Hơn 40% diện tích đất liền trên Trái Đất đối mặt nguy cơ khô hạn vào năm 2100

Dự báo đến giai đoạn 2071 - 2100, diện tích các vùng đất khô hạn với các cấp độ khác nhau sẽ tiếp tục mở rộng, chiếm tới 40,28% tổng diện tích đất liền Trái Đất. Ảnh: Yahoo News

Theo một nghiên cứu mới công bố trên tạp chí môi trường Environmental Research Letters, hơn 40% diện tích đất liền của Trái Đất có thể biến thành các vùng đất khô cằn vào cuối thế kỷ 21, Yahoo News đưa tin.

Nghiên cứu do các chuyên gia tại Viện Lâm nghiệp Trung Quốc thực hiện, chỉ ra rằng, sự xâm lấn của điều kiện thời tiết khô cằn vào các khu vực vốn ẩm ướt sẽ làm trầm trọng thêm tình trạng thiếu hụt nguồn nước, đẩy nhanh quá trình suy thoái hệ sinh thái và gia tăng tốc độ sa mạc hóa.

Phương pháp đánh giá mới

Để phân tích biến động này, các nhà nghiên cứu đã sử dụng chỉ số khô hạn (AI) của một khu vực, chỉ số được tính toán dựa trên tỷ số giữa lượng mưa và lượng bốc thoát hơi nước tiềm năng (PET). Theo đó, những vùng có chỉ số AI dưới 0,65 được xếp vào nhóm đất khô hạn.

Một điểm đột phá của nghiên cứu trong việc tạo ra sự khác biệt so với các dự báo khác về vùng đất khô hạn là đưa nồng độ khí CO2 trong bầu khí quyển vào tính toán.

Theo các chuyên gia, nồng độ khí CO2 gia tăng dần theo thời gian cũng ảnh hưởng trực tiếp đến quá trình thoát hơi nước của thực vật. Cụ thể, khi CO2 ở mức cao, các lỗ khí trên lá cây (khí khổng) sẽ đóng lại một phần, giúp cây mất ít nước hơn.

Theo nhóm nghiên cứu, các mô hình dự báo truyền thống thường bỏ qua cơ chế tự điều tiết này của thực vật đối với chỉ số PET, dẫn đến những ước tính quá mức về độ khô hạn cũng như làm sai lệch mô hình phân bố các khu vực biến đổi trọng điểm.

Bằng việc ứng dụng khung tính toán PET có điều chỉnh theo nồng độ CO2, kết hợp dữ liệu khí tượng lịch sử trong giai đoạn 1960 - 2023 và các mô hình khí hậu thuộc giai đoạn 6 của Dự án So sánh mô hình kết hợp (CMIP6), nghiên cứu đã đưa ra bức tranh toàn diện và chính xác hơn về thực trạng này.

Diện tích đất khô hạn mở rộng toàn cầu

Kết quả phân tích cho thấy, trong giai đoạn cơ sở 1994 - 2023, các vùng đất khô cằn chiếm khoảng 38,58% diện tích đất liền của Trái Đất (không tính Nam Cực), được chia thành 4 cấp độ từ bán khô hạn đến siêu khô hạn.

Trong đó, vùng bán khô hạn chiếm tỷ trọng lớn nhất với 14,72% diện tích đất liền, tiếp đến là vùng khô hạn chiếm 11,24%, tập trung chủ yếu ở Úc và Trung Quốc.

Các vùng khô hạn bán ẩm chiếm 6,35%, phân bố rộng rãi ở Trung Quốc và Nga, trong khi vùng siêu khô hạn chiếm 6,27% diện tích đất liền, hiện diện rõ nét tại Algeria, Libya và Ả Rập Xê Út.

Các nhà nghiên cứu dự báo rằng, diện tích đất khô hạn có thể chiếm từ 39,31% đến 40,28% diện tích đất liền của Trái Đất trong giai đoạn 2071 - 2100, tùy thuộc vào mức phát thải khí nhà kính trong tương lai.

Mức tăng này tương đương với khoảng 2,37 triệu km² so với giai đoạn 1994 - 2023. Diện tích này rộng lớn ngang ngửa lãnh thổ Algeria hoặc tương đương 30% diện tích nước Úc.

Nghiên cứu cũng nhấn mạnh Úc sẽ là quốc gia chịu chịu tác động nặng nề nhất về sự mở rộng diện tích đất khô hạn trong thế kỷ này, tiếp theo là Brazil. Một số khu vực ở châu Phi cũng sẽ bị ảnh hưởng nghiêm trọng bởi sự gia tăng diện tích đất khô hạn.