Khi công nghệ trở thành 'chìa khóa' đổi mới
Xác định chuyển đổi số (CĐS) là giải pháp đột phá mang tính chiến lược để nâng cao chất lượng giáo dục, những năm qua, ngành Giáo dục và Đào tạo (GD-ĐT) đã triển khai nhiều hoạt động nhằm thúc đẩy ứng dụng công nghệ thông tin (CNTT) trên mọi phương diện. Việc áp dụng công nghệ vào công tác quản lý, giảng dạy trong toàn ngành không chỉ tạo dựng nền tảng số vững chắc, mà còn thúc đẩy quá trình đổi mới căn bản, toàn diện nền giáo dục địa phương.
Nhằm cụ thể hóa các mục tiêu CĐS, Sở GD-ĐT đã ban hành hệ thống văn bản chỉ đạo xuyên suốt và kiện toàn ban chỉ đạo ở mỗi cấp học. Qua các hội nghị giao ban và tập huấn chuyên đề, nhận thức của đội ngũ cán bộ quản lý, giáo viên đã có những chuyển biến rõ rệt. Mỗi cá nhân đã chủ động làm chủ công nghệ, từ đó nâng cao hiệu quả điều hành và tạo ra những đột phá trong phương pháp giảng dạy tại các nhà trường.
Toàn ngành còn chú trọng quy hoạch lại mạng lưới trường lớp theo hướng tinh gọn, hợp lý nhằm tối ưu hóa các nguồn lực, tạo tiền đề thuận lợi để các cơ sở giáo dục tập trung đầu tư hạ tầng CNTT, từ đó triển khai hiệu quả các mô hình quản trị và dạy học hiện đại trên nền tảng số.
Những nỗ lực CĐS của ngành đã mang lại nhiều kết quả quan trọng. Hiện nay, toàn bộ văn bản đi và đến đều được xử lý trên môi trường mạng với chữ ký số. Công tác chuẩn hóa dữ liệu ngành được thực hiện bài bản với việc hoàn thiện định danh cho học sinh, giáo viên và kết nối liên thông đồng bộ giữa các hệ thống (SMAS, Vnedu, QI) với cơ sở dữ liệu của Bộ GD-ĐT. Đáng chú ý, các dịch vụ phục vụ người dân được triển khai hiệu quả. 100% thí sinh đăng ký dự thi vào lớp 10 qua mạng. Học bạ số và sổ điểm điện tử được triển khai đồng bộ ở các cấp học.
Trường tiểu học Chu Văn An, đơn vị tiêu biểu trong công tác ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số - Ảnh: Nh.V
Trong hoạt động chuyên môn, 100% cơ sở giáo dục đã kết nối internet, sẵn sàng vận hành các nền tảng dạy học trực tuyến, như: Google Meet, Microsoft Teams hay K12Online... khi cần thiết. Ngành cũng đã xây dựng được kho học liệu số phong phú thông qua các cuộc thi thiết kế bài giảng e-Learning và thiết bị dạy học số. Từ năm học 2022-2023, ngành GD-ĐT triển khai ngân hàng câu hỏi trên phần mềm Master Test (lớp 6 đến lớp 12), tạo bước đột phá trong đánh giá năng lực học sinh.
Nhằm tạo lập môi trường làm việc hiện đại và hiệu quả, ngành GD-ĐT luôn chú trọng trang bị kiến thức CĐS cho đội ngũ cán bộ, giáo viên bằng các phương thức tập huấn đa dạng. Nhờ đó, năng lực "sư phạm số" của giáo viên không ngừng được củng cố qua các lớp tập huấn chuyên sâu về giáo dục STEM, an toàn mạng và ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI)…
Nói về hoạt động ứng dụng CNTT và CĐS, Hiệu trưởng Trường THCS Hồng Thủy (xã Cam Hồng) Nguyễn Văn Chung khẳng định: Những lớp tập huấn do Sở GD-ĐT tổ chức là “chìa khóa” giúp đội ngũ giáo viên nhà trường tiếp cận nhanh chóng với các công nghệ giáo dục hiện đại. Sau mỗi đợt bồi dưỡng, nhà trường đều tổ chức sinh hoạt chuyên môn để cụ thể hóa lộ trình triển khai, từ việc áp dụng khung năng lực số cho học sinh đến việc tích hợp các phần mềm tiện ích vào quản lý và giảng dạy. Nhà trường đã vận hành linh hoạt các lớp học trực tuyến, bảo đảm mạch kiến thức không bị gián đoạn ngay cả trong điều kiện thiên tai, bão lũ. Với tinh thần học hỏi không ngừng, đội ngũ giáo viên của trường đang từng bước làm chủ các công cụ giáo dục tiên tiến để đáp ứng yêu cầu đổi mới.
Khẳng định tầm quan trọng của công nghệ, Tiến sĩ Lê Thị Hương, Giám đốc Sở GD-ĐT nhấn mạnh: CĐS không còn là lựa chọn, mà là con đường tất yếu. Nếu trước đây chúng ta quản lý chủ yếu bằng kinh nghiệm và hồ sơ giấy tờ thủ công thì hiện tại và trong tương lai, dữ liệu, công nghệ và tư duy số sẽ quyết định chất lượng quản trị nhà trường. Việc đẩy mạnh ứng dụng AI và tổ chức các đợt tập huấn chuyên sâu đã tạo ra chuyển biến mạnh mẽ trong nhận thức của đội ngũ nhà giáo. Hưởng ứng phong trào “Bình dân học vụ số”, ngành đã triển khai nhiều hoạt động thiết thực nhằm phổ cập kỹ năng số cho đội ngũ cán bộ quản lý, giáo viên, từng bước thu hẹp khoảng cách công nghệ giữa các vùng miền. Những nỗ lực này không chỉ giúp hình thành nền tảng văn hóa số trong học đường mà còn tạo đòn bẩy thúc đẩy tinh thần tự học, đổi mới sáng tạo trong đội ngũ. Đây là bước đi chiến lược để đưa công cuộc CĐS đi vào chiều sâu, bảo đảm tính thực chất và bền vững.
Trường tiểu học Chu Văn An là một trong những điểm sáng về ứng dụng CNTT và CĐS tại địa phương. Cô Nguyễn Thị Hoa, Phó Hiệu trưởng nhà trường, cho hay: Nhờ tập trung nguồn lực đầu tư cho hạ tầng và con người, trường đã vinh dự được công nhận đạt mức độ 3 về CĐS. Nhà trường đã đưa AI vào công tác điểm danh, vận hành thư viện số và triển khai hiệu quả mô hình lớp học thông minh. Tại đây, học sinh được tiếp cận sớm với phần mềm Tiếng Anh hiện đại cùng kỹ năng công dân số.
Bên cạnh những kết quả tích cực, ngành GD-ĐT còn gặp không ít rào cản, thách thức trong triển khai thực hiện công tác CĐS. Một trong những khó khăn hiện hữu là hạ tầng công nghệ chưa có sự đồng bộ giữa các vùng miền, hệ thống máy tính tại nhiều đơn vị đã xuống cấp, chưa đáp ứng tốt yêu cầu của Chương trình GDPT 2018, năng lực sư phạm số của một bộ phận giáo viên chưa đồng đều, thiếu nguồn nhân lực chuyên trách…
Trước thực trạng đó, ngành GD-ĐT mong muốn tiếp tục nhận được sự quan tâm của UBND tỉnh trong việc bố trí ngân sách đầu tư hạ tầng, trang thiết bị CNTT hiện đại, xây dựng phòng học thông minh, hoàn thiện nền tảng CSDL chuyên ngành… Mục tiêu trọng tâm của toàn ngành trong thời gian tới là nâng cấp năng lực số cho đội ngũ giáo viên, thúc đẩy sự chuyển dịch từ kỹ năng sử dụng cơ bản sang khai thác ứng dụng thành thạo, hiệu quả các nền tảng số, biến công nghệ thành công cụ đắc lực trong giảng dạy và quản lý, góp phần hiện đại hóa toàn diện giáo dục tỉnh nhà.
