Kết quả khảo sát tiết lộ niềm tin của châu Âu vào Mỹ và ý tưởng thay thế NATO

Binh sĩ Mỹ tham gia cuộc tập trận Saber Strike tại Orzysz, miền Bắc Ba Lan. Ảnh: PAP/TTXVN

Theo cuộc khảo sát do Hội đồng Quan hệ Đối ngoại châu Âu (ECFR) công bố ngày 10/6, phần lớn người dân tại châu Âu không còn xem Washington là một đồng minh đáng tin cậy như trước.

Dẫn kết quả khảo sát, báo The Kyiv Independent cho biết chỉ 11% số người được hỏi tại 15 quốc gia châu Âu coi Mỹ là đồng minh, giảm mạnh so với mức 16% cách đây sáu tháng và 22% vào tháng 11/2024. Trong khi đó, 25% cho rằng Mỹ là đối thủ hoặc thậm chí là kẻ thù.

Kết quả khảo sát phản ánh quan điểm ngày càng phổ biến rằng châu Âu không thể hoàn toàn dựa vào Mỹ trong việc bảo đảm an ninh và cần tăng cường trách nhiệm đối với năng lực phòng thủ của chính mình.

Khoảng một nửa số người tham gia khảo sát mô tả Mỹ là “đối tác cần thiết” hơn là một đồng minh thực sự.

Cuộc khảo sát cũng cho thấy sự ủng hộ đối với việc tăng chi tiêu quốc phòng và thúc đẩy quyền tự chủ chiến lược của châu Âu đang gia tăng. Trung bình, tỷ lệ ủng hộ tăng chi tiêu quốc phòng cao hơn khoảng 4 điểm phần trăm so với một năm trước. Italy là quốc gia duy nhất trong nhóm được khảo sát mà đa số người dân vẫn phản đối việc tăng chi tiêu quốc phòng.

Tuy nhiên, ý tưởng thay thế Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) bằng một liên minh quân sự riêng của châu Âu chưa nhận được sự đồng thuận rộng rãi. Chỉ 29% số người được hỏi ủng hộ đề xuất này, trong khi 28% phản đối. Phần còn lại chưa đưa ra quan điểm rõ ràng, cho thấy dư luận vẫn còn chia rẽ.

Mặc dù niềm tin vào Mỹ suy giảm đáng kể, nhưng đa số người tham gia khảo sát không cho rằng sự rạn nứt trong quan hệ xuyên Đại Tây Dương là vĩnh viễn. Nhiều người bày tỏ kỳ vọng quan hệ với Washington sẽ được cải thiện sau khi nhiệm kỳ của Tổng thống Trump kết thúc và cho rằng cần duy trì khả năng nối lại hợp tác chặt chẽ hơn trong tương lai.

Khảo sát cũng cho thấy người dân châu Âu tiếp tục ủng hộ Ukraine trong cuộc xung đột với Nga. Tuy nhiên, họ tỏ ra thận trọng hơn đối với việc mở rộng Liên minh châu Âu (EU) về phía Đông và chưa sẵn sàng ủng hộ việc triển khai lực lượng quân sự tới Ukraine trong giai đoạn hậu xung đột.

Bên cạnh đó, phần lớn người được hỏi tiếp tục phản đối việc nối lại nhập khẩu dầu khí từ Nga bất chấp giá năng lượng duy trì ở mức cao. Đa số cho rằng châu Âu nên ưu tiên phát triển các nguồn năng lượng tái tạo nhằm giảm sự phụ thuộc vào nguồn cung bên ngoài.

Theo ECFR, xu hướng suy giảm niềm tin vào Mỹ xuất hiện ở hầu hết các quốc gia tham gia khảo sát. Chỉ những người ủng hộ một số đảng dân túy cánh hữu như đảng Luật pháp và Công lý (PiS) của Ba Lan hay đảng Cải cách Anh vẫn có xu hướng coi Mỹ là đồng minh đáng tin cậy.

Cuộc khảo sát được tiến hành trong tháng 5 với sự tham gia của 19.481 người tại Áo, Bulgaria, Đan Mạch, Estonia, Pháp, Đức, Hungary, Italy, Hà Lan, Ba Lan, Bồ Đào Nha, Tây Ban Nha, Thụy Điển, Thụy Sĩ và Vương quốc Anh.

Kết quả này được công bố trong bối cảnh các nước châu Âu đang đẩy mạnh đầu tư quốc phòng. Trong báo cáo công bố hồi tháng 3, NATO cho biết các đồng minh châu Âu đã tăng chi tiêu quân sự thêm 20% trong năm 2025 so với năm trước, tính theo giá thực tế.

Tổng Thư ký NATO Mark Rutte đánh giá đây là bước tiến đáng kể trong nỗ lực tái cân bằng gánh nặng an ninh trong liên minh, vốn từ lâu phụ thuộc nhiều vào Mỹ. Đáng chú ý, lần đầu tiên kể từ khi mục tiêu được đề ra vào năm 2014, toàn bộ các quốc gia thành viên NATO đều đạt hoặc vượt ngưỡng chi tiêu quốc phòng tối thiểu tương đương 2% GDP.