Phát huy vai trò nữ nghệ nhân trong công nghiệp văn hóa Thủ đô

Từ gìn giữ giá trị truyền thống đến sáng tạo giá trị mới

Sáng 17/10, Hội Liên hiệp Phụ nữ (LHPN) thành phố Hà Nội phối hợp với Hiệp hội Thủ công mỹ nghệ và Làng nghề Hà Nội cùng Đảng ủy, UBND, Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam xã Chuyên Mỹ tổ chức Diễn đàn “Nữ nghệ nhân làng nghề với phát triển công nghiệp văn hóa Thủ đô” và biểu dương, tôn vinh nữ nghệ nhân tiêu biểu làng nghề Hà Nội năm 2026. Chương trình được tổ chức nhân kỷ niệm 96 năm thành lập Hội LHPN Việt Nam, chào mừng Ngày Phụ nữ Việt Nam 20/10 và hưởng ứng Tháng “Nghe phụ nữ nói” năm 2026.

Tham dự chương trình có đại diện các cơ quan Trung ương, lãnh đạo TP. Hà Nội, chính quyền địa phương, các hiệp hội, doanh nghiệp, cơ sở sản xuất, kinh doanh làng nghề cùng đông đảo nữ nghệ nhân.

Phát biểu khai mạc, bà Phạm Thị Thanh Hương, Phó Chủ tịch Thường trực Hội LHPN TP. Hà Nội, nhấn mạnh vai trò của nữ nghệ nhân trong bảo tồn giá trị văn hóa truyền thống, sáng tạo sản phẩm, tạo việc làm và phát triển kinh tế địa phương.

Bà Phạm Thị Thanh Hương, Phó Chủ tịch Thường trực Hội Liên hiệp Phụ nữ TP. Hà Nội phát biểu khai mạc sự kiện. 

Theo bà Phạm Thị Thanh Hương, trong bối cảnh Hà Nội đẩy mạnh phát triển công nghiệp văn hóa, cần có những giải pháp thiết thực nhằm hỗ trợ nữ nghệ nhân đổi mới sáng tạo, nâng cao giá trị sản phẩm và mở rộng thị trường. “Tiếng nói của nữ nghệ nhân cần được chuyển hóa thành những sáng kiến, giải pháp và cơ chế hỗ trợ phù hợp”, bà Phạm Thị Thanh Hương nhấn mạnh.

Tại diễn đàn, họa sĩ Nguyễn Mạnh Đức, nhà nghiên cứu văn hóa dân gian cho rằng, nữ nghệ nhân không chỉ đóng vai trò gìn giữ, trao truyền nghề truyền thống mà còn trực tiếp sáng tạo, bồi đắp những giá trị văn hóa mới. Theo ông, bảo tồn không có nghĩa là giữ nguyên những giá trị sẵn có mà cần tiếp tục phát huy, sáng tạo để nghề truyền thống thích ứng với sự phát triển của xã hội.

Họa sĩ Nguyễn Mạnh Đức chia sẻ quan điểm tại Diễn đàn.

Ông Nguyễn Mạnh Đức nhấn mạnh, sáng tạo cần vượt ra khỏi những khuôn mẫu quen thuộc, đồng thời xác định rõ đối tượng và mục đích sử dụng sản phẩm. Trên cơ sở khai thác các giá trị truyền thống, nghệ nhân cần phát huy dấu ấn cá nhân, tạo sự khác biệt nhằm nâng cao sức hấp dẫn và giá trị sản phẩm trên thị trường.

Từ thực tiễn làng gốm Bát Tràng, Nghệ nhân Ưu tú Vũ Như Quỳnh, Giám đốc Công ty TNHH Gốm sứ Vạn An Lộc chia sẻ, bên cạnh lợi thế về truyền thống và thương hiệu làng nghề, các nghệ nhân đang đối mặt với không ít khó khăn như khan hiếm nguyên liệu, cạnh tranh với hàng nhập ngoại và sự thay đổi trong thói quen tiêu dùng.

Theo bà Vũ Như Quỳnh, người làm nghề hiện nay không thể chỉ tập trung sản xuất và chờ khách hàng tìm đến mà cần chủ động đổi mới phương thức tiếp cận thị trường. Tại Bát Tràng, các nữ nghệ nhân, doanh nhân đã thành lập câu lạc bộ để cùng học hỏi kỹ năng xây dựng kênh truyền thông, sản xuất nội dung và giới thiệu sản phẩm trên nền tảng số. Đó là một trong những cách làm giúp người làm nghề thích ứng với xu hướng tiêu dùng mới, đồng thời quảng bá giá trị sản phẩm thủ công truyền thống.

Tháo gỡ khó khăn, mở rộng thị trường cho nữ nghệ nhân

Ở góc độ phát triển thị trường, bà Hà Thị Vinh, Chủ tịch Hiệp hội Thủ công mỹ nghệ và Làng nghề Hà Nội cho biết, thành phố đã có nhiều cơ chế, chính sách hỗ trợ phát triển làng nghề, trong đó chú trọng đào tạo nghề, ứng dụng công nghệ số và xúc tiến thương mại trong nước, quốc tế.

Theo bà Hà Thị Vinh, việc phát triển sản phẩm làng nghề cần gắn với đặc điểm từng phân khúc thị trường. Bên cạnh những sản phẩm thủ công truyền thống có giá trị văn hóa, nghệ thuật cao, các cơ sở sản xuất cần chú trọng dòng sản phẩm có tính ứng dụng, phù hợp nhu cầu tiêu dùng để mở rộng thị trường. Qua đó, từng bước khai thác giá trị kinh tế từ di sản nghề truyền thống.

Ở góc độ đào tạo và thiết kế, PGS.TS. Đặng Mai Anh, nguyên Phó Hiệu trưởng phụ trách Trường Đại học Mỹ thuật Công nghiệp nhấn mạnh, bên cạnh kinh nghiệm và kỹ năng nghề được tích lũy qua nhiều thế hệ, nữ nghệ nhân cần chủ động học hỏi, bổ sung kiến thức chuyên môn để đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường. Đặc biệt, việc thiết kế sản phẩm không chỉ đòi hỏi yếu tố thẩm mỹ mà còn phải chú trọng công năng sử dụng, sự phù hợp với đời sống hiện đại và đặc điểm của từng nhóm khách hàng.

PGS.TS. Đặng Mai Anh, nguyên Phó Hiệu trưởng phụ trách Trường Đại học Mỹ thuật Công nghiệp, chia sẻ tại Diễn đàn.

Theo bà Đặng Mai Anh, cần tăng cường kết nối giữa các nghệ nhân, cơ sở đào tạo và những người làm công tác thiết kế, qua đó kết hợp kinh nghiệm thực tiễn với kiến thức chuyên môn. Dẫn chứng từ làng nghề sơn mài Bối Khê, xã Chuyên Mỹ, bà cho biết, trong hai năm gần đây, các học viên đã được đưa đến tìm hiểu, trao đổi và học hỏi kinh nghiệm từ những nghệ nhân lâu năm tại địa phương. Hoạt động này không chỉ tạo điều kiện để thế hệ trẻ tiếp cận kỹ thuật thủ công truyền thống mà còn mở ra cơ hội hợp tác, phát triển sản phẩm, góp phần nâng cao giá trị và sức cạnh tranh của sản phẩm làng nghề.

Trong khuôn khổ chương trình, Hội LHPN TP. Hà Nội đã biểu dương, tôn vinh 10 nữ nghệ nhân tiêu biểu làng nghề Hà Nội năm 2026. Đây là những cá nhân có nhiều thành tích, đóng góp nổi bật trong gìn giữ, bảo tồn và phát triển nghề truyền thống, tích cực truyền dạy nghề cho thế hệ trẻ, tạo việc làm và góp phần nâng cao thu nhập cho người lao động tại địa phương.

Biểu dương, tôn vinh 10 nữ nghệ nhân tiêu biểu làng nghề Hà Nội năm 2026.