Khi mỗi khay cơm của trẻ được giám sát bằng sự minh bạch

Mô hình bữa cơm gia đình được thực hiện tại Trường Mầm non An Khánh B (xã An Khánh, Hà Nội). Ảnh: Đình Tuệ.

Sự chủ động từ cơ sở

Thủ tướng Chính phủ vừa ban hành Chỉ thị về tăng cường bảo đảm an toàn thực phẩm trong cơ sở giáo dục, yêu cầu tất cả trường học công khai thông tin bữa ăn của học sinh với phụ huynh hằng ngày. Năm học mới 2026-2027 đang cận kề, công tác an toàn bán trú tại các nhà trường, địa phương được triển khai khẩn trương.

Theo đó, các thông tin cần công khai gồm: Đơn vị cung cấp, nguyên liệu, thực phẩm, hóa đơn nhập hàng, thực đơn và khay ăn thực tế. Việc công khai có thể thực hiện qua bảng tin, website, ứng dụng công nghệ hoặc nhóm liên lạc trực tuyến để phụ huynh theo dõi, giám sát.

Các địa phương phân công lãnh đạo và nhân viên y tế trường học trực tiếp giám sát toàn bộ chuỗi cung ứng thực phẩm, suất ăn đưa vào trường học, bảo đảm bữa ăn đúng thực đơn, đủ định lượng dinh dưỡng theo tiêu chuẩn. Ban đại diện Cha mẹ học sinh cũng được tham gia giám sát nguồn thực phẩm, quá trình chia suất ăn, kiểm chứng và đánh giá chất lượng bữa ăn cùng giáo viên, học sinh.

Từ thực tế quản lý ở cơ sở, bà Nguyễn Thị Vân Hồng - Hiệu trưởng Trường Tiểu học & THCS Chương Dương (phường Hồng Hà, Hà Nội) bày tỏ sự đồng tình với yêu cầu công khai thông tin bữa ăn học sinh hằng ngày. Đây không chỉ là vấn đề an toàn thực phẩm mà còn là trách nhiệm và sự minh bạch của nhà trường đối với phụ huynh. Đơn vị này đã chủ động triển khai tốt công tác an toàn bán trú từ nhiều năm nay.

Học sinh Trường Tiểu học Đô thị Sài Đồng, phường Phúc Lợi, Hà Nội. Ảnh: Đình Tuệ.

Nhà trường sử dụng suất ăn công nghiệp và đã thực hiện việc công khai, giám sát bữa ăn học sinh từ nhiều năm nay. Đồng thời công khai đơn vị cung cấp, thực đơn và hình ảnh suất ăn thực tế hằng ngày để phụ huynh có thể theo dõi, đối chiếu. Ban phụ huynh cũng được tạo điều kiện tham gia giám sát, kiểm tra chất lượng suất ăn thực tế của các con em mình.

"Tôi nghĩ điều phụ huynh cần nhất rất đơn giản là hôm nay con mình ăn gì, suất ăn thực tế có đúng với thực đơn đã công bố, có đủ định lượng, bảo đảm chất lượng và an toàn hay không? Khi những thông tin ấy được công khai hằng ngày, các bậc cha mẹ có thêm một kênh giám sát, còn nhà trường và đơn vị cung cấp cũng phải nâng cao trách nhiệm", bà Vân Hồng khẳng định.

Theo nhận định từ bà Nguyễn Thị Minh - Hiệu trưởng Trường Mầm non Hải Đường (xã Hải Anh, Ninh Bình), quy định mới tạo ra những thay đổi tích cực, sâu rộng ở nhiều cấp độ từ nhà quản lý, đơn vị cung cấp cho đến từng gia đình. Việc công khai đầy đủ từ nhà cung cấp, nguyên liệu, hóa đơn nhập hàng, thực đơn cho đến hình ảnh khay ăn thực tế giúp phụ huynh đồng hành sát sao cùng con mỗi ngày, xóa tan tâm lý nghi ngờ.

Khi mọi dữ liệu được công khai dưới sự theo dõi của hàng nghìn cặp mắt mỗi ngày, các nhà trường và đơn vị cung ứng suất ăn buộc phải tự nâng cao tính tự giác. Những hành vi bớt xén khẩu phần, sử dụng thực phẩm kém chất lượng hay gian lận nguồn gốc xuất xứ sẽ lập tức bị phát hiện. Đây là áp lực tự nhiên nhưng hiệu quả để thanh lọc thị trường cung ứng thực phẩm học đường.

"Chỉ thị của Thủ tướng đã quy định rõ vai trò của từng bộ phận. Phụ huynh giám sát mang tính xã hội; y tế trường học và lãnh đạo địa phương giám sát chuyên môn và pháp lý toàn bộ chuỗi cung ứng. Sự kết hợp này tạo nên một hệ thống phòng thủ nhiều lớp, góp phần giảm thiểu tối đa rủi ro ngộ độc thực phẩm hay mất an toàn thực phẩm trong nhà trường", bà Minh chia sẻ.

Cần giám sát để đảm bảo thực chất

Phụ huynh, học sinh cùng cô Hiệu trưởng Trường Tiểu học Đại Mỗ, Hà Nội chuẩn bị chào đón năm học mới 2026-2027. Ảnh: Đình Tuệ.

Bên cạnh tính ưu việt của chính sách vẫn còn một số lo lắng liên quan đến khâu giám sát để đảm bảo tính thực chất, hiệu quả trong triển khai.

Bà Nguyễn Thúy Điều, Hiệu trưởng Trường Mầm non Thái Phương (xã Tiên La, Hưng Yên) cho rằng, dù chính sách rất đúng đắn, quá trình triển khai thực tế sẽ gặp không ít thách thức nếu không có cách làm bài bản. Để việc công khai không trở thành hình thức, các cơ sở giáo dục và cơ quan quản lý cần đặc biệt lưu ý công khai phải thực chất, cập nhật theo thời gian thực.

Hình ảnh khay ăn thực tế phải được chụp ngẫu nhiên, chân thực tại thời điểm chia suất ăn. Hóa đơn, chứng từ nhập hàng cần cập nhật theo ngày hoặc theo tuần, thể hiện rõ số lượng, chủng loại và đơn vị giao hàng uy tín, có thể truy xuất nguồn gốc. Cán bộ y tế trường học cần được tập huấn sâu về quy trình kiểm nghiệm thực phẩm nhanh, lưu mẫu thức ăn đúng quy chuẩn và nhận biết các nguy cơ mất an toàn.

Tại Hà Nội, bà Giang Thanh Thủy - Hiệu trưởng Trường Tiểu học Đại Mỗ (phường Đại Mỗ) cho biết, xuất phát từ yêu cầu đổi mới công tác bảo đảm an toàn thực phẩm và thúc đẩy chuyển đổi số theo Nghị quyết số 72-NQ/TW của Bộ Chính trị cùng các kế hoạch của UBND Thành phố, Sở Khoa học và Công nghệ phối hợp với Sở GD&ĐT, Sở Y tế xây dựng Hệ thống HanoiCheck.

Một số tính năng của ứng dụng HanoiCheck. Ảnh: Sở Khoa học và Công nghệ Hà Nội.

HanoiCheck có 5 hợp phần chính gồm: Hồ sơ dinh dưỡng điện tử của học sinh; quản lý nhà cung cấp thực phẩm và suất ăn, hỗ trợ truy xuất nguồn gốc; kiểm soát an toàn thực phẩm trên môi trường số thông qua chữ ký số, mã QR và camera AI; ứng dụng dành cho phụ huynh phục vụ tra cứu, theo dõi và giám sát; bảng điều khiển (Dashboard) phục vụ công tác chỉ đạo, điều hành theo thời gian thực.

"Đối với phụ huynh, ứng dụng HanoiCheck cho phép theo dõi thực đơn hằng ngày, nguồn gốc thực phẩm và tình trạng bán trú của con theo thời gian thực, góp phần tăng cường vai trò giám sát của gia đình đối với chất lượng bữa ăn học đường. Điều này được kỳ vọng sẽ gia tăng niềm tin và phối hợp chặt chẽ giữa nhà trường với gia đình học sinh", bà Giang Thanh Thủy trao đổi.

Ông Bùi Thế Anh, Trưởng Phòng Văn hóa - Xã hội xã Hát Môn (Hà Nội) cho biết, song song với việc phối hợp vận hành HanoiCheck, Sở GD&ĐT đang hướng dẫn các nhà trường xây dựng và công khai thực đơn trên hệ thống theo tiêu chuẩn dinh dưỡng, đúng định mức, tạo điều kiện để phụ huynh theo dõi, giám sát. Công tác tập huấn, hoàn thiện hướng dẫn chuyên môn và tham mưu cơ chế triển khai cũng được đẩy nhanh.