'Iran không phải Venezuela' - giới quan sát nhắn Mỹ

Tuần trước, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã đưa ra tối hậu thư với giới chức Iran, kêu gọi Tehran ngồi vào bàn đàm phán và thống nhất một thỏa thuận về vũ khí hạt nhân, nếu không thì cuộc tấn công tiếp theo của Mỹ sẽ khốc liệt hơn nhiều so với đòn đánh năm ngoái.

“Một hạm đội khổng lồ đang tiến về Iran. Giống như với Venezuela, lực lượng này đã sẵn sàng, có quyết tâm và đủ khả năng hoàn thành nhanh chóng nhiệm vụ của mình, với tốc độ và bạo lực, nếu cần thiết” - ông Trump viết trên mạng xã hội Truth Social.

Mỹ từng tập trung lực lượng ngay ngoài khơi bờ biển Venezuela như một phần của chiến dịch gây sức ép đối với Tổng thống Venezuela Nicolas Maduro. Khi ông Maduro từ chối nhượng bộ, Mỹ đã tấn công và bắt giữ ông trong một cuộc đột kích táo bạo diễn ra chỉ trong một đêm.

Dù vậy, tờ The New York Times (NYT) dẫn nhận định của giới quan sát rằng một chiến dịch ở Iran sẽ không đơn giản như ở Venezuela vì “Iran không phải là Venezuela”.

Một bức bích họa ở thủ đô Tehran (Iran) vào tháng 1. Ảnh: THE NEW YORK TIMES

Nguy cơ một cuộc chiến toàn diện

Theo NYT, ông Trump có cơ sở khi so sánh Iran với Venezuela. Iran, cũng như Venezuela, bị ảnh hưởng nặng nề sau nhiều năm chịu các biện pháp trừng phạt. Quốc gia này định vị mình trong thế đối lập với Mỹ, đồng thời tìm cách duy trì quan hệ với những đối thủ của Mỹ để giảm tác động của các hạn chế thương mại.

Trong nước, Iran đang đối mặt không ít thách thức, điều được phản ánh qua các cuộc biểu tình quy mô lớn hồi tháng 1.

Nhưng Iran có rất nhiều khả năng gây thiệt hại theo những cách mà Venezuela không có.

Hiện tại, Tehran trông có vẻ suy yếu về mặt quân sự sau khi chính quyền ông Bashar al-Assad ở Syria sụp đổ các đồng minh khu vực như Hamas và Hezbollah đã bị tàn phá nặng nề.

Các đợt không kích của Israel và Mỹ hồi tháng 6-2025 cũng đã làm hư hại các dây chuyền sản xuất tên lửa đạn đạo của Iran và chôn vùi phần lớn kho dự trữ hạt nhân của nước này.

Tuy nhiên, theo NYT, chính sự suy yếu này lại là một phần lý do khiến ban lãnh đạo Iran quyết tâm phản công đến cùng.

Ngoài ra, các lực lượng dân quân Shiite tại Iraq - vốn được Iran hậu thuẫn từ lâu - đã cam kết sẽ trợ giúp Iran. Những “lực lượng tử vì đạo” này thề chiến đấu đến chết và có thể châm ngòi cho các cuộc đụng độ với binh sĩ Mỹ tại Iraq.

Lực lượng Houthis tại Yemen cũng có thể nhập cuộc. Trước đây, họ từng nhắm mục tiêu vào các tàu của Mỹ tại eo biển Hormuz, một tuyến hàng hải then chốt đối với thương mại toàn cầu.

Tuy nhiên, mối đe dọa trước mắt lớn nhất đến từ các tên lửa đạn đạo tầm xa của Iran. Các tên lửa này có thể bay tới khoảng 2.000 km, đặt toàn bộ Trung Đông trong tầm ngắm. Iran cũng đã cảnh báo rằng nếu bị tấn công, họ sẽ đánh trả Israel và các lực lượng Mỹ trong khu vực.

Trong cuộc chiến 12 ngày vào tháng 6-2025 chỉ có một số ít tên lửa của Iran được cho là vượt qua được hệ thống phòng không của Israel. Tuy nhiên sau 2 hai năm chiến tranh ở Gaza thì Israel đang thiếu hụt các tên lửa đánh chặn. Và lần này, theo các cơ quan tình báo Israel, một cuộc phản công của Iran có thể tập trung vào các thành phố lớn của Israel.

Mỹ không có mục tiêu rõ ràng

Tổng thống Mỹ Donald Trump. Ảnh: WHITE HOUSE

Tất cả những điều đó tạo ra một bài toán phức tạp cho Tổng thống Trump và đặt ra một câu hỏi lớn hơn: Ông thực sự muốn đạt được điều gì?

“Là tác động bộ máy lãnh đạo [Iran]? Là bảo đảm năng lực tên lửa không thể vươn tới Israel? Hay là hoàn tất việc phá hủy chương trình hạt nhân? Hành động quân sự có thể không giúp đạt được một số mục tiêu đó”- theo NYT.

Trong các cuộc biểu tình ở Iran hồi tháng trước, ông Trump nhắm mục tiêu vào chính quyền ở Tehran. Giờ đây, khi các cuộc biểu tình đã lắng xuống, trọng tâm của tổng thống lại quay về chương trình hạt nhân của Iran.

Ông Trump đang dùng đe dọa tấn công để thúc đẩy một thỏa thuận mới. Các quan chức Mỹ nói với NYT rằng họ hoài nghi việc Tehran sẽ chấp nhận các điều kiện của ông Trump.

Tuy vậy, các quan chức Mỹ cũng hiểu rằng bất kỳ chiến dịch nào nhằm vào Iran đều sẽ khó khăn hơn rất nhiều so với những gì Mỹ từng làm với Venezuela.

Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio nói với Thượng viện hôm 28-1 rằng ông hình dung việc tháo dỡ chính quyền của Iran - do một lãnh tụ tôn giáo có ảnh hưởng rộng khắp khu vực đứng đầu - sẽ “phức tạp hơn rất nhiều”.

THẢO VY