Khai thác kịch bản mới về biến đổi khí hậu: Bổ sung các lớp dữ liệu, tác động

Thành phố Đà Nẵng thường xuyên chịu tác động của nhiều loại hình thiên tai do biến đổi khí hậu, trong đó có nước biển dâng. Ảnh: HOÀNG HIỆP

Nhiều điểm mới

Kịch bản biến đổi khí hậu Việt Nam phiên bản năm 2025 cập nhật theo Báo cáo đánh giá lần thứ 6 (AR6) của Ủy ban Liên Chính phủ về biến đổi khí hậu (IPCC) và kế thừa các kết quả từ những phiên bản trước. Ba nhóm kịch bản được lựa chọn gồm kịch bản thấp, kịch bản trung bình và kịch bản cao, phản ánh các mức phát thải và phát triển kinh tế - xã hội khác nhau.

Kịch bản được xây dựng theo các ngưỡng nóng lên toàn cầu, cung cấp thông tin về các hiện tượng cực đoan theo các ngưỡng nóng lên toàn cầu 1,5 độ C; 2 độ; 3 độ và 4 độ C, nhằm tạo điều kiện thuận lợi để đánh giá rủi ro và xây dựng các lộ trình thích ứng linh hoạt.

Lần đầu tiên, kịch bản bổ sung nội dung tác động của nóng lên toàn cầu và quá trình đô thị hóa, qua đó làm rõ sự gia tăng nhiệt độ, nắng nóng, hiệu ứng đảo nhiệt đô thị và mưa cực đoan ở các đô thị…

Thêm một điểm mới có ý nghĩa ứng dụng của kịch bản năm 2025 là bước đầu đánh giá tác động của biến đổi khí hậu đối với một số lĩnh vực gồm: sản xuất lúa, sức khỏe cộng đồng và kết cấu công trình; trong đó, các điều kiện nhiệt - ẩm nguy hiểm đến sức khỏe cộng đồng được dự tính gia tăng tại đô thị…

Kịch bản biến đổi khí hậu ở Việt Nam năm 2025 được cập nhật trên cơ sở những tiến bộ mới về khoa học khí hậu, dữ liệu quan trắc và mô hình khí hậu quốc tế. Ảnh: HOÀNG HIỆP

Kịch bản được cải tiến về độ phân giải không gian, cung cấp thông tin chi tiết đến cấp xã và cập nhật theo các thập kỷ.

Bên cạnh các thông tin về nhiệt độ và lượng mưa, kịch bản còn bổ sung các yếu tố như gió, bức xạ và nhiệt độ bề mặt. Đồng thời xây dựng thông tin chuyên sâu cho các đô thị lớn nhằm đáp ứng nhu cầu sử dụng kịch bản biến đổi khí hậu hiện nay cả ở quy mô quốc gia, vùng và từng địa phương, ngành, lĩnh vực, công trình...

TS. Mai Kim Liên, Phó Cục trưởng Cục Biến đổi khí hậu thông tin, kịch bản biến đổi khí hậu ở Việt Nam phiên bản cập nhật năm 2025 sử dụng thế hệ mô hình khí hậu mới và các kịch bản chia sẻ kinh tế - xã hội; cập nhật về phương pháp, dữ liệu và độ phân giải không gian; bổ sung, chi tiết hóa thông tin về các yếu tố khí hậu, hiện tượng cực đoan, nước biển dâng và nguy cơ ngập…

Những kết quả này góp phần nâng cao khả năng đánh giá rủi ro, hỗ trợ xây dựng và lựa chọn các giải pháp thích ứng phù hợp với từng ngành, lĩnh vực và địa phương.

Trong kịch bản có thông tin chuyên sâu cho các đô thị lớn nhằm đáp ứng nhu cầu sử dụng kịch bản biến đổi khí hậu hiện nay. Ảnh: HOÀNG HIỆP

Khai thác để tính toán nguy cơ

Cùng với bản tóm tắt dành cho các nhà quản lý và phiên bản đầy đủ, kịch bản được cung cấp đến người sử dụng thông qua hệ thống trực tuyến WebGIS là “https://kichbanbdkhvn.mae.gov.vn”, cho phép tra cứu và khai thác thông tin theo không gian, thời gian, so sánh kịch bản theo các kịch bản chia sẻ kinh tế - xã hội và các thời kỳ.

Đây là bước tiến quan trọng nhằm đưa các kết quả nghiên cứu khí hậu đến gần hơn với nhu cầu của địa phương, ngành và các tổ chức sử dụng thông tin khí hậu.

Dựa trên công cụ WebGIS này, có thể tra cứu một số chỉ số về khí hậu tại thành phố Đà Nẵng và cho thấy đến cuối thế kỷ 21 (giai đoạn 2081 - 2100), nhiệt độ trung bình có xu hướng tăng rõ, nhiệt độ tối cao tăng mạnh, số ngày nắng nóng tăng rất cao và tổng lượng mưa cả năm có xu hướng tăng nhẹ...

Kịch bản có nhiều nội dung thông tin liên quan đến biến đổi khí hậu tại thành phố Đà Nẵng. Ảnh: HOÀNG HIỆP

PGS-TS. Phạm Thị Thanh Ngà, Viện trưởng Viện Khoa học khí tượng, thủy văn, môi trường và biển (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) cho hay, Đà Nẵng là thành phố không chỉ đang có tốc độ đô thị hóa cao, mà còn ở vị trí ven biển, chịu nhiều tác động của biến đổi khí hậu.

Trong quá trình xây dựng kịch bản biến đổi khí hậu những năm tới cũng như các công việc tiếp theo sau kịch bản lần này, các lĩnh vực đặc trưng, đặc thù của thành phố Đà Nẵng và các đô thị ven biển sẽ tiếp tục được nghiên cứu, phát triển và cập nhật.

“Trước mắt, thành phố có thể sử dụng, khai thác kịch bản biến đổi khí hậu mới được công bố để áp dụng tính toán nguy cơ xảy ra thiếu nước, ngập lụt ở lưu vực sông Vu Gia - Thu Bồn, đánh giá rủi ro do bão gây ra đối với các lĩnh vực…

Dựa trên nhu cầu thực tiễn ở thành phố Đà Nẵng và các địa phương, các nhà nghiên cứu, quản lý, tư vấn… khai thác, sử dụng kịch bản biến đổi khí hậu ở Việt Nam năm 2025 được công bố làm dữ liệu đầu vào để tiếp tục chi tiết hóa; đưa vào các mô hình tính toán các tác động, rủi ro cụ thể…”, PGS-TS. Phạm Thị Thanh Ngà gợi ý.