Hội thảo khoa học 'Nhận diện giá trị nổi bật toàn cầu của Khu di tích Cổ Loa'

Sáng 12/8, UBND TP Hà Nội, Trung tâm Bảo tồn di sản Thăng Long - Hà Nội phối hợp với Hội Khoa học lịch sử Việt Nam, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, ĐHQG Hà Nội, tổ chức hội thảo khoa học “Nhận diện giá trị nổi bật toàn cầu của Khu di tích Cổ Loa".

Hội thảo có sự tham dự của đại diện các bộ, ban, ngành Trung ương; Ủy ban Quốc gia UNESCO Việt Nam; các cơ quan quản lý di sản; các viện nghiên cứu, trường đại học; các chuyên gia, nhà khoa học trong nước cùng đại diện chính quyền địa phương và các đơn vị liên quan.

Cổ Loa - khu di tích đặc biệt quan trọng của Việt Nam

Phát biểu chào mừng, Phó Chủ tịch UBND TP Hà Nội Vũ Thu Hà nhấn mạnh, với trữ lượng lớn và phong phú cả về vật chất và tinh thần, Hà Nội là địa phương có nguồn tài nguyên văn hóa cực kỳ to lớn, là nguồn lực góp phần quan trọng vào phát triển toàn diện và bền vững của Thủ đô. Đến nay đã có một số di sản văn hóa của Hà Nội được ghi danh trên bình diện quốc tế ở các cấp độ khác nhau. Tuy nhiên, tiềm năng vẫn còn nhiều, và trong số đó, Khu Di tích Cổ Loa là trường hợp nổi bật.

Theo bà Vũ Thu Hà, Hà Nội xác định việc xây dựng hồ sơ đề cử Cổ Loa trình UNESCO không chỉ hướng tới mục tiêu tôn vinh giá trị một di sản lịch sử, văn hóa, mà còn góp phần khẳng định chiều sâu lịch sử, bản sắc văn hóa và vị thế của Thăng Long - Hà Nội trong tiến trình văn minh nhân loại, tạo động lực phát huy giá trị văn hóa phục vụ phát triển Thủ đô nhanh, bền vững và hiện thực hóa tầm nhìn phát triển Hà Nội trong 100 năm tới.

Phó Chủ tịch UBND TP Hà Nội Vũ Thu Hà phát biểu chào mừng hội thảo

Việc xây dựng hồ sơ UNESCO cho Cổ Loa không chỉ nhằm đạt tới một danh hiệu quốc tế. Mục tiêu sâu xa hơn là đặt Cổ Loa vào đúng vị thế của nó trong lịch sử khu vực và lịch sử nhân loại; đồng thời tạo ra cơ chế bảo vệ lâu dài cho toàn bộ cảnh quan và các giá trị văn hóa đang chịu áp lực mạnh mẽ của quá trình đô thị hóa hiện nay.

Báo cáo đề dẫn hội thảo, Giám đốc Trung tâm Bảo tồn Di sản Thăng Long - Hà Nội Nguyễn Thanh Quang nhận định: Cổ Loa là khu di tích đặc biệt quan trọng của Việt Nam. Điều này đã được các nhà sử học, khảo cổ học, văn hóa học, các nhà nghiên cứu lịch sử quân sự và thực tiễn công tác bảo tồn và phát huy giá trị khẳng định từ nhiều thập niên qua.

Tuy nhiên, phần lớn nghiên cứu trước đây đều tiếp cận Cổ Loa như một khu di sản với chức năng là một quân thành, một đô thành, một thị thành. Trong khi đó, hồ sơ Di sản Thế giới UNESCO mà chúng ta hướng tới đòi hỏi một cách tiếp cận khác: Cổ Loa như một công trình có giá trị nổi bật toàn cầu trong lịch sử văn minh nhân loại.

Nói cách khác, chúng ta không tập trung chỉ hỏi Cổ Loa quan trọng thế nào đối với Việt Nam, mà tập trung trả lời câu hỏi Cổ Loa đóng góp điều gì vào nhận thức chung của thế giới về quá trình hình thành các nhà nước sơ khai, về tổ chức không gian quyền lực, về sự thích ứng giữa con người với môi trường tự nhiên và về sự phát triển của các nền văn minh trong bối cảnh khu vực.

Làm rõ giá trị nổi bật toàn cầu của Khu di tích Cổ Loa

Cổ Loa có vị trí đặc biệt quan trọng trong lịch sử dựng nước và giữ nước của dân tộc Việt Nam. Đây là kinh đô của Nhà nước Âu Lạc dưới thời An Dương Vương vào khoảng thế kỷ III trước Công nguyên và thời kỳ Ngô Quyền thế kỷ X. Cổ Loa còn là trung tâm chính trị, quân sự và văn hóa gắn với nhiều giai đoạn phát triển của lịch sử dân tộc.

Với hệ thống thành lũy quy mô lớn, kỹ thuật xây dựng độc đáo, mạng lưới hào nước liên hoàn cùng không gian cư trú, tín ngưỡng và đời sống cộng đồng được bảo tồn, kế thừa qua hơn hai thiên niên kỷ, Cổ Loa phản ánh quá trình hình thành nhà nước sơ khai và nền văn minh sông Hồng ở Việt Nam. Những giá trị đó không chỉ có ý nghĩa đối với lịch sử dân tộc mà còn là cơ sở quan trọng để tiếp tục nghiên cứu, đối chiếu và so sánh với các di sản tương đồng trong khu vực và trên thế giới.

Hội thảo tập trung trao đổi, phản biện và hoàn thiện hệ thống luận cứ khoa học phục vụ việc nhận diện các giá trị nổi bật toàn cầu của Khu di tích Cổ Loa

Hội thảo là diễn đàn khoa học liên ngành nhằm trao đổi, công bố và thảo luận các kết quả nghiên cứu về Khu di tích Cổ Loa dưới góc nhìn khảo cổ học, sử học, địa chất, địa mạo, môi trường, quy hoạch, bảo tồn di sản và các lĩnh vực khoa học liên quan. Trên cơ sở đối chiếu với các tiêu chí của UNESCO, hội thảo tập trung trao đổi, phản biện và hoàn thiện hệ thống luận cứ khoa học phục vụ việc nhận diện những giá trị nổi bật toàn cầu của Khu di tích Cổ Loa, trong đó tập trung nghiên cứu các luận cứ theo tiêu chí (iii) và tiêu chí (iv) của UNESCO, làm nền tảng cho quá trình tiếp tục hoàn thiện hồ sơ đề cử Di sản thế giới.

Hội thảo gồm 2 phiên: “Cổ Loa - Trung tâm hội tụ và lan tỏa của văn minh sông Hồng”, và “Khu di tích Cổ Loa - Nhận diện những giá trị nổi bật toàn cầu”. Thông qua các tham luận khoa học và các phiên thảo luận chuyên sâu, hội thảo hướng tới tiếp tục nghiên cứu, trao đổi và hoàn thiện các luận cứ khoa học về các giá trị nổi bật toàn cầu của Khu di tích Cổ Loa; bổ sung cơ sở khoa học phục vụ việc hoàn thiện Báo cáo tóm tắt trình UNESCO xem xét đưa Khu di tích Cổ Loa vào danh sách đề cử dự kiến Di sản Thế giới; đồng thời mở ra cách tiếp cận mới trong nghiên cứu, bảo tồn và phát huy giá trị Khu di tích Cổ Loa.