Khai thác giá trị văn hóa phát triển kinh tế ở xã Mậu Lâm
Trong giai đoạn phát triển mới, xã Mậu Lâm đang từng bước khai thác giá trị văn hóa Mường, gắn với nông nghiệp và du lịch cộng đồng để mở rộng sinh kế, nâng cao thu nhập cho người dân, đưa bảo tồn văn hóa trở thành động lực phát triển kinh tế địa phương.

Cảnh quan thiên nhiên và bản sắc văn hóa bản địa tạo lợi thế để Mậu Lâm phát triển du lịch cộng đồng, mở hướng sinh kế mới cho người dân.
Với Mậu Lâm, nông nghiệp và văn hóa có thể bổ trợ cho nhau trong quá trình phát triển kinh tế nông thôn. Nông sản địa phương trở thành sản phẩm phục vụ du khách, đời sống và phong tục bản địa tạo nên nội dung trải nghiệm, còn cảnh quan làng quê góp phần hình thành sức hút cho điểm đến. Sự kết nối này giúp mở rộng giá trị cho những nguồn lực sẵn có, tạo cơ hội để người dân tham gia nhiều hơn vào các hoạt động kinh tế ngay tại địa phương.

Văn hóa Mường là nền tảng tạo bản sắc riêng cho du lịch cộng đồng ở Mậu Lâm.
Khai thác giá trị văn hóa để phát triển kinh tế được Mậu Lâm triển khai bước đầu tại điểm du lịch cộng đồng Đồng Bớp, thuộc thôn Đồng Tâm. Nằm trong không gian văn hóa Mường, nơi đây có cảnh quan núi Trồng Mâm, mặt hồ, đồng ruộng và đời sống cộng đồng mang nét đặc trưng của vùng quê miền núi. Đây là những điều kiện để Mậu Lâm phát triển các hoạt động trải nghiệm gắn với văn hóa bản địa và giới thiệu sản phẩm nông nghiệp.
Từ khi chính thức đi vào hoạt động ngày 2/9 vừa qua, xã Mậu Lâm bước đầu huy động được 22 hộ dân đầu tư cơ sở vật chất, tham gia cung cấp dịch vụ. Trong đó, 4 hộ làm dịch vụ ăn uống, 18 hộ tham gia các hoạt động trải nghiệm văn hóa và giới thiệu sản phẩm nông nghiệp. Sự tham gia của các hộ mở ra cơ hội hình thành chuỗi dịch vụ tại chỗ, giúp người dân có thêm hướng tăng thu nhập bên cạnh sản xuất nông nghiệp.
Ông Bùi Văn Bản, Bí thư Chi bộ thôn Đồng Tâm, xã Mậu Lâm, cho biết việc phát triển du lịch cộng đồng có thể tạo thêm lợi thế cho người dân, từ lựa chọn các hộ tham gia, phát triển sản vật đặc trưng để phục vụ du khách đến mở rộng những hoạt động dịch vụ liên quan. Theo ông, đây là hướng đi cần được triển khai từng bước để nâng cao chất lượng và hiệu quả hoạt động du lịch tại địa phương.
Từ chủ trương chung, sự chuyển động đã thể hiện qua những khoản đầu tư cụ thể của người dân. Gia đình anh Bùi Văn Tình là một trong những hộ tiên phong tham gia làm du lịch tại Đồng Bớp. Từ nền tảng làm nông nghiệp, anh mạnh dạn đầu tư hơn 100 triệu đồng xây dựng khu vực phục vụ ăn uống, đồng thời phát triển chăn nuôi lợn bản địa nhằm chủ động nguồn thực phẩm tại chỗ. Việc kết hợp chăn nuôi với dịch vụ ăn uống giúp gia đình có thêm hướng khai thác giá trị sản phẩm do mình làm ra, đồng thời đáp ứng nhu cầu của khách khi đến tham quan.

Nông sản bản địa được đưa vào chuỗi dịch vụ du lịch, gia tăng giá trị sản phẩm địa phương.
Anh Bùi Văn Tình chia sẻ, sau khi khai trương một thời gian, gia đình chúng tôi từ một gia đình thuần nông, cũng nhận thấy ở đây có tiềm năng nên đã tham gia phát triển du lịch tại thôn, bản. Sự quan tâm, động viên của cấp ủy, chính quyền cùng việc điểm đến được giới thiệu rộng rãi đã tiếp thêm động lực để gia đình đầu tư, từng bước hoàn thiện dịch vụ, phục vụ du khách đến khám phá cảnh quan Đồng Bớp.

Anh Tình tận dụng mặt nước, chỉnh trang khuôn viên, tạo diện mạo mới cho điểm du lịch cộng đồng Đồng Bớp.
Từ những hộ tiên phong như gia đình anh Tình có thể thấy, người dân đã bắt đầu tìm cách đưa lợi thế sẵn có vào hoạt động kinh doanh. Tuy nhiên, để nguồn thu từ du lịch duy trì ổn định, các dịch vụ cần được tổ chức bài bản hơn, từ chất lượng món ăn, nguồn cung sản phẩm đến vệ sinh môi trường và khả năng phục vụ khách. Cùng với đó, những nét văn hóa được giới thiệu cần phản ánh đúng đời sống cộng đồng, tránh chạy theo nhu cầu thị trường mà làm mất đi giá trị vốn có.
Ông Hoàng Văn Thủy, Chủ tịch UBND xã Mậu Lâm, cho biết địa phương tập trung tuyên truyền, vận động để người dân hiểu rõ mô hình du lịch cộng đồng, những lợi thế có thể khai thác và lợi ích mà mô hình mang lại. Trên cơ sở đó, cấp ủy, chính quyền xây dựng kế hoạch, hỗ trợ người dân chỉnh trang khuôn viên, cải thiện đường làng, ngõ xóm, tạo cảnh quan, hỗ trợ kết nối giao thông và quảng bá hình ảnh Đồng Bớp đến với du khách.
Với một xã miền núi như Mậu Lâm, nông nghiệp tạo ra sản phẩm, văn hóa tạo nên nét riêng, còn du lịch mở thêm không gian tiêu thụ và phát triển dịch vụ. Sự liên kết này nếu được tổ chức hiệu quả sẽ góp phần đa dạng hóa sinh kế, tạo nền tảng cho phát triển kinh tế nông thôn gắn với gìn giữ bản sắc địa phương.
