Hơn nửa số lao động phải vay tiền trước khi ra nước ngoài làm việc: Khoản nào tốn nhất?

Theo báo cáo phân tích chuyên sâu về chi phí do người lao động Việt Nam chi trả để làm việc ở nước ngoài do Cục Thống kê phối hợp với Tổ chức Di cư Quốc tế - IOM công bố ngày 8-9, trong năm 2025, người lao động Việt Nam phải chi bình quân gần 126 triệu đồng để đi làm việc ở nước ngoài. Mức này giảm đáng kể so với khoảng 165 triệu đồng năm 2021.

Lao động Việt Nam làm thủ tục đi làm việc ở nước ngoài. Ảnh: PV/Vietnam+

Khoản tiền phải bỏ ra trước khi xuất cảnh tương đương khoảng 4,5 tháng thu nhập của người lao động trong tháng đầu tiên làm việc ở nước ngoài. Thu nhập tháng đầu tiên bình quân đạt hơn 28 triệu đồng, tăng so với mức 22,4 triệu đồng năm 2021.

Trong cơ cấu chi phí, tiền trả cho tổ chức tuyển dụng hoặc cá nhân môi giới là khoản lớn nhất, bình quân gần 53 triệu đồng/người. Bên cạnh đó còn có các khoản để hoàn thiện hồ sơ, đáp ứng điều kiện xuất cảnh, chi phí đi lại và những khoản liên quan khác.

Gánh nặng tài chính còn thể hiện rõ qua nhu cầu vay vốn. Khoảng 53% người được khảo sát phải vay tiền, với số tiền vay bình quân lên tới 122 triệu đồng. Như vậy, khoản vay của nhiều người gần tương đương toàn bộ chi phí cần thiết để ra nước ngoài làm việc.

Chi phí cũng khác biệt đáng kể giữa các thị trường. Năm 2025, lao động đi Nhật Bản phải chi bình quân gần 141 triệu đồng, sang Hàn Quốc hơn 139 triệu đồng, còn Đài Loan khoảng 130 triệu đồng. Với các thị trường khác, mức bình quân khoảng 86 triệu đồng.

Theo kết quả khảo sát, trình độ và kỹ năng nghề cũng ảnh hưởng đáng kể đến chi phí. Nhóm lao động có kỹ năng trung bình phải chi khoảng 143 triệu đồng, nhóm kỹ năng thấp khoảng 109 triệu đồng, trong khi lao động có kỹ năng cao chỉ gần 68 triệu đồng. Đáng chú ý, một số nhóm có trình độ học vấn thấp phải chịu mức chi phí lên tới 155,6 triệu đồng.

Khoản chi tuyển dụng và môi giới lớn cũng là vấn đề đã được các tổ chức quốc tế cảnh báo. ILO cho rằng chi phí tuyển dụng cao, đặc biệt khi người lao động phải vay với lãi suất cao, có thể làm gia tăng nguy cơ rơi vào tình trạng nợ nần, bị bóc lột, lao động cưỡng bức hoặc mua bán người.

Về chính sách hỗ trợ, theo Nghị định 338/2025/NĐ-CP, người lao động đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng có thể được Ngân hàng Chính sách xã hội xem xét cho vay tối đa bằng 100% tổng chi phí phải trả trước khi đi, sau khi loại trừ những khoản đã được ngân sách nhà nước hỗ trợ. Với khoản vay trên 200 triệu đồng, người vay phải thực hiện bảo đảm tiền vay theo quy định.

Những con số này cho thấy chi phí đi làm việc ở nước ngoài đã giảm so với vài năm trước, nhưng vẫn là khoản đầu tư rất lớn đối với nhiều gia đình. Việc minh bạch các khoản phải đóng, kiểm soát chi phí tuyển dụng, hạn chế tình trạng thu vượt quy định và mở rộng các kênh vay vốn chính sách vì thế có ý nghĩa quan trọng trong việc giảm gánh nặng tài chính cho người lao động.

Đặc biệt, trước khi ký hợp đồng, người lao động cần yêu cầu doanh nghiệp cung cấp rõ từng khoản chi, mức thu và các giấy tờ liên quan; tránh vay tiền qua những nguồn không chính thức hoặc trả các khoản phí không rõ căn cứ.