Hướng đi mới của đồng bào Mông xã Tam Chung

Mô hình kinh tế tổng hợp của anh Giàng A Cang, bản Suối Lóng.

Một trong những mô hình tiêu biểu là gia đình đảng viên Giàng A Khoa ở bản Ón. Tận dụng diện tích đất đồi và nguồn cỏ tự nhiên sẵn có, gia đình anh đã đầu tư phát triển bò sinh sản với tổng đàn khoảng 20 con. Ban đầu, mô hình chỉ xuất phát từ vài con bò giống được tích góp qua nhiều năm. Nhờ kiên trì chăm sóc, học hỏi kinh nghiệm chăn nuôi, đàn bò ngày càng phát triển.

Theo anh Khoa, chăn nuôi bò sinh sản phù hợp với điều kiện của đồng bào vùng cao bởi chi phí đầu tư không quá lớn, nguồn thức ăn chủ yếu tận dụng từ cỏ tự nhiên và phụ phẩm nông nghiệp. Quan trọng hơn, bò sinh sản có thể nhân đàn theo từng năm, giúp hộ gia đình tăng dần quy mô chăn nuôi. Hiện nay, mỗi năm sau khi trừ chi phí chăm sóc và phòng bệnh, gia đình anh Khoa thu về từ 80 - 95 triệu đồng.

Học hỏi theo anh Khoa, nhiều hộ dân trong bản đã từng bước phát triển đàn bò của gia đình mình. Vì vậy, chăn nuôi bò sinh sản đang dần trở thành hướng phát triển kinh tế quan trọng của nhiều hộ đồng bào Mông tại xã Tam Chung.

Bên cạnh chăn nuôi, người dân Tam Chung đã biết khai thác lợi thế về khí hậu, thổ nhưỡng để phát triển các loại cây dược liệu dưới tán rừng tự nhiên. Trong đó, nổi bật là mô hình trồng sa nhân và cây trẩu tại bản Suối Phái và bản Suối Lóng. Mô hình này do nhóm hộ gia đình đảng viên Sùng A Vảng ở bản Suối Lóng triển khai. Từ đầu năm 2025, các hộ đã liên kết trồng các loại cây dược liệu như sa nhân, cây trẩu và một số cây dược liệu khác trên diện tích khoảng 10ha. Theo tính toán của nhóm hộ, sau khoảng 5 năm cây sẽ cho thu hoạch. Nếu phát triển ổn định, mỗi năm sau khi trừ chi phí nhân công, mô hình có thể mang lại lợi nhuận từ 80 đến 90 triệu đồng.

Đảng viên Sùng A Vảng cho biết, trước đây bà con chủ yếu trồng ngô, lúa nương nên thu nhập không cao và phụ thuộc nhiều vào thời tiết. Khi được tuyên truyền, vận động chuyển đổi sang trồng cây dược liệu, nhiều hộ đã mạnh dạn tham gia. Dù phải chờ vài năm mới cho thu hoạch, nhưng đây được xem là hướng đi lâu dài, bền vững. Mô hình trồng cây dược liệu cũng cho thấy vai trò quan trọng của đảng viên trong việc tiên phong phát triển kinh tế, tạo niềm tin và động lực để người dân cùng làm theo.

Hiện nay nhiều hộ đồng bào Mông ở Tam Chung cũng đang từng bước chuyển đổi sang trồng cây ăn quả, tận dụng diện tích đất đồi để phát triển kinh tế. Anh Giàng A Cang, ở bản Suối Lóng là một ví dụ điển hình. Trên khu đồi rộng hơn 2ha từng là đất hoang, Cang đã từng bước gây dựng mô hình kinh tế tổng hợp với vườn cây ăn quả, ao cá, chăn nuôi gia súc, gia cầm và trồng thêm nhiều loại cây mới. Từ nền tảng ban đầu với vài chục con gà, đàn bò, cây ăn quả và ao cá sẵn có, năm 2022, anh vay 100 triệu đồng từ ngân hàng chính sách xã hội để mở rộng sản xuất. Nhờ chịu khó học hỏi kỹ thuật qua internet, mạng xã hội và kinh nghiệm thực tế, mô hình của Cang ngày càng phát triển.

Không dừng lại ở sản xuất, Cang còn hướng đến phát triển kinh tế gắn với du lịch trải nghiệm. Anh trồng thêm hoa, dựng chòi nghỉ, quảng bá hình ảnh khu đồi trên mạng xã hội để thu hút du khách. Với Cang, điều quan trọng không chỉ là thu nhập mà còn là tạo hướng đi mới cho bà con. Tư duy “an cư, làm kinh tế bền vững” cùng nhận thức tiến bộ trong đời sống đã giúp đảng viên trẻ này trở thành điểm sáng về đổi mới ở vùng cao.

Những mô hình kinh tế như chăn nuôi bò sinh sản, trồng cây dược liệu hay trồng cây ăn quả tuy quy mô chưa lớn nhưng đã góp phần quan trọng trong việc cải thiện đời sống của đồng bào Mông ở xã Tam Chung. Thực tế cho thấy, Tam Chung vẫn là xã vùng cao còn nhiều khó khăn, điều kiện sản xuất còn hạn chế. Tuy nhiên, những mô hình kinh tế đang được triển khai đã mở ra hướng đi tích cực cho phát triển kinh tế địa phương. Trong thời gian tới, nếu được quan tâm hỗ trợ thêm về kỹ thuật, giống cây trồng, vật nuôi, vốn vay và liên kết tiêu thụ sản phẩm, các mô hình này hoàn toàn có thể phát triển mạnh hơn, tạo sinh kế bền vững cho người dân. Bên cạnh đó, việc nhân rộng những mô hình hiệu quả, phát huy vai trò của các hộ điển hình và đảng viên tiên phong sẽ là động lực quan trọng để thúc đẩy phong trào phát triển kinh tế trong cộng đồng.

Bài và ảnh: Trần Hằng