Hồi sinh rạch Xuyên Tâm: Áp lực mặt bằng đè nặng tiến độ
Dự án cải tạo rạch Xuyên Tâm (TP.HCM) đang được đẩy nhanh thi công với nhiều mũi triển khai đồng loạt. Tuy nhiên, tiến độ hai gói thầu lớn vẫn bị chậm do vướng giải phóng mặt bằng, đặt ra yêu cầu phải hoàn tất bàn giao trong tháng 6/2026.
Hai gói thầu lớn “đói” mặt bằng
Rạch Xuyên Tâm, con rạch vắt ngang qua khu vực trung tâm TP.HCM, thuộc diện ô nhiễm nặng nhất, đang bắt đầu hành trình hồi sinh. Trên khắp các công trường dọc tuyến kênh là hình ảnh máy móc, nhân lực tất bật thi công.
Trong 3 gói thầu của dự án, gói XL-03 (khởi công tháng 5/2025) đang triển khai đồng loạt 6 mũi thi công với các hạng mục như cọc đất gia cố xi măng, đóng cọc ống, đóng cừ, sản xuất cấu kiện đúc sẵn (hố ga, hào kỹ thuật, gối cống). Khối lượng thi công đến nay ước đạt hơn 35%.

Gói thầu XL-03 tại khu vực Trường Đại học Văn Lang
Có mặt tại khu vực Trường Đại học Văn Lang chiều 19/3, chúng tôi thấy nhà thầu đã hoàn thành phần cọc, đang triển khai hạng mục kè, thoát nước; dự kiến thông xe kỹ thuật trong tháng 4 và cơ bản hoàn thành trong tháng 6.
Công tác xử lý nền đạt khoảng 95% khối lượng. Nhà thầu đang huy động thêm thiết bị, vật tư, nhân lực để đẩy nhanh tiến độ, phấn đấu hoàn thành phần bờ trái thuộc phạm vi phường An Nhơn (Gò Vấp cũ) trong tháng 8/2026 và hoàn tất toàn bộ gói thầu trong năm 2026.
Tuy nhiên, hai gói thầu XL-01 và XL-02 (chủ yếu trên địa bàn Bình Thạnh cũ) dù đã khởi công từ cuối năm 2025 nhưng đến nay mới triển khai các công việc chuẩn bị, một số mũi thi công như phát quang, dọn dẹp, đắp cát lấn rạch, khoan cọc thử CDM.

Mặt bằng vừa được giao tại gói thầu XL-01.
Tại một con hẻm trên đường Điện Biên Phủ, một công trường mới được hình thành. Khu đất đã được san ủi, dựng văn phòng ban chỉ huy dã chiến và bố trí bãi đúc cấu kiện. Đây là mũi thi công mới của liên danh nhà thầu triển khai gói XL-01.
Ông Đặng Đình Quyền, quản lý dự án của nhà thầu Trung Nam E&C, cho biết do mới nhận mặt bằng nên đơn vị đang triển khai các phần việc ban đầu như san gạt, dọn đường, tập kết thiết bị, thi công kè cừ.
"Gói XL-01 mới bắt đầu triển khai, đang công tác san gạt mặt bằng, tháng 4 mới đưa thiết bị vào. Mới thi công 1 mũi do mới có 1 điểm này thôi. Còn có mặt bằng sẽ tiếp tục lên các mũi thi công tiếp theo. Nếu bàn giao mặt bằng được liên tục sớm thì nhà thầu sẽ nỗ lực làm đúng hạn", ông Quyền nói.

Ông Nguyễn Hoàng Anh Dũng, Phó Giám đốc Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng hạ tầng đô thị TP.HCM (ở giữa) trên công trường.
Theo kế hoạch, hai gói thầu này sẽ hoàn thành trong năm 2028. Tuy nhiên, khó khăn lớn nhất hiện nay là công tác giải phóng mặt bằng. Toàn dự án có 2.190 trường hợp phải giải tỏa, trong đó khoảng 60% là giải tỏa toàn phần.
Trong khi gói XL-03 đã được bàn giao khoảng 90% mặt bằng, thì hai gói còn lại trên địa bàn Bình Thạnh cũ mới đạt chưa tới 20%, riêng gói XL-01 gần như chưa có mặt bằng.
Ông Nguyễn Hoàng Anh Dũng, Phó Giám đốc Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng hạ tầng đô thị TP.HCM, thừa nhận vấn đề lớn nhất hiện nay là mặt bằng thi công.
"Hiện nay vấn đề lớn nhất là bàn giao mặt bằng để thi công. Thứ hai là bàn giao mặt bằng thì phải có quỹ nhà tái định cư cho dân hoặc tạm cư nhưng mà mình triển khai hơi chậm thì quỹ nhà đang bị thiếu. Gói XL-01 đã triển khai thi công được 35% nhưng vẫn vướng mặt bằng, còn nặng nhất là gói XL-01 gần như không có mặt bằng", ông Nguyễn Hoàng Anh Dũng nói.
Nỗ lực bàn giao 100% mặt bằng trong tháng 6
Để tháo gỡ vướng mắc, Chủ tịch UBND TP.HCM Nguyễn Văn Được đã trực tiếp đi kiểm tra thực địa. Đối với vấn đề tái định cư, lãnh đạo TP yêu cầu đẩy nhanh xây dựng, sửa chữa các căn hộ phục vụ người dân; đồng thời tính toán phương án tạm cư hoặc hỗ trợ chi phí thuê nhà trong thời gian chờ bố trí.
Theo Chủ tịch UBND TP, dự án cải tạo rạch Xuyên Tâm có ý nghĩa quan trọng trong chỉnh trang đô thị, cải thiện môi trường sống.

Chủ tịch UBND TP.HCM Nguyễn Văn Được đi kiểm tra thực địa dự án rạch Xuyên Tâm.
Ông nhấn mạnh, các công trình hạ tầng đều mang lại lợi ích cho cộng đồng nên cần quyết tâm thực hiện, không chần chừ.
Lãnh đạo thành phố cũng cho rằng, việc tham gia dự án là cơ hội để đội ngũ cán bộ góp phần tạo dấu ấn như các công trình trước đây như kênh Nhiêu Lộc – Thị Nghè.
Do đó, Chủ tịch UBND TP yêu cầu các địa phương còn vướng mặt bằng phải tập trung cao độ, phấn đấu hoàn thành bàn giao trong tháng 6/2026 để phục vụ thi công.
"Giao các phường tới tháng 6 phải bàn giao 100% mặt bằng các chính sách tái định cư và tạm cư nếu chưa tái định cư kịp. Chính quyền phường phải tận dụng mọi năng lực để thuyết phục người dân. Những vị trí nào bàn giao được thì giao trước và đề nghị đơn vị thi công chỗ nào trống thì cứ thi công, không chờ hết, không cầu toàn", ông Nguyễn Văn Được nhấn mạnh.

Cảnh sập xệ hiện tại của rạch Xuyên Tâm.

Phối cảnh rạch Xuyên Tâm.
TP.HCM là đô thị sông nước với hệ thống kênh rạch dày đặc. Từ thành công của các dự án như: Nhiêu Lộc – Thị Nghè, Tân Hóa – Lò Gốm, Tàu Hủ – Bến Nghé đến các dự án đang triển khai như rạch Xuyên Tâm, Tham Lương – Bến Cát, bờ Bắc kênh Đôi…, diện mạo đô thị được kỳ vọng sẽ thay đổi mạnh mẽ khi hoàn thành.
Vì vậy, thành phố cần tập trung nguồn lực để đảm bảo các dự án hạ tầng trọng điểm được triển khai đúng tiến độ, sớm phát huy hiệu quả.

Rạch Xuyên Tâm đoạn gần Học viện Cán bộ TP.HCM
Dự án rạch Xuyên Tâm có phạm vi từ kênh Nhiêu Lộc – Thị Nghè đến sông Vàm Thuật, tổng chiều dài tuyến khoảng 8,9 km, bao gồm tuyến chính dài 6,6 km và 3 tuyến nhánh Cầu Sơn, Bình Lợi, Bình Triệu với tổng chiều dài 2,2 km, đi qua địa bàn phường Bình Thạnh, Bình Lợi Trung, Gia Định và An Nhơn (quận Bình Thạnh và quận Gò Vấp cũ). Tổng vốn đầu tư dự án là hơn 17.000 tỷ đồng từ nguồn ngân sách thành phố.
Dự án có mục tiêu nạo vét, cải tạo lòng rạch; xây dựng hệ thống kè bảo vệ bờ, hệ thống thoát nước mưa – nước thải đồng bộ; thu gom nước thải về các nhà máy xử lý tập trung của thành phố; đồng thời hình thành tuyến giao thông dọc hai bên rạch kết hợp công viên, cây xanh và hạ tầng kỹ thuật đồng bộ.
Dự án có 3 gói thầu. Trong đó gói thầu XL-03 (đoạn từ đường Lương Ngọc Quyến đến sông Vàm Thuật) dài 1,3km, giá trị hơn 530 tỷ đồng đã được khởi công từ tháng 5/2025. Hai gói thầu XL-01 và XL-02 của dự án cải tạo rạch Xuyên Tâm gần 9 km khởi công hồi tháng 11/2025.













