Khởi công dự án cải tạo Bảo tàng Hồ Chí Minh tại Bến Nhà Rồng, mở đầu trục không gian văn hóa ven sông Sài Gòn

Lãnh đạo TP.HCM cùng các đại biểu, khách mời thực hiện nghi thức bấm nút khởi công dự án.

Ngày 29.4, tại Bến Nhà Rồng, một địa điểm gắn với dấu mốc lịch sử đặc biệt của dân tộc, UBND TP.HCM cùng Tập đoàn Sun Group chính thức khởi công Dự án Cải tạo, chỉnh trang Bảo tàng Hồ Chí Minh - Chi nhánh TP.HCM. Sự kiện diễn ra trong khuôn khổ chuỗi hoạt động khởi công, trao quyết định đầu tư các công trình trọng điểm nhân dịp kỷ niệm 51 năm thống nhất đất nước.

Dự án Cải tạo, chỉnh trang Bảo tàng Hồ Chí Minh - Chi nhánh Thành phố Hồ Chí Minh là một phần của giai đoạn 1 Dự án Công viên văn hóa Bến nhà rồng - Khánh Hội và cây xanh công cộng ven sông Sài Gòn quy mô 147 ha.

Phần công viên văn hóa tại khu vực Bến Nhà Rồng có quy mô khoảng 9ha, được thiết kế xoay quanh một ý tưởng xuyên suốt: dòng nước. Dòng chảy ấy không chỉ mang ý nghĩa cảnh quan, mà còn được sử dụng như một “ngôn ngữ kể chuyện”, dẫn dắt người xem đi qua từng chặng đường trong cuộc đời và sự lan tỏa của các giá trị vĩnh cửu của Chủ tịch Hồ Chí Minh.

Dòng nước ấy được chia thành 9 chương, tương ứng 9 giai đoạn trong cuộc đời Chủ tịch Hồ Chí Minh, bắt đầu từ Chương 1- Dòng nước cội nguồn (1890) - một không gian mang đậm hình ảnh làng quê Việt Nam với hồ sen, khóm tre và những lối đi giản dị- gợi nhắc về Làng Sen nơi Người sinh ra.

Tới chương 2- Dòng nước đi vào đại dương (1911) mô phỏng hành trình rời quê hương ra đi tìm đường cứu nước của người thanh niên Nguyễn Tất Thành mang chí lớn.

Chương 3- Dòng nước hợp nhất (1930) là hành trình gần 30 năm bác dành trọn thanh xuân cho khát vọng độc lập tự do dân tộc.

Phối cảnh công viên văn hóa tại khu vực Bến Nhà Rồng.

Dòng nước về Tổ quốc (1941) đặc tả không gian mộc mạc của núi rừng Tây Bắc, nơi lịch sử Đảng được viết trên bàn đá chông chênh, cùng chuỗi ngày nếm mật nằm gai Bác ấp ủ một chương mới cho cuộc đấu tranh giành độc lập dân tộc.

Tới chương 5- Dòng nước chảy ngầm (1942)lại kiến tạo một Hành lang Tự do với không gian được thiết kế đóng âm xuống đất 1,5m, nhắc nhớ về những năm tháng tù đày gian truân, thử thách nhưng đầy lạc quan của Bác.

Càng đi sâu, mạch kể càng dày hơn về cảm xúc. “Dòng nước đổ ra biển lớn (1945)” mở ra thời khắc lịch sử, trong khi “Dòng nước mắt chảy xuống (1969)” là khoảng lặng. Đến “Dòng nước thống nhất (1975)”, không gian đạt tới cao trào với quảng trường được thiết kế theo hình ngôi sao - một điểm nhấn mang tính biểu tượng.

Chương cuối cùng: “Dòng nước trường tồn” được xem là điểm kết nhưng cũng là điểm mở. Hình tượng cột sáng vươn thẳng lên trời, bao quanh là 79 đài phun nhỏ, gợi nhắc 79 mùa Xuân của Chủ tịch Hồ Chí Minh, tạo nên một không gian vừa mang tính tưởng niệm, vừa có tính dẫn dắt cảm xúc.

Không đơn thuần là công trình bảo tồn di sản, khi hoàn thành, công viên văn hóa Bến Nhà Rồng - Khánh Hội sẽ trở thành một phần của trục không gian công cộng - văn hóa - sinh thái liên tục dọc sông Sài Gòn.

Điểm đáng chú ý là cách tổ chức không gian không đi theo lối tuyến tính quen thuộc. Không có một lộ trình tham quan cứng, nhưng người xem vẫn được dẫn dắt một cách tự nhiên thông qua cao độ, ánh sáng, vật liệu và nhịp điệu không gian... Điều này tạo ra một trải nghiệm mở, nơi mỗi người có thể tự cảm nhận câu chuyện theo cách riêng.

Ở góc độ đô thị, không đơn thuần là công trình bảo tồn di sản, khi hoàn thành, công viên văn hóa Bến Nhà Rồng - Khánh Hội sẽ trở thành một phần của trục không gian công cộng - văn hóa - sinh thái liên tục dọc sông Sài Gòn, kết nối khu trung tâm hiện hữu với Thủ Thiêm.

Điều này đồng nghĩa với việc không gian ven sông, vốn lâu nay bị chia cắt và khai thác chưa đồng bộ, sẽ được tái cấu trúc theo hướng mở, liên tục và có tính kết nối cao hơn. Trong cấu trúc đó, các yếu tố lịch sử không bị tách rời mà trở thành một phần của đời sống đô thị đương đại.

Trước đó, như Người Đô Thị đã đưa tin,sau quyết định bãi bỏ chủ trương đầu tư khu phức hợp nhà ở tại Nhà Rồng - Khánh Hội, TP.HCM đã có kế hoạch định hình lại không gian khu vực này theo hướng ưu tiên di sản, công viên và hạ tầng giao thông. Theo nội dung tờ trình mà Đảng ủy UBND TP.HCM gửi Ban Thường vụ Thành ủy nhằm xin chủ trương thực hiện quy hoạch tổng thể khu vực cảng Nhà Rồng – Khánh Hội, đồng thời mở rộng Khu di tích Bảo tàng Hồ Chí Minh (chi nhánh TP.HCM), ngày 3.3.2026, Ban Thường vụ Đảng ủy UBND TP.HCM đã họp và thông qua phương án tổng mặt bằng khu vực này.

Đầu tháng 4.2026, TP.HCM đã chấp thuận đề xuất triển khai quy hoạch khu vực Cảng Nhà Rồng - Khánh Hội, đồng thời mở rộng Khu di tích Bảo tàng Hồ Chí Minh (chi nhánh TPHCM). UBND thành phố giao các phường Xóm Chiếu, An Khánh và Tân Thuận rà soát lại quy hoạch phân khu tỷ lệ 1/2.000 đối với dự án Cảng Nhà Rồng - Khánh Hội theo quy định của Luật Quy hoạch đô thị và nông thôn. Kết quả rà soát sẽ là cơ sở để thành phố triển khai các bước tiếp theo, từ hoàn chỉnh ý tưởng quy hoạch đến lập đồ án chi tiết.

Song song đó, Sở Văn hóa và Thể thao cùng Bảo tàng Hồ Chí Minh được giao phối hợp với Tập đoàn Mặt Trời (Sun Group), là đơn vị tài trợ phương án ý tưởng, để hoàn chỉnh quy hoạch toàn khu. Trung tâm Quy hoạch và Kiến trúc thuộc Sở Quy hoạch - Kiến trúc sẽ là chủ đầu tư lập quy hoạch chi tiết tỷ lệ 1/500 cho toàn bộ dự án.

Đồ án này được thực hiện theo cơ chế đặc thù của Nghị quyết 260, văn bản sửa đổi, bổ sung một số nội dung của Nghị quyết 98 trước đây. Sau khi hoàn thành, Sở Quy hoạch - Kiến trúc sẽ tổ chức thẩm định, lấy ý kiến các sở, ngành liên quan trước khi trình UBND thành phố phê duyệt.

Trà My - Ảnh: Chi Bảo