Khơi dậy giá trị văn hóa truyền thống từ thôn, bản

ĐBP - Nhiều năm trở lại đây công tác bảo tồn, phục dựng, phát huy giá trị văn hóa của đồng bào các dân tộc thiểu số được cấp ủy, chính quyền các cấp quan tâm và được sự tham gia hưởng ứng tích cực của người dân. Với tình yêu và mong muốn nuôi dưỡng, phát huy các giá trị văn hóa truyền thống của đồng bào dân tộc mình, ở nhiều bản dân tộc Thái, Lào, Mông, người dân đã tập hợp thành lập đội văn nghệ. Đến nay toàn tỉnh có trên 1.200 đội văn nghệ quần chúng ở các thôn, bản, tổ dân phố.

Chị Vì Thị Đỉnh cùng thành viên Đội Văn nghệ bản Hoong Lếch Cang và các nghệ nhân tham gia trình diễn kể truyện cổ tích Thái.

Các đội văn nghệ bản được tập hợp bởi những hạt nhân văn nghệ, nòng cốt là những người nắm giữ nhiều di sản văn hóa, có cùng sở thích, niềm đam mê dân ca truyền thống, am hiểu bản sắc văn hóa dân tộc. Cùng với đời sống kinh tế ngày càng nâng cao, đời sống tinh thần của người dân cũng phong phú đa dạng. Ở các xã, bản đồng bào dân tộc thiểu số, các tổ, đội văn nghệ phát triển nhanh cả về số lượng và chất lượng. Tạo sân chơi lành mạnh, đáp ứng nhu cầu hưởng thụ văn hóa tinh thần, lan tỏa tình đoàn kết, gắn bó trong cộng đồng. Bên cạnh tập luyện biểu diễn văn nghệ, các đội còn đóng vai trò quan trọng trong công tác bảo tồn các giá trị văn hóa truyền thống của đồng bào các dân tộc thiểu số.

Duy trì hoạt động hơn 10 năm nay, Đội Văn nghệ bản Hoong Lếch Cang, xã Thanh Nưa có hơn 20 thành viên ở nhiều lứa tuổi. Ngoài nhóm phụ nữ từ 30 đến hơn 40 tuổi, đội còn có nhóm văn nghệ người cao tuổi là những người thuộc nhiều điệu dân ca dân vũ, biểu diễn được các loại nhạc cụ dân gian. Người già dạy cho lớp trẻ những bài dân ca, điệu múa cổ truyền xưa vẫn còn lưu giữ trong ký ức.

Tối hôm nay Đội Văn nghệ Hoong Lếch Cang tổ chức buổi trình diễn truyện cổ tích. Để chuẩn bị nội dung cho buổi trình diễn này, trước đó vài tháng chị Vì Thị Đỉnh, đội trưởng đội văn nghệ và các thành viên đã chia nhau tới các bản gặp gỡ những người cao tuổi nghe họ kể lại các truyện cổ tích của dân tộc Thái và ghi chép lại. Chỉ trong vòng 3 tháng, đội đã sưu tầm được 12 truyện cổ về sự tích các loài cây, loài vật.

Là người rất tâm huyết với việc bảo tồn văn hóa của đồng bào dân tộc mình, nên ngoài việc sưu tầm truyện cổ tích, làn điệu dân ca, chị Vì Thị Đỉnh còn tích cực tập hợp, tổ chức nhiều hoạt động sinh hoạt văn hóa văn nghệ tập thể, truyền dạy dân ca, nhạc cổ, tiếng nói, chữ viết và trình diễn truyện cổ dân gian trong cộng đồng. Hoạt động của Đội Văn nghệ bản Hoong Lếch Cang được bà con dân bản rất ủng hộ và nhiệt tình tham gia mỗi khi cần hỗ trợ. Để thuận tiện, các buổi sinh hoạt đội đều tổ chức vào buổi tối, nên ngoài các thành viên đội, người dân cũng tham gia và đến xem rất đông, tạo không khí vui tươi trong bản.

Chị Vì Thị Đỉnh chia sẻ, các cụ ông, cụ bà biết truyện cổ dân tộc Thái hầu hết tuổi đã cao. Có người gần 90 tuổi. Vì thế càng hun đúc chúng tôi tích cực làm tốt công tác sưu tầm hơn nữa. Để bảo tồn tiếng nói, chữ viết của dân tộc, đội tập hợp các cháu trong độ tuổi từ 10 - 15 để dạy chữ, kể chuyện, hát ru và chơi các trò chơi dân gian của đồng bào dân tộc Thái. Các câu chuyện được lựa chọn trong buổi trình diễn hôm nay đều hàm chứa thông điệp sâu sắc về gắn kết tình cảm gia đình và mối quan hệ giữa người với người trong cộng đồng.

Với mục đích gìn giữ, phát huy giá trị đặc sắc về dân ca, dân vũ, dân nhạc truyền thống của đồng bào dân tộc Lào, nhiều năm nay, Đội Văn nghệ bản Pa Xá Lào, xã Thanh Yên đóng vai trò quan trọng trong việc tổ chức các hoạt động văn hóa tại cơ sở. Đặc biệt từ việc phục dựng, khơi dậy giá trị của điệu múa truyền thống, nghệ thuật múa của dân tộc Lào đã được thực hành, gìn giữ và phát huy tại các bản người Lào trên địa bàn huyện Điện Biên và Điện Biên Đông (cũ). Múa lăm vông đã trở thành biểu tượng của văn hóa, lối sống trong cộng đồng người Lào, đóng góp quan trọng vào việc gắn kết đời sống văn hóa tinh thần của cộng đồng.

Bên cạnh góp phần lan tỏa giá trị văn hóa tại cơ sở, các đội văn nghệ, nghệ nhân người dân tộc thiểu số còn tích cực tham gia nhiều hoạt động cộng đồng, chương trình, sự kiện văn hóa lớn của tỉnh cũng như giao lưu với các địa phương trong cả nước. Vừa qua, chị Vì Thị Đỉnh và một số thành viên Đội Văn nghệ bản Hoong Lếch Cang đã tham gia luyện tập, biểu diễn tại Lễ hội Hoa Ban 2026. Một số nghệ nhân dân tộc Lào cũng tham gia các hoạt động giao lưu văn hóa văn nghệ tại một số tỉnh thành.

Tham gia các hoạt động văn hóa văn nghệ tại cộng đồng dân cư, người dân ý thức hơn về vai trò của mình trong công tác bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa dân tộc thiểu số. Góp phần xây dựng đời sống văn hóa ở cơ sở, tạo động lực đẩy mạnh các phong trào thi đua lao động sản xuất. Đặc biệt, với nét đặc trưng riêng của mỗi dân tộc thiểu số, mỗi bản văn hóa, hoạt động văn hóa văn nghệ hấp dẫn, không gian văn hóa đậm đà bản sắc dân tộc sẽ góp phần thu hút du khách tới tham quan trải nghiệm.

Bài, ảnh: Bình Nguyên