Kế hoạch mở rộng 2.178 km cao tốc: Cần hơn 400.000 tỷ đồng để nâng cấp hạ tầng

Việt Nam cần huy động khoảng 417.460 tỷ đồng để mở rộng 2.148 km đường cao tốc 4 làn xe hạn chế lên quy mô 4-8 làn xe hoàn chỉnh theo quy hoạch. Đây là giải pháp cấp bách nhằm đáp ứng nhu cầu vận tải đang tăng trưởng nhanh chóng và đảm bảo tính đồng bộ cho mạng lưới giao thông quốc gia.

Cao tốc Dầu Giây - Phan Thiết. (Ảnh: Hải Quân).

Thực trạng phân kỳ đầu tư cao tốc tại Việt Nam

Theo báo cáo từ Bộ Xây dựng, trong giai đoạn 2007 - 2023, do nguồn lực hạn chế, Việt Nam đã thực hiện phân kỳ đầu tư nhiều tuyến cao tốc với quy mô 2 làn xe hoặc 4 làn xe hạn chế. Đến nay, cả nước có 2.801 km đường cao tốc đã và đang được triển khai theo phương thức này, trong đó đầu tư công chiếm 76% (2.135 km) và phương thức đối tác công - tư (PPP) chiếm 24% (666 km).

Thống kê hiện trạng vận hành và thi công như sau:

Mặc dù đa số các tuyến đã thực hiện giải phóng mặt bằng (GPMB) theo quy hoạch 4-6 làn xe, nhưng vẫn còn một số đoạn mới chỉ dừng lại ở quy mô GPMB 2 làn hoặc 4 làn hạn chế, gây khó khăn cho việc nâng cấp đồng bộ sau này.

Nhu cầu vốn và lộ trình nâng cấp các tuyến 2 làn xe

Bộ Xây dựng xác định nhu cầu vốn để hoàn thiện toàn bộ 653 km cao tốc 2 làn xe lên quy mô chuẩn là gần 79.600 tỷ đồng. Trong đó, ngân sách Trung ương cần bổ sung khoảng 30.600 tỷ đồng cho giai đoạn 2026 - 2030.

Hiện nay, 5 tuyến với tổng chiều dài 329 km đang trong quá trình thi công mở rộng lên 4 làn xe, bao gồm: Cam Lộ - La Sơn, La Sơn - Hòa Liên, Yên Bái - Lào Cai, Tuyên Quang - Hà Giang (đoạn qua Hà Giang) và Cửa khẩu Cốc Nam - Cửa khẩu Hữu Nghị. Tổng mức đầu tư cho các dự án này khoảng 17.669 tỷ đồng và đã cơ bản được bố trí đủ vốn.

Kế hoạch mở rộng mạng lưới cao tốc 4 làn xe hạn chế

Với 2.148 km cao tốc 4 làn xe hạn chế, tổng nhu cầu vốn cần huy động là 417.460 tỷ đồng, chia thành ba nhóm chính:

Nhóm 1 (Đang thi công): Bao gồm tuyến Cao Bồ - Mai Sơn (đầu tư công, hoàn thành 2026) và Trung Lương - Mỹ Thuận (PPP, hoàn thành 2028).
Nhóm 2 (Cao tốc Bắc - Nam phía Đông): Tập trung vào các đoạn trọng điểm hướng tâm vào Hà Nội và TP.HCM với nhu cầu vốn khoảng 63.500 tỷ đồng cho 534 km. Nếu mở rộng toàn tuyến 1.144 km, sơ bộ tổng mức đầu tư lên tới 154.335 tỷ đồng.
Nhóm 3 (Các đoạn tuyến khác): Gồm 547 km đầu tư công (như Vành đai 3 TP.HCM, Châu Đốc - Cần Thơ - Sóc Trăng) với vốn 143.600 tỷ đồng và 313 km đầu tư theo phương thức PPP (Vành đai 4 Hà Nội, Dầu Giây - Liên Khương) với vốn 58.000 tỷ đồng.

Kiến nghị đẩy nhanh tiến độ và đảm bảo pháp lý

Bộ Xây dựng kiến nghị các địa phương như Thái Nguyên, Phú Thọ, Cao Bằng, Tuyên Quang và Sơn La chủ động đẩy nhanh công tác chuẩn bị đầu tư, phê duyệt dự án và bố trí vốn ngân sách địa phương. Đặc biệt, các đoạn tuyến có chi phí mở rộng nhỏ so với tổng mức đầu tư ban đầu cần được xem xét ưu tiên thực hiện ngay.

Đối với các dự án PPP, Chính phủ yêu cầu các bộ chuyên ngành và địa phương nghiên cứu chi tiết phương án tài chính, xác định cơ cấu nguồn vốn để đảm bảo tính khả thi khi nâng cấp lên quy chuẩn cao tốc hoàn chỉnh. Thông tin dự án có thể thay đổi theo điều chỉnh quy hoạch và người mua, nhà đầu tư cần xác minh pháp lý trước khi quyết định.

Tuệ Nhân