nam Đào Quốc Huy phát biểu nhận nhiệm vụ.

Điều đó đặt ra một yêu cầu cấp thiết: đã đến lúc Hội Mỹ thuật Việt Nam cần một cuộc chuyển động mới. Không phải sự thay đổi mang tính hình thức, mà là sự thay đổi về tư duy phát triển. Về cách tiếp cận hội viên; về phương thức tổ chức hoạt động; về cách huy động nguồn lực và trên hết là về tầm nhìn đối với tương lai của mỹ thuật Việt Nam.

Mỹ thuật ứng dụng phải trở thành một trụ cột

Một trong những chuyển biến quan trọng nhất của mỹ thuật thế giới trong thế kỷ XXI là sự dịch chuyển từ mô hình mỹ thuật thuần túy sang hệ sinh thái sáng tạo rộng lớn hơn. Ngày nay, nghệ thuật không chỉ hiện diện trong phòng triển lãm hay bảo tàng, nó hiện diện trong từng sản phẩm công nghiệp; trong từng giao diện số; trong từng bộ nhận diện thương hiệu; trong điện ảnh, hoạt hình, trò chơi điện tử, kiến trúc, truyền thông đa phương tiện, và cả trong trí tuệ nhân tạo. Nói cách khác, mỹ thuật đang tham gia trực tiếp vào quá trình tạo ra giá trị kinh tế và giá trị xã hội.

Tại Việt Nam, lực lượng làm việc trong các lĩnh vực thiết kế đồ họa, thiết kế số, mỹ thuật đa phương tiện, thiết kế công nghiệp, truyền thông thị giác hay sáng tạo nội dung đang tăng trưởng mạnh mẽ. Ở nhiều trường đại học, số lượng sinh viên thuộc các ngành mỹ thuật ứng dụng hiện đã vượt xa các ngành hội họa truyền thống.

Hoạ sĩ Lê Tiến Vượng- Chi hội trưởng Đồ họa 2, Hội Mỹ thuật Việt Nam phát biểu tại Đại hội

Lựa chọn một tầm nhìn mới cho tương lai

Lịch sử phát triển của mỹ thuật Việt Nam đã chứng kiến nhiều thế hệ tài năng, nhiều thành tựu đáng tự hào và nhiều giai đoạn phát triển rực rỡ. Nhưng tương lai không tự đến từ quá khứ. Tương lai được quyết định bởi những lựa chọn của hiện tại. Đại hội Hội Mỹ thuật Việt Nam nhiệm kỳ 2026 - 2031 vì thế không đơn thuần là một kỳ bầu cử nhân sự. Đó là cơ hội để xác định một tầm nhìn mới cho mỹ thuật Việt Nam trong thời đại số. Một tầm nhìn biết kết hợp giữa truyền thống và hiện đại; giữa nghệ thuật và công nghệ; giữa mỹ thuật hàn lâm và mỹ thuật ứng dụng; giữa giá trị văn hóa và giá trị kinh tế sáng tạo. Nếu làm được điều đó, Đại hội lần này sẽ không chỉ đánh dấu sự chuyển giao của một nhiệm kỳ mà có thể trở thành điểm khởi đầu cho một giai đoạn phát triển mới của mỹ thuật Việt Nam. Một giai đoạn mà Hội Mỹ thuật Việt Nam không chỉ là nơi gìn giữ truyền thống, mà còn là lực lượng tiên phong mở đường cho những chân trời sáng tạo mới. Đó cũng chính là kỳ vọng của đông đảo nghệ sĩ, nhà nghiên cứu và những người yêu mỹ thuật đang hướng về Đại hội với niềm tin rằng: trước vận hội và thách thức mới, mỹ thuật Việt Nam hoàn toàn có thể bước sang một trang phát triển mạnh mẽ hơn, chuyên nghiệp hơn và hội nhập hơn trong thế kỷ XXI.

Tuy nhiên, nhìn vào cơ cấu tổ chức và các hoạt động nghề nghiệp hiện nay, có thể thấy mỹ thuật ứng dụng vẫn chưa được phản ánh đầy đủ tương xứng với quy mô và vai trò của mình. Điều này đặt ra yêu cầu cần có một cách tiếp cận mới. Nếu trước đây mỹ thuật ứng dụng được xem là một bộ phận hỗ trợ, thì trong giai đoạn tới, lĩnh vực này cần được xác định là một trong những trụ cột phát triển của Hội Mỹ thuật Việt Nam. Không chỉ bởi số lượng người làm nghề ngày càng đông đảo, mà còn bởi đây là lĩnh vực kết nối trực tiếp nhất giữa mỹ thuật với nền kinh tế sáng tạo, với công nghệ và với thị trường toàn cầu. Một Hội Mỹ thuật Việt Nam của tương lai không thể chỉ đại diện cho hội họa và điêu khắc, mà phải là mái nhà chung của toàn bộ các lực lượng sáng tạo đang làm nên diện mạo mỹ thuật Việt Nam trong thời đại mới.