Khi nhiệm vụ khoa học được giải ngân theo tiến độ

Bộ KH-CN vừa phê duyệt 'Chương trình hỗ trợ nghiên cứu sinh xuất sắc giai đoạn 2026-2030' (Vietnam Research Excellence Fellowship - VREF), đánh dấu bước chuyển mạnh trong tư duy chính sách: từ hỗ trợ đào tạo sang đầu tư trực tiếp cho nghiên cứu xuất sắc, nhằm hình thành lực lượng khoa học trẻ có năng lực vượt trội, có khả năng nghiên cứu độc lập, nâng cao năng lực tự chủ công nghệ và sức cạnh tranh quốc gia.

Theo đó, VREF lần đầu tiên thiết kế cơ chế đầu tư trực tiếp, quy mô lớn cho nghiên cứu sinh, với mức hỗ trợ tối đa lên tới 1 tỷ đồng/năm/người, tuyển chọn khoảng 100 nghiên cứu sinh xuất sắc mỗi năm để triển khai các nhiệm vụ đột phá, hướng tới làm chủ công nghệ lõi và phát triển sản phẩm công nghệ chiến lược.

Chương trình VREF được thiết kế như một cấu phần trọng yếu trong hệ sinh thái KH-CN và đổi mới sáng tạo, đặt nghiên cứu sinh vào vị trí trung tâm của các nhiệm vụ nghiên cứu mũi nhọn. Nguồn lực sẽ được tập trung có chọn lọc, ưu tiên các đề tài có khả năng tạo ra công nghệ lõi, phát triển sản phẩm công nghệ chiến lược, đồng thời vẫn bảo đảm sự phát triển cân đối giữa các lĩnh vực khoa học.

Điểm đột phá của VREF là cách tiếp cận “đầu tư theo kết quả”. Cơ chế tuyển chọn được tổ chức độc lập, minh bạch, cạnh tranh, với tiêu chí đánh giá gắn trực tiếp với đầu ra cụ thể. VREF khuyến khích mô hình hợp tác đa chiều giữa nhà nước - viện/trường - doanh nghiệp, từng bước đưa doanh nghiệp trở thành chủ thể tham gia xuyên suốt từ đề xuất đến thương mại hóa kết quả, đồng thời thúc đẩy đồng tài trợ và tăng cường liên kết quốc tế.

Cùng với mức hỗ trợ tối đa lên tới 1 tỷ đồng/năm cho mỗi nghiên cứu sinh xuất sắc, việc kinh phí “được cấp linh hoạt” là một điểm nhấn lớn của VREF.

Theo đó, kinh phí được sử dụng linh hoạt cho các hoạt động trực tiếp phục vụ nghiên cứu như: phát triển sản phẩm, công bố khoa học, đăng ký sở hữu trí tuệ, thử nghiệm công nghệ và hợp tác quốc tế; việc giải ngân gắn chặt với tiến độ và kết quả đầu ra. Khi các nhiệm vụ không đạt yêu cầu sẽ bị điều chỉnh hoặc chấm dứt. Trong “rủi ro khoa học”, nếu phát sinh từ bản chất nghiên cứu, được xem xét chấp nhận trên cơ sở tuân thủ đầy đủ quy định…

Với định hướng lấy công nghệ lõi, sản phẩm và thị trường làm đích đến, VREF được kỳ vọng trở thành đòn bẩy chiến lược trong phát triển nguồn nhân lực khoa học chất lượng cao, góp phần nâng cao năng lực tự chủ công nghệ và từng bước định vị Việt Nam trong chuỗi giá trị KH-CN, đổi mới sáng tạo toàn cầu.

TRẦN LƯU

Nguồn SGGP: https://sggp.org.vn/khi-nhiem-vu-khoa-hoc-duoc-giai-ngan-theo-tien-do-post849855.html