Khi thị trường 'khát' lao động tay nghề cao

Doanh nghiệp đào tạo nghề cho người trẻ

Doanh nghiệp “đỏ mắt” tìm lao động kỹ thuật

Khảo sát tại một trường cao đẳng kỹ thuật ở Hà Nội cho thấy, xưởng thực hành ngành công nghệ ô tô gần như lúc nào cũng có học viên thực tập. Họ tập trung quanh những chiếc xe được tháo lắp để kiểm tra hệ thống động cơ, phanh và các thiết bị điện tử. Dưới sự hướng dẫn của giảng viên, từng thao tác được thực hiện cẩn thận, từ kiểm tra chi tiết đến vận hành thử sau khi lắp ráp.

Ở một phòng học khác, lớp đào tạo kỹ thuật điện lạnh cũng đang trong giờ thực hành. Học viên chia thành từng nhóm nhỏ, thực hiện các bước lắp đặt và kiểm tra hệ thống điều hòa không khí. Những bài học gắn với thiết bị thực tế sẽ giúp họ nhanh chóng làm quen với công việc thực tế.

Không chỉ các ngành kỹ thuật, lĩnh vực dịch vụ cũng thu hút đông học viên. Các lớp đào tạo pha chế, làm bánh, chăm sóc sắc đẹp hay kỹ thuật chế biến món ăn luôn duy trì sĩ số ổn định. Theo chia sẻ của nhiều cơ sở đào tạo, phần lớn học viên lựa chọn học nghề vì thời gian đào tạo ngắn, chương trình tập trung vào kỹ năng thực hành và đặc biệt là cơ hội có việc làm ngay sau khi học xong.

Theo số liệu thống kê, mỗi năm hệ thống đào tạo nghề tuyển sinh hàng triệu người học ở các trình độ khác nhau. Con số này cho thấy nhu cầu học nghề ngày càng rõ nét, nhất là trong bối cảnh nhiều ngành kỹ thuật và dịch vụ đang thiếu hụt lao động có tay nghề.

Một trong những yếu tố quan trọng giúp giáo dục nghề nghiệp ngày càng thu hút người học là nhu cầu lao động kỹ thuật từ phía doanh nghiệp. Sự phát triển của công nghiệp, dịch vụ, du lịch, công nghệ ô tô hay điện - điện tử kéo theo nhu cầu lớn về nguồn nhân lực kỹ năng, trong khi nguồn lao động có tay nghề vẫn chưa đáp ứng đủ yêu cầu của thị trường.

Tại nhiều khu công nghiệp, doanh nghiệp thường xuyên tuyển dụng lao động kỹ thuật trong các lĩnh vực cơ khí, điện - điện tử, hàn, vận hành máy móc hoặc bảo trì thiết bị. Không ít doanh nghiệp cho biết sẵn sàng tiếp nhận sinh viên thực tập ngay từ khi còn đang học để đào tạo thêm và tuyển dụng sau khi tốt nghiệp.

Sự tham gia của doanh nghiệp trong quá trình đào tạo nghề ngày càng rõ nét. Nhiều trường nghề phối hợp với doanh nghiệp xây dựng chương trình dạy và học, hỗ trợ trang thiết bị thực hành, tổ chức các đợt thực tập tại nhà máy, xưởng sản xuất... Mô hình đào tạo gắn với nhu cầu thực tế của doanh nghiệp giúp học viên nhanh chóng thích nghi với môi trường làm việc.

Ở một số ngành nghề, sinh viên năm cuối đã có thể tham gia làm việc bán thời gian tại doanh nghiệp, điều này giúp họ tích lũy kinh nghiệm, đồng thời giúp doanh nghiệp sớm lựa chọn nhân sự phù hợp. Nhiều sinh viên ngay sau khi hoàn thành chương trình thực tập đã được doanh nghiệp ký hợp đồng lao động.

Trên thực tế, tỷ lệ học viên tốt nghiệp có việc làm ở một số ngành nghề kỹ thuật và dịch vụ khá cao. Điều này cho thấy đào tạo nghề ngày càng gắn với nhu cầu của thị trường, giúp người trẻ có cơ hội việc làm ổn định.

Con đường lập nghiệp thực tế

Một số học viên cho biết, họ quyết định theo học nghề sau khi cân nhắc nhiều lựa chọn. Thay vì dành 4 năm học đại học trong khi chưa rõ cơ hội việc làm, họ muốn nhanh chóng trang bị kỹ năng nghề để sớm tham gia thị trường lao động. Sau khi có kinh nghiệm làm việc, họ vẫn có thể tiếp tục học nâng cao hoặc rèn giũa thêm các kỹ năng khác để phát triển nghề nghiệp.

Em Nguyễn Trung Kiên, học viên tại một trung tâm đào tạo nghề ở Hà Nội cho biết, em lựa chọn ngành kỹ thuật điện lạnh vì với nghề này, chỉ sau khoảng một năm học tập và thực hành, phần lớn học viên đã có thể sửa chữa, lắp đặt thiết bị cho các cơ sở dịch vụ hoặc doanh nghiệp. Không ít người sau vài năm làm việc đã tự mở cửa hàng sửa chữa, tạo việc làm cho chính mình và cho lao động địa phương.

Trong lĩnh vực dịch vụ như làm bánh, pha chế hay chăm sóc sắc đẹp, học viên cũng nhanh chóng tìm được việc làm tại các nhà hàng, khách sạn, quán cà phê hoặc trung tâm dịch vụ. Với những người có tay nghề tốt, thu nhập có thể tăng dần theo kinh nghiệm và kỹ năng.

Thực tế này cho thấy, giáo dục nghề nghiệp đang trở thành lựa chọn phù hợp đối với nhiều người trẻ. Hiện nay, các cơ sở đào tạo đều chú trọng yếu tố thực hành, gắn chặt với nhu cầu công việc thực tế. Nếu như trước đây việc dạy nghề còn nặng về lý thuyết, thì nay chương trình đã được điều chỉnh theo hướng “học đi đôi với hành”. Hầu hết các cơ sở đào tạo đều được đầu tư máy móc, trang thiết bị khá hiện đại, từ xưởng cơ khí, phòng điện - điện tử đến các khu vực thực hành chuyên môn.

Trong quá trình học, sinh viên được tiếp cận trực tiếp với thiết bị, quy trình và môi trường làm việc thực tế. Đối với các ngành dịch vụ như du lịch, nhà hàng, khách sạn, họ mà còn được đưa đến thực tập tại các cơ sở kinh doanh. Việc “làm thật” trong môi trường thực tế giúp người học nhanh chóng tích lũy kinh nghiệm, rút ngắn thời gian thích nghi sau khi tốt nghiệp.

Song song, việc tăng cường liên kết giữa nhà trường và doanh nghiệp cũng đang được chú trọng nhằm bảo đảm chương trình đào tạo sát với nhu cầu của thị trường. Sự phối hợp này vừa giúp người học có cơ hội thực tập lại vừa giúp doanh nghiệp tham gia trực tiếp vào quá trình đào tạo nhân lực. Trong khi đó, nhiều ngành nghề kỹ thuật và dịch vụ lại thiếu hụt lao động có tay nghề. Sự phát triển của nền kinh tế đòi hỏi lực lượng kỹ thuật lành nghề, trực tiếp tham gia vào quá trình sản xuất và cung ứng dịch vụ.

Việc ngày càng nhiều bạn trẻ lựa chọn học nghề cho thấy nhận thức về con đường nghề nghiệp đang dần thay đổi theo hướng thực tế hơn. Học nghề giờ đây không chỉ là lựa chọn thay thế mà đã trở thành con đường phù hợp để phát triển sự nghiệp, ổn định cuộc sống và đóng góp cho sự phát triển của nền kinh tế.

HOÀNG HƯƠNG