Khi tuổi già không còn là chuyện của ngày mai

Rất nhiều người già, trung niên đi bộ, tập thể dục vào mỗi sáng sớm ở Huế. Ảnh: Nhã Trúc 

Câu nói ấy khiến tôi suy nghĩ khá lâu. Giữa những lo toan cơm áo gạo tiền, việc chuẩn bị cho tuổi già thường bị nhiều người xem nhẹ. Chỉ đến khi bản thân hoặc người thân gặp biến cố về sức khỏe, họ mới giật mình nhận ra tuổi già không còn là câu chuyện quá xa.

Có lẽ cũng từ thực tế đó, Bộ Y tế đang xây dựng tài liệu và kế hoạch tập huấn để phổ biến kiến thức chuẩn bị cho tuổi già đối với người từ 40 tuổi trở lên, dự kiến triển khai từ ngày 1/1/2027. Nội dung tập trung vào việc duy trì lối sống lành mạnh, phòng ngừa bệnh mạn tính, khám sức khỏe định kỳ, chuẩn bị tài chính, việc làm phù hợp cũng như kỹ năng chăm sóc người cao tuổi trong gia đình. Điểm mới cho thấy, chính sách không chỉ mở rộng nội dung chăm sóc người cao tuổi mà còn thay đổi về quan điểm: Chuẩn bị cho tuổi già không phải khi đã già, mà cần bắt đầu từ tuổi trung niên, thậm chí sớm hơn.

Điều đáng chú ý không nằm ở mốc 40 tuổi mà là cách tiếp cận mới: Chuẩn bị cho tuổi già không phải khi mái tóc đã bạc hay khi sức khỏe bắt đầu suy giảm, mà từ lúc mỗi người vẫn còn đủ thời gian và điều kiện để thay đổi.

Một người phụ nữ ngoài 40 tuổi ở Huế từng kể với tôi rằng, nhiều năm liền vợ chồng chị chỉ biết cặm cụi làm việc để nuôi hai con ăn học. Mọi khoản thu nhập đều dành cho cuộc sống trước mắt. Chỉ đến khi cha bị tai biến, phải điều trị nhiều tháng, chị mới bắt đầu nghĩ đến tương lai của chính mình. Từ đó, gia đình dành riêng một khoản tiết kiệm mỗi tháng, duy trì thói quen đi bộ vào mỗi sáng và không còn bỏ qua những lần khám sức khỏe định kỳ.

Sáng sớm ở Huế, không khó để bắt gặp nhiều người trung niên đi bộ, đạp xe hoặc tập dưỡng sinh dọc hai bờ sông Hương hay trong các công viên. Đó cũng là cách nhiều người âm thầm chuẩn bị cho tuổi già mà đôi khi chính họ cũng không nhận ra. Ngược lại, không ít người mới ngoài 50 tuổi đã phải điều trị tăng huyết áp, đái tháo đường, bệnh xương khớp vì nhiều năm thức khuya, ít vận động và làm việc quá sức.

Theo các chuyên gia, chuẩn bị cho tuổi già phải bắt đầu từ tuổi trung niên. Giai đoạn này các yếu tố nguy cơ gây bệnh mạn tính, suy giảm sức khỏe và áp lực tài chính bắt đầu xuất hiện. Thay đổi lối sống, duy trì vận động, tích lũy tài chính và trang bị kỹ năng chăm sóc sẽ giúp mỗi người kéo dài thời gian sống khỏe, giảm gánh nặng bệnh tật và nâng cao chất lượng cuộc sống khi về già.

Việt Nam đang bước vào giai đoạn già hóa dân số với tốc độ nhanh. Điều đó đồng nghĩa nhu cầu chăm sóc sức khỏe và bảo đảm an sinh cho người cao tuổi sẽ ngày càng lớn. Trong bối cảnh ấy, việc khuyến khích người dân chuẩn bị từ tuổi trung niên không chỉ mang lại lợi ích cho mỗi cá nhân mà còn góp phần giảm áp lực cho gia đình và xã hội.

Mục tiêu xã hội hướng đến kéo dài tuổi thọ, nâng cao chất lượng sống, giúp người dân sống khỏe, sống có ích, sống có giá trị. Khi trang bị đầy đủ kỹ năng từ sớm, tuổi già không còn là giai đoạn phụ thuộc, gánh nặng, trở thành chặng đường sống chủ động, tự tại, tiếp tục cống hiến cho gia đình, xã hội. Đây chính là khoản đầu tư dài hạn đáng giá nhất mỗi đời người.

Đề xuất của Bộ Y tế có thể chỉ là một bước khởi đầu. Điều quan trọng hơn là mỗi người có sẵn sàng thay đổi cách nghĩ hay không.