Iran áp cơ chế phân loại quốc gia tại Eo biển Hormuz

Tàu chở dầu ngoài khơi cảng nước sâu thành phố Sharjah, Các tiểu vương quốc Arab thống nhất, dọc theo eo biển Hormuz, ngày 23/6/2025. Ảnh: inquirer.net/TTXVN

Iran đã xây dựng một hệ thống nhằm quản lý vận tải biển tại Eo biển Hormuz và bảo đảm quyền đi lại cho tàu thuyền từ các quốc gia khác nhau, tùy thuộc vào mức độ quan hệ với Tehran.

Theo kênh truyền hình này, kế hoạch của Iran phân loại tất cả các quốc gia thành ba hạng mục nêu trên. Các quốc gia thuộc nhóm “thù địch” sẽ bị cấm sử dụng Eo biển Hormuz; tàu thuyền từ các quốc gia “trung lập” sẽ phải chịu mức phí cao; trong khi các quốc gia “thân thiện” được hưởng quyền đi lại tự do qua eo biển này.

Tehran chưa công bố danh sách đầy đủ các quốc gia thuộc ba hạng mục này. Tuy nhiên, theo Al Jazeera, phần lớn các quốc gia Arab tại khu vực Vịnh Ba Tư được phân loại là “trung lập” hoặc “thù địch”. Theo kế hoạch của Iran, các quốc gia này sẽ phải trả “phí đáng kể” hoặc bị cấm hoàn toàn đi qua Eo biển Hormuz. Trong khi đó, tàu thuyền từ các nước “thù địch”, bao gồm Mỹ và một số quốc gia phương Tây, sẽ không được phép đi qua. Các nước “thân thiện” có thể đi lại tự do mà không bị hạn chế.

Đồng thời, Iran cho phép các tàu chở hàng viện trợ nhân đạo và hàng hóa thiết yếu đi qua. Quy định này áp dụng đối với các tàu hướng đến các cảng của Iran hoặc đang hoạt động tại khu vực lân cận, bao gồm vùng biển vịnh Oman.

Ngoài ra, có thông tin cho thấy lực lượng quân sự Iran đang đề xuất dịch vụ “đi lại an toàn” có thu phí. Để được hưởng cơ chế này, chủ tàu phải cung cấp thông tin chi tiết về tàu, hàng hóa và thủy thủ đoàn thông qua một bên trung gian. Sau đó, phía Iran sẽ tiến hành kiểm tra nhằm xác định có hay không mối liên hệ với các quốc gia bị coi là “thù địch”. Nếu đáp ứng các điều kiện, quá trình đàm phán mức phí sẽ được triển khai. Đối với tàu chở dầu, mức phí cơ bản là khoảng 1 USD/thùng.

Sau khi hoàn tất thanh toán, tàu sẽ được cấp mã số nhận dạng và các chỉ dẫn cụ thể. Tàu phải treo cờ của quốc gia trung gian, trong một số trường hợp có thể phải đăng ký lại. Khi đi vào Eo biển Hormuz, thủy thủ đoàn sẽ báo cáo mã số và tàu sẽ được lực lượng tuần tra hộ tống.

Trước đó, có thông tin cho rằng Iran thu phí đối với tàu thuyền đi qua Eo biển Hormuz, với mức phí có thể lên tới 2 triệu USD. Chính quyền nước này lý giải rằng chi phí phát sinh là do bối cảnh chiến tranh. Tuy nhiên, một số chuyên gia pháp lý cho rằng các biện pháp như vậy có thể đi ngược lại nguyên tắc tự do hàng hải.