Hương chè Thái Nguyên đánh thức giá trị di sản văn hóa

Ngày hội tại xã Vô Tranh (Thái Nguyên) mở ra không gian để câu chuyện nghề chè được kể bằng những thao tác lao động, sản phẩm đặc trưng và sinh hoạt văn hóa cộng đồng, qua đó đưa các giá trị truyền thống đến gần hơn với người dân và du khách.

Sự kiện “Hương chè Vô Tranh - Rạng rỡ di sản, Khát vọng vươn xa” diễn ra ngày 6.11 tại Trung tâm Văn hóa, Thể thao xã Vô Tranh, hưởng ứng Festival Trà Quốc tế - Thái Nguyên 2026 và hướng tới Ngày Văn hóa Việt Nam 24.11.

Điểm đáng chú ý của chương trình là cách đặt cây chè vào không gian văn hóa rộng hơn, nơi nghề truyền thống, phong tục, nghệ thuật trình diễn và tinh thần gắn kết cộng đồng cùng được giới thiệu qua những hoạt động trải nghiệm cụ thể.

Thiếu nữ hái chè tại vùng chè xã Vô Tranh, Thái Nguyên

Với người dân vùng chè, cây chè gắn với nhịp lao động thường ngày, kinh nghiệm canh tác được truyền qua nhiều thế hệ và cách chế biến tạo nên hương vị riêng của sản phẩm địa phương, trở thành một phần ký ức và bản sắc cộng đồng.

Dự kiến, sáng 6.11, hoạt động thi hái chè nhanh tại đồi chè Gốc Gạo sẽ mở đầu chuỗi trải nghiệm, đưa người tham dự đến gần hơn với công việc thu hái vốn đòi hỏi sự khéo léo, kinh nghiệm và khả năng lựa chọn đúng búp chè.

Những thao tác hái chè là "lát cắt" sinh động về nghề, từ cách nhận biết búp non đến nhịp tay thu hái giúp giới thiệu kỹ năng lao động vốn thường ngày ít được thể hiện thành hoạt động trình diễn trước công chúng.

Cùng thời điểm, 30 trại Đại đoàn kết được dựng và trang trí, tạo không gian để các cộng đồng giới thiệu bản sắc, sản vật và cách thức tổ chức sinh hoạt tập thể, qua đó hình thành những điểm gặp gỡ và giao lưu trong ngày hội.

Bánh trưng với nguyên liệu trà xanh

Hoạt động thi gói bánh, trưng bày các loại bánh đưa thực hành ẩm thực truyền thống vào ngày hội, từ nguyên liệu, cách gói đến thành phẩm, mỗi công đoạn đều gắn với tri thức dân gian và nếp sinh hoạt được gìn giữ trong gia đình.

Buổi chiều, cuộc thi sao chè tập trung vào một công đoạn quan trọng của nghề truyền thống, đòi hỏi sự am hiểu nguyên liệu, khả năng điều chỉnh nhiệt và kinh nghiệm cảm nhận độ khô để giữ hương vị đặc trưng của chè.

Nếu phần thi hái chè tái hiện kỹ năng trên nương, hoạt động sao chè đưa người xem đến gần hơn với công đoạn chế biến phía sau mỗi sản phẩm, nối tiếp câu chuyện về nghề từ nguyên liệu đến thành phẩm.

Việc chấm điểm các trại Đại đoàn kết cùng những môn thể thao dân gian tạo không khí giao lưu, khuyến khích người dân tham gia và duy trì những trò chơi, hình thức sinh hoạt tập thể quen thuộc trong đời sống cộng đồng.

Chương trình nghệ thuật tối 6.11 có sự tham gia biểu diễn của nhiều ca sĩ, diễn viên, cùng phần trình diễn múa Tắc Xình, tạo điểm nhấn văn hóa trong chuỗi hoạt động của ngày hội.

Du khách có trải nghiệm trực tiếp quy trình làm chè thủ công

Múa Tắc Xình lưu giữ nhịp điệu, động tác và cách biểu đạt được cộng đồng trao truyền, góp phần làm phong phú đời sống văn hóa, đồng thời tạo cơ hội để loại hình nghệ thuật dân gian tiếp cận đông đảo công chúng.

Điểm nhấn quan trọng khác là việc công bố quyết định đưa “Tri thức trồng và chế biến chè Thái Nguyên” vào Danh mục quốc gia về di sản văn hóa phi vật thể, ghi nhận hệ thống tri thức hình thành trong quá trình lao động và thực hành nghề chè.

Giá trị di sản nằm trong kinh nghiệm được tích lũy và truyền lại qua nhiều thế hệ, từ chăm sóc cây, thu hái đến chế biến, đặt ra yêu cầu bảo vệ môi trường thực hành và vai trò của những người đang nắm giữ tri thức.

Sự kiện là dịp giới thiệu hình ảnh vùng chè trong mối liên hệ với đời sống văn hóa, khi nghề truyền thống được đặt cạnh ẩm thực, nghệ thuật dân gian và sinh hoạt cộng đồng.

Hoạt động quảng bá cần gắn với việc duy trì chất lượng sản phẩm, bảo vệ tri thức nghề và tạo điều kiện để người dân tiếp tục thực hành văn hóa, bởi cộng đồng giữ vai trò chủ thể trong bảo tồn và phát huy di sản.

Diễn ra trong chuỗi hoạt động hướng tới Ngày Văn hóa Việt Nam 24.11, ngày hội tại xã Vô Tranh góp thêm cách tiếp cận văn hóa từ cơ sở, bắt đầu bằng nghề truyền thống và mở rộng sang những thực hành nuôi dưỡng bản sắc cộng đồng.