Indonesia tăng tốc xây dựng mạng lưới thanh toán QR xuyên biên giới

Hệ thống thanh toán QR xuyên biên giới của Ngân hàng Trung ương Indonesia kết nối với Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc, liên thông QRIS với Alipay và UnionPay

Indonesia đang mở rộng phạm vi hoạt động của hệ thống thanh toán bằng mã QR quốc gia sang Ấn Độ, chỉ vài tháng sau khi hoàn tất kết nối với Trung Quốc, trong nỗ lực giành thị phần lớn hơn trong dòng thanh toán số xuyên biên giới đang tăng trưởng nhanh tại châu Á.

Theo kế hoạch, kết nối này sẽ hoàn tất vào cuối năm 2026, liên thông hệ thống Quick Response Code Indonesian Standard (QRIS) của Indonesia với mạng lưới thanh toán ngân hàng thời gian thực của Ấn Độ Unified Payments Interface (UPI). Việc kết nối sẽ cho phép người tiêu dùng và doanh nghiệp tại cả hai quốc gia thanh toán và nhận thanh toán ngay trên các ứng dụng ngân hàng hoặc ví điện tử hiện có của mình.

Cùng với việc kết nối với Trung Quốc, vốn được triển khai từ tháng 4, QRIS sẽ trở thành điểm giao thoa giữa ba thị trường thanh toán QR lớn nhất châu Á.

Ông Roshan Raj Behera, đối tác tại công ty tư vấn chiến lược Redseer Strategy Consultants nhận định rằng Indonesia đang nổi lên là một trong những quốc gia tham vọng nhất Đông Nam Á trong lĩnh vực thanh toán QR xuyên biên giới.

ĐẨY NHANH XÂY DỰNG HỆ SINH THÁI THANH TOÁN XUYÊN BIÊN GIỚI

Trong cuộc gặp gần đây với Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi tại Jakarta, Tổng thống Indonesia Prabowo Subianto cho biết quá trình kết nối QRIS với UPI đang diễn ra thuận lợi và mạng lưới thanh toán xuyên biên giới này được đặt mục tiêu đi vào hoạt động trước cuối năm.

Việc kết nối với Ấn Độ là bước đi mới nhất trong chiến lược xây dựng hệ sinh thái thanh toán trong khu vực dựa trên đồng nội tệ và công nghệ mã QR, nhằm giảm sự phụ thuộc vào các mạng lưới thẻ thanh toán truyền thống cũng như hạ thấp chi phí giao dịch cho cả người tiêu dùng và doanh nghiệp.

Trước đó, Singapore và Thái Lan là hai quốc gia tiên phong trong lĩnh vực này với hệ thống liên kết PayNow - PromptPay, vốn được xem là hình mẫu của khu vực.

Tuy nhiên, ông Roshan Raj Behera của Redseer Strategy Consultants cho rằng Indonesia đã phát triển QRIS với tốc độ rất nhanh, từ một tiêu chuẩn thanh toán nội địa ra đời năm 2019 trở thành mạng lưới có các kết nối thanh toán đang hoạt động hoặc đang được triển khai trên khắp Đông Nam Á, đồng thời mở rộng sang nhiều thị trường tại châu Á và Trung Đông.

Vào tháng 4 vừa qua, Ngân hàng Trung ương Indonesia (Bank Indonesia) cũng đã chính thức kết nối thanh toán QR xuyên biên giới với Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc, qua đó du khách Indonesia có thể sử dụng ví điện tử hoặc ứng dụng ngân hàng tích hợp QRIS để thanh toán bằng cách quét hơn 80 triệu mã QR của Alipay và UnionPay trên khắp Trung Quốc. Ở chiều ngược lại, du khách Trung Quốc sử dụng Alipay hoặc UnionPay cũng có thể thanh toán tại hơn 40 triệu điểm chấp nhận QRIS trên toàn Indonesia. Phần lớn trong số này là các doanh nghiệp siêu nhỏ, nhỏ và vừa (MSMEs), nhóm chiếm hơn 99% tổng số doanh nghiệp của cả nước.

Mức độ phổ biến QRIS tại Indonesia tiếp tục gia tăng

Hiện Trung Quốc là thị trường thanh toán QR lớn nhất thế giới với hơn 1,2 tỷ giao dịch di động và giao dịch bằng mã QR mỗi ngày. Trong khi đó, hệ thống UPI của Ấn Độ xử lý hơn 400 triệu giao dịch mỗi ngày còn QRIS của Indonesia hiện xử lý khoảng 170 triệu giao dịch mỗi ngày.

Dù quy mô thanh toán nội địa của Trung Quốc và Ấn Độ vẫn lớn hơn rất nhiều, nhưng ông Roshan tin rằng Indonesia vẫn có cơ hội tạo sự khác biệt nhờ khả năng kết nối liên thông. "Trung Quốc sẽ tiếp tục dẫn đầu về quy mô thanh toán nội địa cũng như các giao dịch gắn với thương mại. Cơ hội lớn hơn của Indonesia nằm ở khả năng liên thông giữa các hệ thống", ông nhấn mạnh.

Khác với hệ sinh thái QR tại Trung Quốc vốn chủ yếu do các nền tảng lớn như Alipay và WeChat Pay chi phối, QRIS được thiết kế như một tiêu chuẩn thanh toán quốc gia thống nhất áp dụng cho tất cả ngân hàng và ví điện tử, giúp việc kết nối với các hệ thống thanh toán nước ngoài trở nên dễ dàng hơn.

Khung kết nối này cũng hỗ trợ thanh toán trực tiếp bằng đồng nội tệ, qua đó giảm chi phí chuyển đổi ngoại tệ và giảm phụ thuộc vào các đồng tiền trung gian như USD.

GIAO DỊCH TĂNG TRƯỞNG TỐT, ĐEM ĐẾN CƠ HỘI CHO CÁC DOANH NGHIỆP ĐỊA PHƯƠNG

Sau gần 7 năm đi vào hoạt động, QRIS đã tăng trưởng rất nhanh với hơn 62 triệu người dùng.

Ngoài Trung Quốc, QRIS cũng đã mở rộng kết nối tới nhiều quốc gia ASEAN cùng Nhật Bản, Hàn Quốc và Ả Rập Xê Út.

Đà mở rộng nhanh chóng của mạng lưới thanh toán QR xuyên biên giới đang nhanh chóng phản ánh vào số liệu giao dịch thực tế. Theo Ngân hàng Trung ương Indonesia, tổng giá trị các giao dịch QRIS xuyên biên giới trong 5 tháng đầu năm 2026 đã tăng 380% so với cùng kỳ năm trước, đạt 2.710 tỷ rupiah (khoảng 151 triệu USD). Khối lượng giao dịch cũng tăng 339%, lên 2,06 triệu giao dịch.

Khách quốc tế chiếm phần lớn hoạt động này khi giá trị giao dịch phát sinh từ khách nước ngoài đạt 2.250 tỷ rupiah, tương đương 83% tổng giá trị. Người dùng đến từ Malaysia đóng góp tỷ trọng lớn nhất với 58%, tiếp theo là du khách Trung Quốc với 39%. Trong khi đó, người Indonesia đã chi khoảng 466 tỷ rupiah thông qua QRIS khi đi nước ngoài, chủ yếu tại Malaysia và Thái Lan.

Phó Thống đốc Ngân hàng Trung ương Indonesia Filianingsih Hendarta cho biết tín hiệu tăng trưởng mạnh mẽ của giao dịch QRIS xuyên biên giới đến từ việc hoạt động đi lại quốc tế phục hồi, ngành du lịch tiếp tục khởi sắc và mạng lưới hợp tác thanh toán giữa Indonesia với các ngân hàng trung ương nước ngoài ngày càng được mở rộng.

Các doanh nghiệp trong ngành cho rằng lợi ích của thanh toán QR xuyên biên giới không chỉ dừng lại ở sự tiện lợi. Ông Vince Iswara, Giám đốc điều hành ví điện tử Dana - một trong những nền tảng ví điện tử lớn nhất Indonesia - cho biết người tiêu dùng và khách du lịch được hưởng lợi từ các giao dịch nhanh hơn, chi phí thấp hơn và ít phải sử dụng tiền mặt. Trong khi đó, các doanh nghiệp nhỏ có thể chấp nhận thanh toán điện tử mà không phải chịu mức phí cao như khi sử dụng mạng lưới thẻ tín dụng truyền thống.

Đối với các doanh nghiệp, mạng lưới QRIS cũng có mức phí rất cạnh tranh. Phần lớn đơn vị kinh doanh chỉ phải trả mức phí chiết khấu thương nhân (Merchant Discount Rate - MDR) khoảng 0,7% cho mỗi giao dịch QRIS, thấp hơn đáng kể so với mức phí mà các mạng lưới thẻ tín dụng thường áp dụng. Chi phí thấp đã góp phần thúc đẩy việc áp dụng QRIS trong khối doanh nghiệp siêu nhỏ, nhỏ và vừa.

Mạng lưới QRIS mức phí thấp hơn hẳn so với các hệ thống thanh toán bằng thẻ tín dụng thông thường

Xa hơn lĩnh vực du lịch, ông Iswara cho rằng thanh toán QR xuyên biên giới trong tương lai có thể giúp các doanh nghiệp nhỏ của Indonesia bán hàng trực tiếp cho người tiêu dùng nước ngoài thông qua thanh toán bằng mã QR. Đặc biệt, Trung Quốc được xem là thị trường đầy tiềm năng nhờ quan hệ thương mại và dòng kiều hối rất lớn giữa hai nước.

"Hiện Trung Quốc là điểm đến lớn nhất của dòng kiều hối từ Indonesia. Với hệ thống kết nối này, chi phí giao dịch sẽ rẻ hơn, đồng thời giúp chúng tôi thu hút thêm chi tiêu từ khách Trung Quốc", ông nói.

Ông Roshan Raj Behera của Redseer Strategy Consultants nhận xét rằng mục tiêu lớn tiếp theo đối với mạng lưới thanh toán QR của châu Á là tiến tới mô hình hợp tác đa phương.

Ông cho biết các kết nối thanh toán giữa từng cặp quốc gia tuy hữu ích trong việc gia tăng khối lượng giao dịch và xây dựng lòng tin, nhưng mỗi hành lang thanh toán mới đều đòi hỏi phải thiết lập riêng về mặt kỹ thuật, khuôn khổ pháp lý, tiêu chuẩn tuân thủ cũng như cơ chế thanh toán và quyết toán ngoại hối. Điều này có thể khiến hệ thống gặp khó khăn trong việc mở rộng khi ngày càng có nhiều quốc gia tham gia.

"Giải pháp lâu dài là xây dựng một mạng lưới đa phương", ông Roshan nhấn mạnh, đồng thời dẫn ví dụ về Project Nexus do Ngân hàng Thanh toán Quốc tế (BIS) phát triển. Dự án này cho phép các quốc gia chỉ cần kết nối một lần với một nền tảng chung thay vì phải đàm phán và thiết lập kết nối song phương với từng nước.

"Nếu đến năm 2031, khu vực vẫn chủ yếu dựa vào các kết nối thanh toán song phương giữa từng quốc gia, điều đó sẽ cho thấy hạ tầng thanh toán chưa theo kịp những cơ hội mà thị trường mang lại”, ông Roshan Raj Behera kết luận.