Khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số là cốt lõi của mô hình tăng trưởng

Phó Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Văn Thắng (đoàn ĐBQH tỉnh Điện Biên) phát biểu

Làm rõ tính khả thi của mục tiêu tăng trưởng hai con số, Phó Thủ tướng khẳng định nền kinh tế Việt Nam vẫn còn nhiều dư địa phát triển, cả về nội lực lẫn các tiềm năng, lợi thế. Song, từ những kinh nghiệm đã được đúc kết, Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng cho rằng trong giai đoạn tới, Việt Nam không thể tiếp tục dựa vào mô hình tăng trưởng cũ, thay vào đó, cốt lõi của sự phát triển phải nằm ở khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Tăng trưởng phải đi đôi với nâng cao chất lượng nhân lực, công nghệ và hiệu quả đầu tư

Thảo luận tại tổ, các đại biểu bày tỏ sự thống nhất với nỗ lực điều hành của Chính phủ trong bối cảnh địa chính trị thế giới còn nhiều biến động. Từ yêu cầu hiện thực hóa khát vọng tăng trưởng hai con số trong giai đoạn từ nay đến năm 2030, ĐBQH Trần Quốc Tuấn (Vĩnh Long) cho rằng, trước hết cần tạo đột phá về chất lượng lao động và hàm lượng công nghệ, làm nền tảng cho chuyển dịch mô hình phát triển từ chiều rộng sang chiều sâu. Theo đại biểu, cần xem công tác đào tạo và đào tạo lại nguồn nhân lực là chiến lược quốc gia, nhất là khi khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số đang được xác định là động lực mới cho tăng trưởng.

ĐBQH Trần Quốc Tuấn (Vĩnh Long) phát biểu

Cùng với đó, cần có chính sách đặc thù khuyến khích doanh nghiệp và cơ quan nhà nước tham gia đào tạo nhân lực AI, nhân lực phục vụ chuyển đổi số; triển khai các gói tín dụng chiến lược không chỉ cho hạ tầng cứng mà còn ưu tiên hạ tầng số, hạ tầng nghiên cứu và phát triển. Đồng thời, cần thiết lập cơ chế kết nối hiệu quả hơn giữa khu vực FDI với doanh nghiệp trong nước.

ĐBQH Bùi Thị Quỳnh Thơ (Hà Tĩnh) nhận định, giai đoạn 2021–2025 là một nhiệm kỳ đặc biệt khó khăn, chịu tác động của dịch bệnh, đứt gãy chuỗi cung ứng, biến động kinh tế thế giới và những thay đổi lớn trong tổ chức bộ máy hành chính nhà nước. Trong bối cảnh đó, những kết quả đạt được là rất đáng ghi nhận.

Đại biểu đề nghị Chính phủ bổ sung đánh giá về mức giảm thu ngân sách nhà nước năm 2025 và kế hoạch năm 2026, trong bối cảnh chịu tác động của các chính sách thuế, phí và những biến động bất lợi từ bên ngoài, qua đó làm rõ hơn cơ sở điều hành chính sách tài khóa trong giai đoạn tới.

ĐBQH Bùi Thị Quỳnh Thơ (Hà Tĩnh) phát biểu

Đối với chính sách tiền tệ, cần phân tích, đánh giá tình trạng thiếu hụt nguồn vốn của hệ thống ngân hàng thời gian gần đây; làm rõ nguyên nhân khiến lãi suất huy động có xu hướng tăng; đồng thời đánh giá khả năng cung ứng vốn của hệ thống ngân hàng và các kênh huy động khác, bảo đảm đáp ứng nhu cầu vốn cho nền kinh tế, phục vụ mục tiêu tăng trưởng cao trong giai đoạn 2026–2030.

Về kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 5 năm, đại biểu bày tỏ đồng tình với mục tiêu tăng trưởng hai con số, coi đây là khát vọng và định hướng lớn của đất nước. Tuy nhiên, cần tính đến điều kiện, tiềm năng và khả năng nội tại của từng địa phương; đồng thời có các giải pháp, cơ chế phù hợp, đặc biệt là những giải pháp mang tính đột phá để bảo đảm khả năng thực hiện.

Bên cạnh đó, đại biểu đề nghị rà soát, điều chỉnh danh mục kế hoạch đầu tư công trung hạn theo hướng đầu tư đúng, trúng và hiệu quả; bảo đảm việc điều hành của Chính phủ thống nhất, phù hợp với các nghị quyết của Quốc hội, qua đó nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực và chất lượng tăng trưởng.

Quyết tâm hiện thực hóa các mục tiêu chiến lược

Phó Chính phủ Nguyễn Văn Thắng khẳng định, kế hoạch phát triển kinh tế xã hội 5 năm giai đoạn 2026-2030 đưa ra những mục tiêu, chỉ tiêu "rất cao so với giai đoạn trước".

Theo đó, đến năm 2030, Việt Nam phấn đấu trở thành nước đang phát triển có công nghiệp hiện đại và thu nhập trung bình cao, với mức thu nhập bình quân đầu người dự kiến đạt khoảng 8.500 USD. Để đạt được điều này, nền kinh tế cần duy trì tốc độ tăng trưởng tối thiểu 10% mỗi năm.

Quang cảnh buổi thảo luận tổ

“Đây là một thách thức rất lớn nhưng cũng là con đường duy nhất để tiến tới mục tiêu trở thành nước phát triển, thu nhập cao vào năm 2045”, Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng nêu rõ.

Theo Phó Thủ tướng, để thực hiện thành công các mục tiêu này, yêu cầu đặt ra là phải duy trì tăng trưởng kinh tế cao trong thời gian dài, đi đôi với phát triển bền vững.

Làm rõ tính khả thi của mục tiêu tăng trưởng hai con số, Phó Thủ tướng khẳng định nền kinh tế Việt Nam vẫn còn nhiều dư địa phát triển, cả về nội lực lẫn các tiềm năng, lợi thế chưa được khai thác hiệu quả. Nhìn lại “con tàu” kinh tế Việt Nam đã đi qua, nhất là giai đoạn 2021 - 2025, dù chịu tác động nặng nề của đại dịch Covid-19 và những biến động địa chính trị phức tạp, Việt Nam vẫn đạt được tốc độ tăng trưởng bình quân cả nhiệm kỳ ước đạt 6,4%, tiệm cận mục tiêu Quốc hội giao.

Song, từ những kinh nghiệm đã được đúc kết, Phó Thủ tướng cho rằng trong giai đoạn tới, Việt Nam không thể tiếp tục dựa vào mô hình tăng trưởng cũ vốn chủ yếu khai thác đất đai, tài nguyên và lao động giá rẻ. Thay vào đó, cốt lõi của sự phát triển phải nằm ở khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Đây được coi là yếu tố “cốt tử”, cốt lõi của mô hình tăng trưởng mới

Các đại biểu tham dự phiên thảo luận tổ

Theo Phó Thủ tướng, Chính phủ đang quyết liệt hoàn thiện thể chế, đặc biệt là thể chế tài chính trong năm 2025 để khuyến khích doanh nghiệp ứng dụng công nghệ, đồng thời đặt mục tiêu nâng tỷ trọng đóng góp của khoa học công nghệ vào tăng trưởng từ 14% hiện nay lên 30% vào năm 2030.

Về tính khả thi tại các địa phương, Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng tin tưởng vào quyết tâm của các tỉnh, thành phố, đặc biệt sau khi thực hiện sắp xếp đơn vị hành chính từ 63 tỉnh thành xuống còn 34. Ngay cả những địa phương còn nhiều khó khăn như Điện Biên hay Cao Bằng cũng sở hữu những thuận lợi riêng từ “chân đế” nhỏ, nếu biết khai thác tốt tiềm năng thì khả năng tăng trưởng đột phá là hoàn toàn khả thi.

“Điện Biên hay Cao Bằng nếu biết cách tận dụng tiềm năng, lợi thế thì tăng trưởng có thể không chỉ là 10% mà thậm chí có thể đạt 20% đến 30%. Con số này rất khó đối với những địa phương có quy mô kinh tế lớn. Tôi hoàn toàn tin tưởng vào những gì Điện Biên đang và sẽ làm, chắc chắn địa phương này sẽ duy trì mức tăng trưởng cao bắt đầu từ năm 2026”, Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng nhận định…

Cũng tại phiên thảo luận Tổ, Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng cũng đã phân tích và làm rõ kết quả quý I năm 2026, nhất là con số tăng trưởng đạt 7,83%. Theo Phó Thủ tướng, mặc dù chưa chạm mức mục tiêu 9,1%, nhưng đây là bước đệm quan trọng để các quý tiếp theo nỗ lực đạt mức tăng trưởng bình quân 11%, tạo đà cho cả nhiệm kỳ.

Để giải quyết bài toán nguồn lực, Phó Thủ tướng cho biết tổng nhu cầu vốn đầu tư cho giai đoạn 5 năm tới để đạt tăng trưởng hai con số là khoảng 38,5 triệu tỷ đồng. Trong đó, vốn đầu tư công chiếm khoảng 8,5 triệu tỷ đồng, tương đương 22% tổng vốn đầu tư toàn xã hội và chiếm 40% tổng chi ngân sách nhà nước.

Điều này đòi hỏi cả hệ thống chính trị phải tiếp tục thực hiện tinh thần "thắt lưng buộc bụng", tiết kiệm chi thường xuyên để dồn lực cho đầu tư phát triển. Bên cạnh đó, 78% nguồn vốn còn lại phải huy động từ xã hội, các doanh nghiệp FDI và thị trường vốn.

Về chính sách tiền tệ và tài khóa, Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng cho biết, Chính phủ định hướng giảm dần sự phụ thuộc vào nguồn vốn tín dụng ngân hàng để hạn chế rủi ro thanh khoản và áp lực lãi suất. Thay vào đó, trọng tâm sẽ là phát triển thị trường chứng khoán với mục tiêu quy mô vốn hóa đạt 120% GDP vào năm 2030. Việc nâng hạng thị trường từ cận biên lên mới nổi sẽ giúp thu hút dòng vốn lớn từ các quỹ đầu tư quốc tế, tạo nguồn vốn trung và dài hạn cho doanh nghiệp.

Song song với đó, chiến lược thu hút FDI thế hệ mới sẽ được triển khai theo hướng chọn lọc, bắt buộc chuyển giao công nghệ cho doanh nghiệp trong nước nhằm xây dựng hệ sinh thái sản xuất bền vững, thực chất.

Một trong những giải pháp then chốt để cải thiện hiệu suất nền kinh tế là giảm chỉ số ICOR từ mức 6,4 hiện nay xuống dưới 5. Để làm được điều này, Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng cho biết, Chính phủ sẽ tập trung vào tính hiệu quả của dự án, thay vì đầu tư dàn trải sẽ chỉ tập trung vào khoảng 3.000 dự án trọng điểm, có sức lan tỏa lớn. Đồng thời, đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo trong toàn bộ khu vực doanh nghiệp và nền kinh tế.