Khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo trở thành động lực chủ yếu của tăng trưởng kinh tế

Chiến lược mới khẳng định vai trò trung tâm của khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo trong mô hình tăng trưởng kinh tế, coi đây là động lực chủ yếu thúc đẩy phát triển nhanh và bền vững trong giai đoạn tới.

Theo định hướng, khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo sẽ đóng vai trò quyết định trong việc nâng cao năng suất lao động, chất lượng tăng trưởng và năng lực cạnh tranh quốc gia. Đồng thời, lĩnh vực này cũng góp phần trực tiếp vào các mục tiêu phát triển toàn diện như bảo đảm quốc phòng - an ninh, bảo vệ môi trường và nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân. Việt Nam đặt mục tiêu nâng cao tiềm lực khoa học - công nghệ lên mức tiên tiến trong một số lĩnh vực trọng điểm, từng bước làm chủ các công nghệ lõi và công nghệ chiến lược, từ đó tạo nền tảng cho tự chủ công nghệ quốc gia.

Song song đó, Chiến lược nhấn mạnh việc xây dựng hệ thống đổi mới sáng tạo quốc gia theo hướng hiện đại và hội nhập quốc tế. Hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo được định hướng phát triển mạnh mẽ, cùng với việc hình thành đội ngũ doanh nghiệp công nghệ Việt Nam có năng lực cạnh tranh khu vực và từng bước mở rộng ra thị trường toàn cầu, đóng vai trò dẫn dắt trong quá trình chuyển đổi mô hình tăng trưởng.

Khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo trở thành động lực chủ yếu của tăng trưởng kinh tế. Ảnh minh họa

Đến năm 2030, Việt Nam đặt ra nhiều chỉ tiêu cụ thể nhằm hiện thực hóa các mục tiêu chiến lược. Trong đó, đóng góp của năng suất nhân tố tổng hợp (TFP) vào tăng trưởng kinh tế dự kiến vượt 55%, tỷ trọng xuất khẩu sản phẩm công nghệ cao đạt tối thiểu 50%, và chỉ số đổi mới sáng tạo toàn cầu (GII) nằm trong nhóm 40 quốc gia hàng đầu. Tổng đầu tư xã hội cho nghiên cứu và phát triển (R&D) dự kiến đạt ít nhất 2% GDP, với khu vực ngoài ngân sách nhà nước chiếm trên 60%, trong khi chi ngân sách dành cho lĩnh vực này duy trì tối thiểu 2% tổng chi hằng năm.

Về nguồn lực, mục tiêu đặt ra là đạt 12 nhân lực nghiên cứu trên mỗi vạn dân, có ít nhất 50 tổ chức khoa học - công nghệ đạt trình độ khu vực và quốc tế. Số lượng công bố khoa học quốc tế dự kiến tăng trung bình 10% mỗi năm, cùng với số lượng đơn đăng ký sáng chế tăng 16 - 18%/năm và tỷ lệ thương mại hóa kết quả nghiên cứu đạt từ 8 - 10%. Đồng thời, Việt Nam hướng tới nằm trong nhóm 3 quốc gia dẫn đầu Đông Nam Á về nghiên cứu và phát triển trí tuệ nhân tạo, cũng như nâng hạ tầng chất lượng quốc gia vào nhóm 50 nước hàng đầu thế giới.

Chiến lược cũng xác định khu vực doanh nghiệp là trung tâm của hệ sinh thái đổi mới sáng tạo. Theo đó, trình độ công nghệ và năng lực đổi mới sáng tạo của doanh nghiệp được kỳ vọng đạt mức trung bình của thế giới, với tỷ lệ doanh nghiệp có hoạt động đổi mới sáng tạo vượt 40%.

Tỷ lệ kết quả nghiên cứu từ các viện, trường được thương mại hóa đạt tối thiểu 30%, đồng thời hình thành từ 5 đến 10 doanh nghiệp công nghệ quy mô khu vực trong các lĩnh vực chiến lược, góp phần làm chủ và sản xuất các sản phẩm công nghệ có tác động lớn đến kinh tế và an ninh quốc gia.

Để triển khai hiệu quả, Chiến lược đề ra 6 nhóm nhiệm vụ trọng tâm, bao gồm phát triển công nghệ và sản phẩm công nghệ chiến lược; thúc đẩy các lĩnh vực khoa học nền tảng; xây dựng hạ tầng khoa học, công nghệ và dữ liệu quốc gia; phát triển tổ chức khoa học và nguồn nhân lực chất lượng cao; hoàn thiện hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, thị trường khoa học - công nghệ và tài sản trí tuệ; cùng với việc đẩy mạnh hội nhập và ngoại giao khoa học, công nghệ.

Bên cạnh đó, các giải pháp mang tính đột phá về thể chế và cơ chế thực thi cũng được đặt ra, tập trung vào đổi mới quản lý, đa dạng hóa nguồn lực tài chính, tăng cường giám sát, đánh giá và điều chỉnh linh hoạt trong quá trình triển khai.

Quyết định mới có hiệu lực kể từ ngày ký, thay thế Chiến lược ban hành năm 2022, tạo nền tảng chính sách quan trọng để thúc đẩy khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo trở thành trụ cột của tăng trưởng kinh tế trong giai đoạn tới.