Súng trường QBZ-95, lựa chọn khác biệt của Trung Quốc

Súng trường tấn công tự động QBZ-95, được Trung Quốc phát triển như một bước đi mang tính chiến lược nhằm thoát khỏi ảnh hưởng sâu đậm của các thiết kế vũ khí Liên Xô trước đó.

Đây là dòng súng tiêu chuẩn của Quân giải phóng nhân dân Trung Quốc trong nhiều năm, đồng thời thể hiện tham vọng xây dựng hệ sinh thái vũ khí bộ binh độc lập.

Trước khi QBZ-95 ra đời, lực lượng bộ binh Trung Quốc chủ yếu sử dụng các biến thể của súng trường tấn công Type 56, vốn là bản sao của súng AK-47 do Liên Xô thiết kế.

Điều này khiến hệ thống vũ khí bộ binh của Trung Quốc bị phụ thuộc vào nền tảng kỹ thuật cũ, sử dụng đạn 7,62 mm.

Trong bối cảnh đó, Trung Quốc bắt đầu nghiên cứu một loại súng hoàn toàn mới, sử dụng cỡ đạn riêng 5,8x42 mm.

Đây là loại đạn trung gian được thiết kế nhằm cân bằng giữa sức xuyên, tầm bắn và độ giật, tương tự triết lý phát triển đạn 5,56 mm của Mỹ nhưng vẫn giữ đặc trưng riêng.

QBZ-95 chính thức được đưa vào trang bị và nhanh chóng trở thành vũ khí chủ lực của bộ binh Trung Quốc.

Một điểm đáng chú ý của QBZ-95 là thiết kế bullpup, tức là cụm khóa nòng và hộp tiếp đạn được bố trí phía sau cò súng.

Cách bố trí này giúp giảm chiều dài tổng thể xuống khoảng 75 cm trong khi vẫn giữ chiều dài nòng khoảng 46 cm. Nhờ đó, súng gọn hơn trong tác chiến đô thị nhưng vẫn đảm bảo vận tốc đầu đạn cao.

Về thông số kỹ thuật, QBZ-95 sử dụng đạn 5,8x42 mm, trọng lượng 3,3 kg khi không lắp đạn, sử dụng hộp tiếp đạn 30 viên.

Tốc độ bắn đạt 650 viên mỗi phút, tầm bắn hiệu quả khoảng 400 m đối với mục tiêu điểm và xa hơn với mục tiêu khu vực.

Súng có thể bắn chế độ từng phát hoặc liên thanh, phù hợp với nhiều tình huống chiến đấu khác nhau.

Ngoài phiên bản tiêu chuẩn, dòng QBZ-95 còn có nhiều biến thể như súng trường tấn công nòng ngắn, súng máy hạng nhẹ sử dụng cùng cỡ đạn và súng trường bắn tỉa bán tự động.

Điều này cho thấy Trung Quốc không chỉ phát triển một khẩu súng đơn lẻ mà là cả một hệ thống vũ khí bộ binh đồng bộ, tương tự cách Mỹ xây dựng hệ sinh thái quanh súng trường M16 và M4.

Tuy nhiên, QBZ-95 cũng nhận được nhiều đánh giá trái chiều. Một số ý kiến cho rằng thiết kế bullpup khiến việc thay băng đạn chậm hơn, đồng thời không thuận tiện cho xạ thủ thuận tay trái.

Ngoài ra, khả năng tùy biến phụ kiện ban đầu còn hạn chế so với các dòng súng phương Tây.

Dù vậy, QBZ-95 vẫn là bước tiến lớn của ngành công nghiệp quốc phòng Trung Quốc.

Việc tự phát triển cỡ đạn riêng và thiết kế súng hoàn toàn mới giúp nước này thoát khỏi sự phụ thuộc vào công nghệ Liên Xô, đồng thời tạo nền tảng cho các dòng súng hiện đại hơn sau này như QBZ-191.

Về phạm vi sử dụng, QBZ-95 chủ yếu được trang bị trong lực lượng vũ trang Trung Quốc, bao gồm lục quân, hải quân đánh bộ và lực lượng cảnh sát vũ trang.

Ngoài ra, một số quốc gia và lực lượng cũng sử dụng hoặc thử nghiệm dòng súng này, chủ yếu thông qua hợp tác quốc phòng với Trung Quốc.

Tổng thể, QBZ-95 không chỉ là một khẩu súng trường tấn công mà còn thể hiện quá trình chuyển mình của Trung Quốc trong lĩnh vực vũ khí bộ binh.

Từ chỗ sao chép thiết kế Liên Xô, nước này đã từng bước xây dựng năng lực thiết kế độc lập, hướng tới cạnh tranh trực tiếp với các tiêu chuẩn vũ khí của Mỹ và phương Tây.