Khai mạc Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI: Doanh nghiệp kỳ vọng ba chuyển biến để khơi thông nguồn lực phát triển

Bốn “điểm nghẽn” cần ưu tiên tháo gỡ

- Tại Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất khai mạc hôm nay, Quốc hội sẽ xem xét nhiều dự án luật, nghị quyết quan trọng về phát triển kinh tế - xã hội. Với góc nhìn của cộng đồng doanh nghiệp, ông kỳ vọng gì vào kỳ họp này?

Ảnh: Hoa Đinh

- Kỳ họp diễn ra ngay sau Hội nghị Trung ương 3 khóa XIV, thời điểm nhiều chủ trương lớn về đổi mới mô hình tăng trưởng, phát triển kinh tế biển, quản lý đất đai, khoa học - công nghệ và chuyển đổi số vừa được Trung ương thống nhất.

Với cộng đồng doanh nghiệp, đây không chỉ là một kỳ họp lập pháp thông thường mà là cơ hội để những định hướng chiến lược của Đảng sớm được cụ thể hóa thành các quy định rõ ràng, khả thi và có thể triển khai ngay trong thực tiễn. Đặc biệt, các dự án luật và nghị quyết liên quan đến đầu tư, đất đai, ngân hàng, hải quan, viễn thông, giao dịch điện tử, chuyển giao công nghệ, năng lượng hay xử lý các dự án tồn đọng sẽ tác động trực tiếp đến môi trường kinh doanh và quyết định đầu tư của doanh nghiệp.

Nghị quyết Trung ương 3 xác định mô hình tăng trưởng dựa trên năng suất, khoa học công nghệ, dữ liệu, đổi mới sáng tạo và nhân lực chất lượng cao; đồng thời đặt mục tiêu tăng trưởng hai con số giai đoạn 2026 - 2030. Mục tiêu này đòi hỏi hệ thống pháp luật phải thông thoáng, đồng bộ và khơi thông nguồn lực. Từ góc độ doanh nghiệp, chúng tôi kỳ vọng ba chuyển biến chính: xử lý đồng bộ các xung đột pháp luật thay vì sửa lẻ từng luật; giảm thời gian, chi phí và rủi ro thực tế thay vì chỉ giảm thủ tục; bảo đảm quy định mới có hiệu lực ngay và áp dụng thống nhất.

- Theo ông, những điểm nghẽn thể chế nào doanh nghiệp đang mong Quốc hội sớm tháo gỡ nhất?

- Tôi cho rằng có bốn nhóm điểm nghẽn lớn cần tập trung xử lý.

Thứ nhất là đất đai, bất động sản và nhà ở. Đây là khâu mở đầu nhưng cũng là công đoạn kéo dài nhất trong quá trình triển khai nhiều dự án. Điều doanh nghiệp cần là cơ chế tiếp cận đất đai minh bạch, quy hoạch thống nhất, quy định rõ ràng về bồi thường, tái định cư, chuyển mục đích sử dụng đất và xử lý các dự án chuyển tiếp. Vì vậy, sửa đổi Luật Đất đai, Luật Kinh doanh bất động sản và Luật Nhà ở cần được xem xét trong một chỉnh thể thống nhất, tránh chồng chéo gây phát sinh điểm nghẽn mới.

Thứ hai là đầu tư, điều kiện kinh doanh, hải quan và thủ tục hành chính. Đây là cơ hội cắt giảm thực chất giấy phép, kiểm tra chuyên ngành; quản lý theo rủi ro, tránh kiểm tra trùng lặp và chuyển mạnh sang hậu kiểm.

Thứ ba là vốn và dịch vụ tài chính. Việc hoàn thiện các quy định về ngân hàng, tín dụng và phòng, chống rửa tiền cần hướng tới mở rộng khả năng tiếp cận vốn, đặc biệt đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa. Hoạt động cấp tín dụng nên dựa nhiều hơn vào hiệu quả dự án, dòng tiền và dữ liệu thay vì phụ thuộc chủ yếu vào tài sản bảo đảm, đồng thời tiếp tục đơn giản hóa các thủ tục không cần thiết.

Thứ tư là hạ tầng số, giao dịch điện tử và chuyển giao công nghệ. Đây là nền tảng để doanh nghiệp đổi mới mô hình kinh doanh và nâng cao năng lực cạnh tranh. Hệ thống pháp luật cần tạo không gian phát triển cho kinh tế số, trí tuệ nhân tạo (AI), điện toán đám mây và các mô hình kinh doanh mới, đồng thời bảo đảm an toàn dữ liệu, an ninh quốc gia và thúc đẩy việc thử nghiệm, ứng dụng, chuyển giao công nghệ.

Minh bạch thực thi để củng cố niềm tin đầu tư

- Quốc hội cũng sẽ xem xét nhiều nghị quyết tháo gỡ các điểm nghẽn phát triển và ban hành cơ chế đặc thù cho một số lĩnh vực, dự án trọng điểm. Theo ông, những quyết sách này sẽ tác động như thế nào đến niềm tin và quyết định đầu tư của doanh nghiệp?

- Theo tôi, các nghị quyết lần này gửi đi thông điệp rất rõ: Nhà nước chủ động xử lý các điểm nghẽn phát triển, không để nguồn lực như đất đai, vốn, năng lượng, dự án bị “đóng băng” do vướng pháp lý.

Đáng chú ý là cơ chế đặc thù xử lý các vướng mắc trong khu vực kinh tế nhà nước, kinh tế tư nhân, khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo. Nguyên tắc là phải đúng bản chất vi phạm, không hợp thức hóa sai phạm, không hình sự hóa quan hệ kinh tế, đồng thời tháo gỡ cho các trường hợp ngay tình một cách minh bạch, có giám sát.

Với năng lượng tái tạo như điện gió, điện mặt trời, cơ chế này sẽ giúp xử lý các vướng mắc về quy hoạch, giá điện, đấu nối, qua đó khơi thông nguồn lực và củng cố niềm tin nhà đầu tư.

Cùng với đó, các quyết sách về APEC 2027, Vành đai 5 Hà Nội, đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng, điện hạt nhân Ninh Thuận và việc thành lập các thành phố mới sẽ mở ra không gian phát triển mới.

Niềm tin đầu tư sẽ tăng khi các vấn đề được xử lý minh bạch, nhất quán. Quan trọng hơn là khâu thực thi phải rõ người, rõ việc, rõ tiến độ, rõ kết quả, không hình thức. Đây cũng là tinh thần Diễn đàn Kinh tế tư nhân Việt Nam (VPSF) 2026: đối thoại phải đi đến phân công xử lý, thời hạn phản hồi và cơ chế theo dõi kết quả.

Chuyển từ “xin tháo gỡ” sang “đồng kiến tạo chính sách”

- Để tận dụng hiệu quả các cơ hội từ những chính sách mới, theo ông, cộng đồng doanh nhân trẻ cần chuẩn bị gì?

- Tôi cho rằng doanh nhân trẻ cần chuẩn bị trên ba phương diện: tuân thủ pháp luật, đổi mới mô hình tăng trưởng và tham gia kiến tạo chính sách.

Trước hết, doanh nghiệp cần rà soát toàn bộ hoạt động theo các luật đang sửa đổi. Doanh nghiệp bất động sản phải chuẩn hóa hồ sơ đất đai, pháp lý và tài chính; doanh nghiệp xuất nhập khẩu nâng cấp truy xuất nguồn gốc và hải quan; doanh nghiệp công nghệ chuẩn bị về dữ liệu, an ninh mạng, giao dịch điện tử và sở hữu trí tuệ.

Thứ hai, phải đổi mới mô hình tăng trưởng. Theo Nghị quyết Trung ương 3, khoa học, công nghệ, dữ liệu và nhân lực chất lượng cao là động lực chính. Doanh nghiệp cần đầu tư vào quản trị, nghiên cứu và phát triển (R&D), tự động hóa, AI, năng suất và tiêu chuẩn xanh; chuyển đổi số và chuyển đổi xanh phải mang tính thực chất trong cách tạo giá trị.

Thứ ba, doanh nghiệp cần tham gia các không gian phát triển mới như hạ tầng, năng lượng, đô thị, kinh tế biển và APEC 2027. Đây là cơ hội hình thành chuỗi cung ứng mới, đòi hỏi doanh nghiệp nâng năng lực và liên kết tốt hơn.

Cuối cùng, doanh nhân trẻ cần chuyển từ “xin tháo gỡ” sang “đồng kiến tạo chính sách”, đưa ra kiến nghị có cơ sở và khả thi.

Hội Doanh nhân trẻ Việt Nam sẽ tiếp tục sử dụng VPSF để tập hợp, chuẩn hóa và chuyển tải các kiến nghị thực tiễn tới Quốc hội, Chính phủ và các bộ, ngành nhằm góp phần hoàn thiện chính sách.

Khi chủ trương lớn của Đảng được Quốc hội thể chế hóa kịp thời, Chính phủ tổ chức thực hiện quyết liệt và doanh nghiệp chủ động đổi mới, chúng ta sẽ tạo được sự hợp lực cần thiết để khơi thông nguồn lực, nâng cao năng suất và hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng hai con số trong giai đoạn phát triển mới.

- Xin cảm ơn ông!