Kế hoạch quản lý, bảo vệ môi trường Khu Dự trữ Sinh quyển thế giới Cù Lao Chàm - Hội An

Khu Dự trữ Sinh quyển thế giới Cù Lao Chàm - Hội An, thành phố Đà Nẵng (viết tắt Khu DTSQ) có tổng diện tích 33.475ha, nằm trên địa giới hành chính của các xã, phường: Tân Hiệp, Hội An Đông, Hội An Tây và Hội An

Theo đó, Kế hoạch được triển khai trên toàn bộ diện tích Khu DTSQ, bao gồm: Vùng lõi có diện tích 12.240ha, gồm các phân khu bảo vệ nghiêm ngặt, phục hồi sinh thái, dịch vụ - hành chính và toàn bộ đảo nổi thuộc Khu bảo tồn Thiên nhiên Cù Lao Chàm (Khu BTTN Cù Lao Chàm).

Đây là khu vực thực hiện chức năng bảo tồn chủ yếu về đa dạng sinh học và hệ sinh thái, đồng thời là nền tảng khoa học phục vụ chức năng hỗ trợ (nghiên cứu, giám sát, giáo dục môi trường).

Vùng đệm, có diện tích 19.670ha, gồm vùng biển bao quanh vùng lõi và hệ thống sông, kênh rạch, đất ngập nước, bãi biển thuộc khu vực phường Hội An Đông, phường Hội An Tây và phường Hội An.

Khu vực này tập trung các hệ sinh thái quan trọng (sông, rừng ngập mặn, bãi triều, cửa sông…), thực hiện chức năng hỗ trợ và kết nối sinh thái, kiểm soát môi trường, giảm thiểu tác động từ bên ngoài, đồng thời góp phần hỗ trợ sinh kế bền vững cho cộng đồng.

Vùng chuyển tiếp, là phần diện tích tự nhiên còn lại của các phường Hội An, Hội An Tây và Hội An Đông, với tổng diện tích 1.565ha. Trọng tâm của vùng là khu vực khoanh vùng bảo vệ Đô thị cổ Hội An – Di sản văn hóa thế giới, cùng với hệ thống các làng nghề truyền thống đặc trưng.

Tại đây, sông Thu Bồn giữ vai trò duy trì sự kết nối hữu cơ giữa hệ sinh thái tự nhiên Cù Lao Chàm với không gian văn hóa Hội An. Sự liên kết này không chỉ góp phần bảo tồn các giá trị đa dạng sinh học mà còn tạo nền tảng thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội gắn với bảo tồn, hướng tới sự hòa quyện giữa con người với thiên nhiên, đồng thời lan tỏa các mô hình phát triển bền vững trong toàn khu vực.

Việc phân vùng chức năng Khu DTSQ được xác định trên cơ sở kết hợp giữa tiêu chí của Chương trình Con người và Sinh quyển (MAB/UNESCO) và quy định của pháp luật Việt Nam, bao gồm Luật Bảo vệ môi trường, Luật Đa dạng sinh học và Luật Di sản văn hóa

Việc phân vùng chức năng Khu DTSQ được xác định trên cơ sở kết hợp giữa tiêu chí của Chương trình Con người và Sinh quyển (MAB/UNESCO) và quy định của pháp luật Việt Nam.

Đối với khu vực Đô thị cổ Hội An – Di sản văn hóa thế giới, việc quản lý các khu vực bảo vệ I và II được thực hiện theo pháp luật về di sản văn hóa; đồng thời được lồng ghép, phối hợp trong cấu trúc phân vùng của Khu DTSQ nhằm đảm bảo tính thống nhất trong quản lý tổng hợp.

Kế hoạch đặt mục tiêu đến năm 2030, độ phủ san hô sống đạt 25% – 30% tại các phân khu bảo vệ nghiêm ngặt thuộc Khu BTTN Cù Lao Chàm. Ảnh:VPKSQ

Kế hoạch đặt ra các mục tiêu cụ thể đến năm 2030, như: Quản lý, bảo tồn, phục hồi và phát triển tài nguyên thiên nhiên, đa dạng sinh học tại vùng lõi và vùng đệm; triển khai chương trình phục hồi 50ha rừng bị suy thoái, kết hợp các hoạt động làm giàu rừng tại Hòn Lao, xã Tân Hiệp, làm cơ sở nâng tỷ lệ che phủ rừng đặc dụng Cù Lao Chàm ổn định ở mức 67% –70% diện tích các đảo nổi.

Duy trì diện tích khoảng 356ha và nâng cao chất lượng hệ sinh thái rạn san hô tại Cù Lao Chàm, với chỉ tiêu trọng tâm là độ phủ san hô sống đạt 25% – 30% tại các phân khu bảo vệ nghiêm ngặt thuộc Khu BTTN Cù Lao Chàm.

Triển khai dự án ưu tiên từ năm 2025 “Nghiên cứu và ứng dụng công nghệ phục hồi thảm cỏ biển”, hướng đến mục tiêu phục hồi 20ha diện tích cỏ biển đã suy giảm, nâng tổng diện tích cỏ biển tại vùng lõi Cù Lao Chàm đạt 80 – 100ha. Duy trì và nâng cao chất lượng 126ha rừng dừa nước tại vùng cửa sông Thu Bồn.

Quản lý, bảo tồn và phát huy hiệu quả các giá trị tài nguyên nhân văn, di sản văn hóa Đô thị cổ Hội An theo định hướng thân thiện với môi trường.

Một điểm thu gom rác thải tại đảo Cù Lao Chàm, xã Tân Hiệp

Thúc đẩy phát triển các mô hình sinh kế bền vững, góp phần cải thiện đời sống cộng đồng và nâng cao khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu; trong đó, bảo đảm 100% hộ tham gia khai thác lá rừng tại Cù Lao Chàm được đào tạo và áp dụng mô hình khai thác, sử dụng tài nguyên thiên nhiên theo hướng bền vững, gắn với hoạt động truyền thông và giáo dục nâng cao nhận thức.

Đồng thời phát triển du lịch sinh thái, du lịch học tập cộng đồng gắn với bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa bản địa của Khu DTSQ,…

Kế hoạch đặt mục tiêu bảo đảm 100% hộ tham gia khai thác lá rừng tại Cù Lao Chàm được đào tạo, áp dụng mô hình khai thác, sử dụng tài nguyên thiên nhiên theo hướng bền vững

Kế hoạch đưa ra 10 nhiệm vụ trọng tâm, cùng với các chương trình, dự án, đề án trọng điểm sẽ triển khai thời gian đến.

Trong đó, ưu tiên các dự án, chương trình trọng điểm về bảo vệ môi trường, bảo tồn đa dạng sinh học, phục hồi hệ sinh thái, quản lý tài nguyên bền vững, giảm thiểu chất thải và thích ứng với biến đổi khí hậu trong Khu DTSQ; tập trung vào các lĩnh vực cấp bách, có tác động lan tỏa và gắn với sinh kế cộng đồng, phát triển du lịch xanh.

Cùng với đó là các giải pháp để triển khai Kế hoạch, lưu ý tập trung thực hiện các nhóm nhiệm vụ về bảo tồn, phục hồi hệ sinh thái; phát triển sinh kế bền vững; tăng cường sự tham gia của cộng đồng; đẩy mạnh nghiên cứu khoa học, giáo dục môi trường và truyền thông; mở rộng hợp tác trong các mạng lưới Khu DTSQ trong nước và quốc tế.

UBND thành phố Đà Nẵng cũng yêu cầu, việc triển khai Kế hoạch được thực hiện theo cơ chế phối hợp liên ngành, liên địa phương, bảo đảm đồng bộ, hiệu quả; trong đó Sở Nông nghiệp và Môi trường là cơ quan chủ trì, Ban quản lý Khu Dự trữ Sinh quyển là cơ quan thường trực, có trách nhiệm điều phối chung.