Khai thác hiệu quả quỹ đất 2.100 ha sau phục hồi 3 hệ thống sông

Yêu cầu trên được Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng đưa ra khi kết luận cuộc họp về kế hoạch phục hồi các nguồn nước bị suy thoái, cạn kiệt và ô nhiễm các sông Bắc Hưng Hải, Nhuệ - Đáy, Ngũ Huyện Khê, sáng 4/9.

Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng. (Ảnh: chinhphu.vn)

Phó Thủ tướng đặc biệt lưu ý việc quản lý, khai thác hiệu quả quỹ đất hình thành sau quá trình phục hồi các dòng sông.

“Theo báo cáo tại cuộc họp, khu vực này có khoảng 2.100 ha đất. Đây là nguồn lực rất lớn nếu được quản lý, quy hoạch và khai thác hiệu quả”, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng nói.

Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng yêu cầu các địa phương trong quá trình thực hiện nhiệm vụ phải đồng thời quản lý chặt chẽ, quy hoạch và khai thác hiệu quả quỹ đất, tránh tình trạng lấn chiếm hoặc sử dụng không hiệu quả, qua đó bổ sung nguồn lực cho quá trình phục hồi các dòng sông.

Cùng với việc cải tạo nguồn nước, các địa phương cần có quy hoạch để cải tạo cảnh quan, tổ chức lại không gian phát triển dọc các dòng sông. Trong đó, chú trọng cảnh quan đô thị, hành lang cây xanh, không gian công cộng, phát triển kinh tế ven sông và nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân.

Mục tiêu được Phó Thủ tướng nhấn mạnh khi thực hiện dự án không chỉ là phục hồi nguồn nước mà phải tạo ra không gian phát triển mới, diện mạo mới cho các đô thị ven sông.

Phó Thủ tướng đánh giá, thời gian qua các địa phương đã từng bước triển khai một số nhiệm vụ, nhưng còn tình trạng mỗi địa phương thực hiện riêng lẻ, thiếu sự phối hợp đồng bộ nên hiệu quả chưa cao.

“Vì vậy, việc xây dựng dự án cải tạo, phục hồi nguồn nước suy thoái, cạn kiệt và ô nhiễm tại các sông Bắc Hưng Hải, Nhuệ - Đáy và Ngũ Huyện Khê là hết sức cần thiết, góp phần cải thiện môi trường và phục vụ phát triển kinh tế bền vững”, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng nhấn mạnh.

Phó Thủ tướng lưu ý đây là dự án có phạm vi rất rộng, liên quan đến 5 tỉnh, thành phố, do đó cần có cơ chế điều phối, phối hợp đồng bộ giữa các địa phương, đồng thời phân công nhiệm vụ rõ ràng, xác định cụ thể địa phương nào thực hiện nhiệm vụ nào.

Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng yêu cầu Bộ Nông nghiệp và Môi trường trong quá trình xây dựng dự án làm rõ 3 vấn đề lớn.

Thứ nhất, Bộ Nông nghiệp và Môi trường phải xây dựng danh mục công trình theo thứ tự ưu tiên, xác định rõ những công trình cần triển khai trước để tạo hiệu quả, đồng thời bảo đảm tính khả thi trong từng giai đoạn.

Thứ hai, Bộ Nông nghiệp và Môi trường phải xác định cụ thể nguồn lực thực hiện, trong đó làm rõ Nhà nước đầu tư bao nhiêu, xã hội hóa bao nhiêu, nguồn vốn xã hội hóa được huy động ở đâu và theo hình thức nào. Các địa phương phải chủ động xác định khả năng cân đối nguồn lực và phương án triển khai phù hợp.

Thứ ba, Bộ Nông nghiệp và Môi trường phải làm rõ cơ chế vận hành khi các công trình hoàn thành, bảo đảm sự đồng bộ trong quá trình khai thác. Đặc biệt, hệ thống thu gom và xử lý nước thải phải được triển khai đồng bộ, hiệu quả.

Đối với các công trình điều tiết nước, Phó Thủ tướng yêu cầu bảo đảm tính khả thi, gắn với việc khơi thông dòng chảy và tạo lập cảnh quan. Hệ thống quan trắc phải được đầu tư hiện đại, đồng bộ, ứng dụng công nghệ; đồng thời cần rút kinh nghiệm từ quá trình triển khai thời gian qua để bảo đảm hiệu quả đầu tư…

Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Nguyễn Hoàng Hiệp phát biểu tại cuộc họp. (Ảnh: chinhphu.vn)

Từng bước phục hồi nguồn nước bằng giải pháp tự chảy

Đề án thí điểm phục hồi các nguồn nước bị suy thoái, cạn kiệt và ô nhiễm các sông Bắc Hưng Hải, Nhuệ - Đáy, Ngũ Huyện Khê do Bộ Nông nghiệp và Môi trường xây dựng hướng đến 3 mục tiêu.

Một là phấn đấu đến năm 2035 điều hòa, phân phối, phục hồi, phát triển nguồn nước mặt với các giải pháp ưu tiên tự chảy từ sông Hồng vào Bắc Hưng Hải với lưu lượng đến 120 m³/s, từ sông Đuống vào Ngũ Huyện Khê với lưu lượng đến 28 m³/s, từ sông Đà vào Nhuệ - Đáy với lưu lượng đến 200 m³/s.

Việc này nhằm duy trì dòng chảy thường xuyên, liên tục cho các sông; nâng cao năng lực lấy nước, tiêu úng, giảm thiểu ngập lụt; tiết kiệm tối đa năng lượng và chi phí vận hành.

Hai là quản lý, kiểm soát chặt chẽ các nguồn gây ô nhiễm nước mặt trên các sông Bắc Hưng Hải, Nhuệ - Đáy, Ngũ Huyện Khê; triển khai đồng bộ các giải pháp thu gom, xử lý nước thải theo quy định trước khi xả thải vào nguồn nước, qua đó cải thiện chất lượng nước mặt, phục hồi các hệ sinh thái và phát triển cảnh quan ven sông.

Đến năm 2035, phấn đấu 100% khu công nghiệp, cụm công nghiệp trên địa bàn có hạ tầng thu gom và xử lý nước thải tập trung đạt quy chuẩn kỹ thuật môi trường; 70% nước thải sinh hoạt đô thị được thu gom và xử lý; trên 45% nước thải sinh hoạt nông thôn được xử lý bằng các biện pháp tập trung hoặc phân tán phù hợp.

Ba là thí điểm áp dụng các cơ chế, chính sách để huy động tối đa nguồn lực xã hội, đặc biệt là sự tham gia của khu vực kinh tế tư nhân trong triển khai các giải pháp cải tạo, phục hồi nguồn nước, bảo đảm hiệu quả, tiết kiệm và bền vững.

Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, mục tiêu là thu gom, xử lý các nguồn thải gây ô nhiễm nước mặt nhằm từng bước giảm thiểu tải lượng các chất ô nhiễm đổ vào hệ thống sông, cải thiện chất lượng nguồn nước, phục hồi và duy trì hệ sinh thái thủy sinh.

Bên cạnh đó, việc này sẽ điều hòa, phân phối nguồn nước nhằm duy trì dòng chảy thường xuyên, liên tục cho các sông Bắc Hưng Hải, Nhuệ - Đáy, Ngũ Huyện Khê.

Dự thảo đề án cũng đặt nhiệm vụ đầu tư, nâng cấp, hiện đại hóa 51 điểm quan trắc, giám sát nguồn nước hiện có; bổ sung đầu tư xây dựng mới 8 điểm quan trắc, giám sát nguồn nước; tái cấu trúc không gian phát triển, kết hợp tiêu thoát nước, giảm ngập úng, tạo cảnh quan đô thị, hành lang xanh, không gian công cộng, phát triển kinh tế ven sông, nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường cũng đề xuất các cơ chế, chính sách ưu tiên thu hút sự tham gia của doanh nghiệp theo phương thức đối tác công tư đối với các nhiệm vụ đầu tư công trình phục hồi, điều tiết đa mục tiêu; cải tạo, nâng cấp, hiện đại hóa các công trình điều tiết, trạm bơm; cải tạo, nạo vét sông, kênh trục; xây dựng hệ thống thu gom, xử lý nước thải.

Phó Chủ tịch UBND TP Hà Nội Bùi Duy Cường.

Phát biểu tại cuộc họp, Phó Chủ tịch UBND TP Hà Nội Bùi Duy Cường cho biết, nguyên nhân của sự suy thoái, cạn kiệt và ô nhiệm của hệ thống sông Bắc Hưng Hải, Nhuệ, Đáy là thiếu nguồn nước bổ cập, trong khi nước thải chưa qua xử lý vẫn đổ vào các hệ thống sông, dẫn đến tình trạng ô nhiễm nghiêm trọng.

Hà Nội đang triển khai chủ trương đầu tư xử lý ô nhiễm môi trường sông Cầu Bây, một phần của hệ thống Bắc Hưng Hải. HĐND thành phố đã thống nhất chủ trương đầu tư với tổng mức đầu tư 11.000 tỷ đồng theo hình thức PPP, loại hợp đồng BT, phấn đấu khởi công dự án trong tháng 9.

Đối với sông Nhuệ, HĐND TP Hà Nội cũng đã phê duyệt chủ trương đầu tư cải tạo, xử lý ô nhiễm môi trường và chỉnh trang cảnh quan. Dự án có tổng mức đầu tư dự kiến 75.000 tỷ đồng. Thành phố đang lập dự án đầu tư và quyết tâm khởi công vào khoảng tháng 11.

Phó Chủ tịch UBND TP Hải Phòng Trần Văn Quân cho biết địa phương chịu tác động lớn từ hệ thống Bắc Hưng Hải, nhất là khu vực cuối nguồn. Thời gian qua, Hải Phòng đã triển khai dự án ODA thu gom, xử lý nước thải trên địa bàn thành phố cũ với kinh phí khoảng 1.600 tỷ đồng.

Bên cạnh đó, Hải Phòng đang triển khai các dự án xử lý nước thải tại Vĩnh Bảo, Tiên Lãng, khu vực bệnh viện và các khu vực khác. Thành phố cũng đang hoàn thiện thủ tục đầu tư hệ thống kè sông Sắt. Tổng cộng có 25 danh mục dự án thực hiện trên hệ thống Bắc Hưng Hải, cùng nhiều nhà máy xử lý nước thải tại các huyện, khu dân cư tập trung.