Hơn 2.000 bệnh nhân chạy thận ở Nghệ An: Sống nhờ máy, mòn mỏi chờ ghép thận

Hơn 2.000 bệnh nhân suy thận mạn (mãn tính) tại Nghệ An đang duy trì sự sống bằng chạy thận chu kỳ. Tại Bệnh viện Hữu nghị Đa khoa Nghệ An, với nhiều người bệnh viện là nhà, sống phụ thuộc vào máy móc trong khi cơ hội ghép vẫn còn rất hạn chế.

Sống phụ thuộc máy móc, nhiều người xem bệnh viện là nhà

Sáng sớm, dãy giường lọc máu đã kín. Người nằm im, người nhắm mắt, người lặng lẽ nhìn trần nhà. Tất cả quen với nhịp chạy máy đều đặn. Theo các bác sĩ, bệnh nhân suy thận mạn phải chạy thận định kỳ 3 buổi mỗi tuần, mỗi ca kéo dài 3,5 - 4 giờ. Với họ, đó không chỉ là lịch điều trị mà là cách để tồn tại. Chỉ cần đến chậm vài giờ, cái giá có thể là tính mạng.

Hiện Nghệ An có khoảng 2.000 bệnh nhân suy thận mạn, phải phụ thuộc vào máy lọc máu để duy trì sự sống.

Bệnh nhân ở đây đến từ nhiều vùng quê trong tỉnh. Người già có, người trẻ có, có cả những gương mặt còn rất trẻ. Anh N.V.T. (34 tuổi) kể về người từng nằm cạnh mình: "Tuần trước còn chạy cùng. Hôm đó xong ca đêm, anh ấy mệt nên chuyển lên cấp cứu. Khoảng nửa tiếng sau… đi luôn". Theo anh T., ở đây người bệnh gắn bó, đùm bọc nhau như người nhà. Và cũng không ít lần, họ lặng lẽ tiễn nhau đi.

Nhưng nỗi ám ảnh không chỉ đến từ bệnh tật. Ạnh T. cho biết, bản thân hai lần bị lừa khi tìm cơ hội ghép thận trên mạng. Những lời hứa "có nguồn thận nhanh", "có thể ghép sớm" khiến anh dốc cạn tiền bạc. Cả hai lần đều không có phép màu nào diễn ra.

Bà T.T.H (55 tuổi) từng có lúc nghĩ đến việc "nằm nhà chờ chết" khi việc chạy thận kéo dài không chỉ tốn kém mà cũng không thể chữa khỏi bệnh. Sức khỏe suy kiệt, lại mang thêm nhiều bệnh lý khác, mọi gánh nặng đổ dồn lên vai người chồng lao động chính trong gia đình, người vẫn đều đặn thức đêm đưa bà đi chạy thận. Trong khi đó, hai con còn đang tuổi ăn học với nhiều khoản chi phí.

Mỗi tuần 3 lần, bệnh nhân suy thận mạn đều đặn bước vào những ca lọc máu, gần như phó mặc sự sống cho máy móc.

"Ăn còn không nổi làm sao đi làm. Lúc nào cũng khát nước nhưng chỉ dám nhấp môi vì thận không thải được, người phù lên là phải đi cấp cứu. Mỗi lần chạy thận xong, người bải hoải, chỉ muốn nằm. Vừa đỡ chút lại đến lịch chạy tiếp, cứ lặp lại như vậy", bà H. nói, giọng chùng xuống. Bệnh kéo dài hơn chục năm, biến chứng ảnh hưởng đến nhiều cơ quan như tim, gan, phổi… "Sống được ngày nào hay ngày đó thôi", bà H. cười gượng.

Nhìn sang một bệnh nhân trẻ mới vào, gương mặt xanh xao, mệt mỏi, bà H. nói: "Giờ nhiều người trẻ cũng mắc bệnh này, tội lắm. Có người nửa đêm đi chạy thận, sáng lại cố gắng đi làm để nuôi con nhỏ".

Dù nhiều trung tâm lọc máu được mở rộng, tình trạng quá tải vẫn chưa thể giải quyết dứt điểm. Theo bác sĩ CKII Nguyễn Thị Thùy Linh, trưởng khoa Nội thận - Tiết niệu - Lọc máu, bệnh thận mạn đang gia tăng nhanh. Nếu trước đây nguyên nhân chủ yếu là viêm cầu thận thì nay đái tháo đường và tăng huyết áp trở thành nguyên nhân hàng đầu. Đáng lo ngại, bệnh đang có xu hướng trẻ hóa. Không ít bệnh nhân ở độ tuổi 30-40, thậm chí có trường hợp mới 16-17 tuổi. "Chạy thận không phải là chữa bệnh. Đó chỉ là phương pháp duy trì sự sống", bác sĩ Linh nói.

Theo số liệu chuyên môn, chỉ khoảng 10-15% bệnh nhân suy thận mạn có cơ hội được ghép, trong khi 70-80% vẫn phải gắn bó với những ca chạy thận định kỳ. Điều đó đồng nghĩa với việc phần lớn người bệnh tiếp tục sống trong một vòng lặp kéo dài, ít lối thoát. Có người chờ đợi vài năm. Có người chờ lâu hơn. Và cũng có người… chưa kịp đợi đến cơ hội của mình.

Ghép thận - hy vọng sống nhưng không dễ tiếp cận

Tiến sĩ, bác sĩ Đinh Văn Chiến, Phó Giám đốc Trung tâm đào tạo, chỉ đạo tuyến của Bệnh viện Hữu nghị Đa khoa Nghệ An, cho biết, ghép tạng là phương pháp điều trị tối ưu đối với bệnh nhân suy tạng giai đoạn cuối. "Khi các phương pháp khác không còn hiệu quả, đây là cơ hội duy nhất để hồi sinh sự sống", bác sĩ Chiến nói.

Các bác sĩ tại Bệnh viện Hữu nghị Đa khoa Nghệ An tiến hành ghép thận, mang lại cơ hội sống cho người bệnh.

Thời gian qua, Bệnh viện Hữu nghị Đa khoa Nghệ An thực hiện thành công 18 ca ghép thận, trong đó có 4 ca từ người hiến chết não. Sau ghép, nhiều bệnh nhân có thể trở lại cuộc sống gần như bình thường, không còn phụ thuộc vào máy móc.

Có người từng chạy thận 2-3 năm, sau ghép đã đi làm, tự nuôi sống bản thân, thậm chí lập gia đình và sinh con. Tuy nhiên, để có một ca ghép thành công, không chỉ cần nguồn tạng mà còn phải đảm bảo các tiêu chuẩn nghiêm ngặt như phù hợp nhóm máu, tương thích HLA, phản ứng chéo âm tính. Việc hiến tạng từ người sống chỉ được thực hiện trong phạm vi huyết thống. Mọi hành vi mua bán tạng đều bị nghiêm cấm.

Lãnh đạo Bệnh viện Hữu nghị Đa khoa Nghệ An chúc mừng những bệnh nhân được ghép thận, mở ra cơ hội trở lại cuộc sống bình thường.

Theo bác sĩ Chiến, người bệnh tuyệt đối không nên tìm nguồn tạng qua mạng hoặc qua môi giới vì tiềm ẩn nhiều rủi ro và vi phạm pháp luật. Hiện chi phí ghép thận dao động từ 90 đến 160 triệu đồng, tùy tình trạng bệnh. Đây là con số lớn, nhưng so với việc chạy thận kéo dài, vẫn là một cơ hội đáng cân nhắc.

Rào cản lớn nhất hiện nay vẫn là thiếu nguồn tạng, đặc biệt từ người hiến chết não, nguồn tạng bền vững nhất. Trong khi đó, nhu cầu ghép tạng ngày càng tăng. Cả nước đã thực hiện hơn 8.600 ca ghép, trong đó ghép thận chiếm hơn 7.900 ca. Tuy nhiên, vẫn còn hàng chục nghìn bệnh nhân đang chờ đợi.

Giữa những khó khăn ấy, với thông điệp "cho đi là còn mãi" của ngành y tế thấm thía hơn bao giờ hết. Một nghĩa cử có thể mang lại cơ hội sống cho nhiều người, một quyết định có thể làm thay đổi cả những số phận đang chờ đợi. "Hiến tạng không phải là mất đi, mà là để sự sống tiếp tục ở một hình hài khác", bác sĩ Đinh Văn Chiến chia sẻ.

Hoàng Trinh