Khám phá bảo tàng qua công nghệ số
Trong lĩnh vực bảo tàng, chuyển đổi số đang được xem là nhiệm vụ quan trọng vừa bảo tồn, gìn giữ, vừa mở rộng, giao lưu, phát huy các giá trị di sản. Công nghệ số mở ra những cách tiếp cận mới, đưa di sản đến gần công chúng, trở thành nguồn lực quan trọng phục vụ phát triển văn hóa, du lịch và kinh tế - xã hội địa phương.

Học sinh tham quan, tìm hiểu tại Nhà trưng bày Bảo tàng tỉnh Lâm Đồng
Làm mới không gian
Những ngày tháng 4 lịch sử, Bảo tàng Lâm Đồng (khu vực phía Đông Nam tỉnh) đón rất đông đoàn khách là giáo viên và học sinh các trường học. Trong không gian trưng bày tĩnh lặng, những bước chân dường như trở nên chậm hơn, chăm chú hơn. Vừa giới thiệu các hiện vật đang được trưng bày tại tủ kính, thuyết minh viên Nguyễn Thị Kim Phượng còn tận tình hướng dẫn đoàn khách vào Bảo tàng ảo, https://3d.baotanglamdong.com.vn/ để bổ sung tư liệu, mở rộng phạm vi nghiên cứu khi chưa có điều kiện đến tham quan tại Bảo tàng tỉnh ở Đà Lạt.
Không gian bảo tàng vốn được xem là nơi lưu giữ ký ức. Nhưng với sự hỗ trợ của công nghệ, ký ức ấy không còn nằm yên mà đang trở nên sống động, gần gũi hơn với công chúng.
Thực tế khi “bước vào” Bảo tàng ảo 3D, từng hình ảnh sinh động, xoay chuyển theo điều khiển của tay, giúp mọi người như được “chạm”, “sờ” vào hiện vật, những điều vốn bị “cấm” khi đến với các bảo tàng. Bằng việc ứng dụng công nghệ hiện đại, các nội dung được tái hiện như một cuốn phim quay chậm giúp người xem trở về với quá khứ lịch sử và cả hiện tại với nhiều hình ảnh, âm thanh, clip sinh động.
Em Châu Quang Hoàng - lớp 10C2 Trường THPT Phan Bội Châu - Phan Thiết bày tỏ: “Khi bảo tàng triển khai các mã QR tại các điểm trưng bày sẽ hỗ trợ rất nhiều cho học sinh nếu muốn tìm kiếm thông tin về một hiện vật hoặc một giai đoạn lịch sử, mà không bị phụ thuộc hoàn toàn vào hướng dẫn viên. Đây cũng là cách để giáo dục lịch sử, văn hóa trở nên hấp dẫn, tránh tình trạng khô khan, khó tiếp cận”.

Viên chức Bảo tàng tỉnh thực hiện chụp hiện vật phục vụ chuyển đổi số
Tích cực chuyển đổi số
Bảo tàng tỉnh Lâm Đồng đang quản lý và phát huy khoảng 45.200 hiện vật gốc tại các cơ sở của bảo tàng, 1 di tích quốc gia đặc biệt, 3 di tích quốc gia và 1 trung tâm trưng bày văn hóa Chăm.
Ngoài xây dựng hệ thống Bảo tàng ảo, tích hợp 200 hiện vật được 3D hóa trên nền tảng website, đơn vị còn chủ động ứng dụng công nghệ số trong trưng bày thường xuyên, triển lãm lưu động. Trong đó, xây dựng hệ thống mã QR- code cho trên 300 hiện vật bằng hình thức song ngữ tại nhà trưng bày bảo tàng và các di tích lịch sử do bảo tàng quản lý. Xây dựng 16 điểm thuyết minh tự động tại các tổ hợp trưng bày của di tích quốc gia Nhà lao Thiếu nhi Đà Lạt. Ứng dụng công nghệ số trong các hoạt động trưng bày thường xuyên, triển lãm lưu động thông qua việc sử dụng các công nghệ như: 3D Mapping, Holobox, Holofan, màn hình LED tương tác…
Cùng với đó, việc đăng tải thông tin thường xuyên trên trang thông tin điện tử, nền tảng mạng xã hội đang mang lại những hiệu quả rõ nét. Qua đó tăng sự tương tác, quảng bá về bảo tàng và các di sản văn hóa - lịch sử của tỉnh Lâm Đồng.

Hiện vật trưng bày tại Trung tâm Trưng bày văn hóa Chăm, xã Bắc Bình
Theo Giám đốc Bảo tàng tỉnh Hoàng Ngọc Huy, sắp tới đơn vị sẽ chủ động nghiên cứu, nâng cấp hệ thống; mạnh dạn ứng dụng công nghệ mới trong lĩnh vực di sản văn hóa tại bảo tàng. Tích cực triển khai thực hiện dự án “Phát triển dữ liệu số và số hóa tài nguyên di sản văn hóa tỉnh Lâm Đồng”, nằm trong khuôn khổ chương trình số hóa di sản văn hóa Việt Nam giai đoạn 2021 - 2030. Nghiên cứu giải pháp đồng bộ hóa cơ sở dữ liệu tại các cơ sở của bảo tàng sau sáp nhập.
Tiếp tục xây dựng hệ thống mã QR - code cho các cơ sở của Bảo tàng tỉnh Lâm Đồng và các điểm di tích do bảo tàng quản lý. Dự kiến trong năm 2026 xây dựng và hoàn thiện nội dung cho 500 hiện vật. Nghiên cứu và từng bước số hóa không gian các di tích lịch sử - văn hóa đang được bảo tàng quản lý, tích hợp lên hệ thống thông tin của bảo tàng. Cùng với đó, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực thực hiện công tác số hóa di sản văn hóa và ứng dụng khoa học - công nghệ trong lĩnh vực bảo tàng nhằm đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của xã hội.

Hiện vật trưng bày tại Trung tâm Trưng bày văn hóa Chăm, xã Bắc Bình
Nguồn Lâm Đồng: https://baolamdong.vn/kham-pha-bao-tang-qua-cong-nghe-so-435500.html











