Khám phá cách không quân Việt Nam tạo ra 'máy bay ném bom' từ vận tải cơ An-26

Trong giai đoạn quân tình nguyện Việt Nam hoạt động tại Campuchia (theo yêu cầu cần giúp đỡ từ nước bạn nhằm thoát khỏi chế độ diệt chủng Khmer Đỏ, ổn định tình hình, cứu đói, khôi phục sản xuất và xây dựng lực lượng vũ trang), khi yêu cầu yểm trợ hỏa lực từ trên không ngày càng cấp thiết, không quân Việt Nam đã triển khai một phương án đặc biệt: cải tiến máy bay vận tải quân sự Antonov An-26 thành phương tiện ném bom.

Đây là giải pháp mang tính tình thế nhưng phản ánh rõ tư duy linh hoạt trong điều kiện trang bị hạn chế.

Chiến trường Campuchia đặt ra nhiều thách thức về địa hình và mục tiêu. Lực lượng Khmer Đỏ thường phân tán trong rừng rậm, khó đánh bằng pháo binh mặt đất.

Trong khi đó, Việt Nam không có nhiều máy bay ném bom chuyên dụng, buộc phải tận dụng các nền tảng sẵn có để đáp ứng yêu cầu tác chiến.

An-26 là máy bay vận tải quân sự cánh quạt 2 động cơ, có tải trọng chở tối đa 5,5 tấn, chiều dài 23 m, sải cánh 29 m, tốc độ hành trình khoảng 440 km/h và tầm bay hơn 2.500 km.

Khoang hàng rộng cùng cửa đuôi mở được trong khi bay là yếu tố quan trọng cho phép cải tiến loại máy bay này phục vụ nhiệm vụ thả bom.

Tuy nhiên, việc chuyển đổi chức năng không đơn giản. Máy bay vận tải không được thiết kế để “dỡ tải” khi đang bay như máy bay ném bom chuyên dụng.

Điều này đặt ra yêu cầu kỹ thuật rất cao. Bom phải được bố trí trong khoang theo phương án đảm bảo cân bằng tuyệt đối.

Nếu trọng tâm thay đổi đột ngột trong quá trình thả, máy bay có thể mất ổn định, gây nguy hiểm nghiêm trọng.

Để khắc phục, lực lượng kỹ thuật đã thiết kế các giá đỡ tạm thời, kết hợp cơ cấu trượt để đưa bom ra cửa sau.

Thứ tự thả, số lượng bom mỗi lần và thời điểm thả đều được tính toán chi tiết. Phi hành đoàn phải phối hợp chặt chẽ nhằm đảm bảo quá trình “dỡ tải” diễn ra an toàn.

Các loại bom sử dụng chủ yếu là bom phá thông thường có khối lượng 100 kg và 250 kg. Với tải trọng 5,5 tấn, mỗi chuyến bay có thể mang nhiều quả bom, tạo hỏa lực diện rộng.

Khi tiếp cận mục tiêu, máy bay mở cửa đuôi, tiến hành thả bom bằng phương thức thủ công hoặc bán tự động.

Về chiến thuật, An-26 thường bay ở độ cao trung bình để tránh bị phát hiện sớm, sau đó hạ thấp khi vào khu vực mục tiêu để tăng độ chính xác.

Do không có hệ thống ngắm bắn chuyên dụng, việc thả bom phụ thuộc nhiều vào quan sát trực quan và kinh nghiệm của tổ bay.

Hiệu quả thực tế của phương án này đã nhanh chóng được ghi nhận. Các đợt ném bom từ An-26 tạo ra sức ép đáng kể đối với lực lượng Khmer Đỏ, đặc biệt trong các khu vực tập trung.

Trong thực tế, loại máy bay cải tiến này còn được ví như “B-52 made in Việt Nam”, nhằm nhấn mạnh khả năng tạo hỏa lực diện rộng và tác động tâm lý mạnh trên chiến trường.

Tuy vậy, rủi ro luôn hiện hữu. Máy bay vận tải không có giáp bảo vệ, cũng không được trang bị hệ thống tác chiến điện tử hay gây nhiễu.

Khi bay thấp, nguy cơ bị bắn trúng bởi súng phòng không là rất lớn. Ngoài ra, việc thao tác bom trong khoang hàng cũng tiềm ẩn nguy cơ nếu xảy ra sự cố kỹ thuật.

Từ góc độ chiến lược, việc cải tiến An-26 cho thấy cách tiếp cận linh hoạt trong điều kiện hạn chế về công nghệ và trang bị.

Thay vì chờ đợi khí tài hiện đại, lực lượng không quân đã tận dụng nền tảng sẵn có để tạo ra năng lực tác chiến mới, đáp ứng yêu cầu chiến trường trong thời gian ngắn.

Ngày nay, với sự phát triển của vũ khí dẫn đường chính xác và máy bay đa nhiệm, những giải pháp mang tính thủ công như vậy không còn phổ biến.

Tuy nhiên, câu chuyện về An-26 trên chiến trường Campuchia vẫn là minh chứng điển hình cho tư duy sáng tạo và khả năng thích ứng của quân đội Việt Nam trong điều kiện chiến tranh.