Ngôi đình cổ thờ Nữ tướng Lê Chân bị 'bức tử' giữa lòng TP Hải Phòng

Video: Ngôi đình cổ thờ Nữ tướng Lê Chân bị 'bức tử' giữa lòng TP Hải Phòng

Nằm lọt thỏm giữa khu phố đông đúc bên đường Hồ Sen (phường Lê Chân, TP Hải Phòng) là đình Vẻn ngoài - ngôi đình cổ thờ Nữ tướng Lê Chân mà ít người hay biết.

Đình Vẻn ngoài hướng Đông, có bố cục mặt bằng hình chữ Tam, gồm 5 gian tiền tế, 3 gian trung cung, 3 gian hậu cung.

Thông tin từ Bảo tàng Hải Phòng, làng Vẻn xưa (An Biên) rất rộng nên sau đó tách thành hai làng Vẻn trong và Vẻn ngoài. Dân làng tách, lập đình thờ Nữ tướng Lê Chân, gọi là đình Vẻn ngoài. Trong đình còn lưu giữ một số di vật, cổ vật có niên đại thời Nguyễn như: Bia đá, khám thờ, câu đối, đại tự...

Trong đình còn thờ Đức Thánh Mẫu và Đức Thánh Trần - những nhân vật lịch sử, có sức ảnh hưởng tới văn hóa tâm linh của người Việt.

Căn cứ bia An Biên thần tích linh từ bi ký (bia ghi chép về vị thần thờ đình An Biên) khắc năm Duy Tân cửu niên (1915) thì ngôi đình thờ Lê Thánh công chúa (Nữ tướng Lê Chân), người có công giúp Bà Trưng đánh giặc và có công âm phù vua Trần dẹp giặc Chiêm Thành.

Khám thờ được trang trí hoa văn tứ quý gồm tùng, cúc, trúc, mai, xen lẫn họa tiết chim phượng. Trong khám có ảnh khắc họa chân dung Nữ tướng Lê Chân chụp lại theo thần tượng Bà vào đầu thế kỷ XX và mũ phượng của Bà.

Bà Lê Thị Nguyên, người thuộc gia đình 5 đời làm thủ nhang, trông giữ đình, cho biết đây là ngôi đình cổ đầu tiên thờ Nữ tướng Lê Chân ở làng Vẻn.

Bức đại tự trong hậu cung ghi: "Đức đẳng càn khôn" (Đức lớn sánh cùng trời đất). Hoa văn chạm khắc gỗ cổ tinh xảo với hình rồng uốn lượn, hoa lá cách điệu và các đường nét chạm lộng mềm mại. Các họa tiết rồng, hoa sen, mây lửa... độc đáo, mang dấu ấn nghệ thuật truyền thống.

Hiện nay, đình Vẻn ngoài trong tình trạng xuống cấp nghiêm trọng, không được quan tâm, sửa chữa. Dầm, cột, kèo bị mục nát, mối mọt, đối mặt với nguy cơ hư hại nếu không được bảo vệ kịp thời.

Hệ vì kèo gỗ bị mục, bong tróc, xuống cấp nghiêm trọng, cần được tu bổ để bảo tồn giá trị nguyên gốc. Để bảo vệ di tích, gia đình bà Lê Thị Nguyên cùng một số bà con địa phương tự bỏ tiền tu sửa nhưng do kinh phí hạn hẹp nên nhiều hạng mục công trình manh mún, chắp vá, chưa được nâng cấp, đầu tư đúng mức, đứng trước nguy cơ xuống cấp khó khôi phục.

Văn bia ghi lại lịch sử ngôi đình cũng bị hư hại nghiêm trọng, dấu ấn lịch sử mờ phai theo năm tháng. Căn cứ vào dòng chữ Hán “Ất Mão trùng tu” khắc trên câu đầu gian tiền tế và một tấm bia hiện dựng tại gian trung cung “Trùng tu đình vũ hậu thần bi ký” (Bia ghi việc bầu hậu những người công đức trùng tu nhà đình) thì đình Vẻn ngoài được trùng tu vào năm 1915.

Tòa tiền tế của đình (khung đỏ hình chữ nhật) nằm lọt thỏm trong khuôn viên của Trung tâm Y tế Lê Chân.

Năm gian tiền tế bị biến thành khu để xe, một bên là căng tin, bên còn lại là dãy nhà vệ sinh của Trung tâm Y tế, khiến không gian trở nên vô cùng nhếch nhác.

Bên trong gian tiền tế, tường đã bong tróc, mái chỉ được lợp tạm bằng fibro xi măng. Thứ duy nhất cho thấy đây là khu di tích lịch sử là sáu bộ cột và vì kèo gỗ lim chạm khắc công phu, cùng những dấu tích còn sót lại của ngôi đình.

Mái bị hư hỏng, lợp lại bằng tấm lợp fibro xi măng. Nhiều chỗ còn hỏng vỡ nhiều năm nay nhưng không được xây sửa lại, khiến hệ thống cột, vì kèo bằng gỗ lim có dấu hiệu xuống cấp.

Hiện nay, đình Vẻn nằm khuất sâu trong ngõ nhỏ, xung quanh là nhà dân, Trung tâm Y tế Lê Chân án ngữ ngay phía trước, trong khi xưa kia là cổng chính đi vào đình.

“Năm 1964, mặt đường Tô Hiệu có bệnh viện nhưng diện tích nhỏ, vì vậy lãnh đạo bệnh viện đã sang liên hệ với cụ tôi là người trông coi cho mượn đình để cho bệnh nhân nằm điều trị nhờ. Những đồ cổ của đình được gửi sang đền Nghè gồm lọng, võng, trống, thanh đao…để tế lễ. Sau đó, bệnh viện chiếm luôn và xây dựng lên, còn đòi xây vào tận trong khu cung cấm nhưng không được đồng ý.

Bệnh viện xây cao 3, 4 tầng án ngữ ngay trước ngôi đình. Họ còn sử dụng 5 gian tiền tế cho đến giờ vẫn chưa trả dù gia đình tôi nhiều lần có ý kiến”, bà Nguyên bức xúc nói.

Trả lời PV Báo Điện tử VTC News, ông Trần Văn Thảo - Giám đốc Trung tâm Y tế Lê Chân cho biết, khi ông về công tác vào cuối năm 1999, đơn vị đã sử dụng 5 gian tiền tế từ trước đó. "Tôi chỉ biết đằng sau có ngồi đình thôi chứ có phải đình thờ Nữ tướng Lê Chân hay không tôi không để ý", ông Thảo nói và cho biết hàng năm đại diện Trung tâm vẫn sang thắp hương ở ngôi đình này.

Theo Giám đốc Trung tâm Y tế Lê Chân, trước đây, nhiều vị lãnh đạo quận Lê Chân (cũ) và phường đến khảo sát khu vực đình Vẻn, thậm chí dự định chuyển cả Trung tâm đi nơi khác để làm công viên cây xanh nhưng đến nay vẫn chỉ dừng lại ở việc khảo sát.

Thông tin với PV Báo Điện tử VTC News, ông Phạm Văn Tân - Chủ tịch UBND phường Lê Chân (Hải Phòng) cho biết, đình Vẻn (đền An Biên) ở ngõ 2 Hồ Sen, phân khu 1931 cũ là đất ở hiện trạng, phân khu 1559 mới chuyển thành đất di tích, tôn giáo theo quy hoạch tỷ lệ 1/2000 quận Lê Chân (cũ) đã được phê duyệt. Đình Vẻn được biết đến là một di tích lịch sử cổ, địa phương nhiều lần có phương án, kế hoạch trùng tu, tôn tạo và mở rộng khuôn viên đình nhưng gặp nhiều khó khăn, vướng mắc nên chưa thực hiện được. “Trong thời gian tới, chúng tôi sẽ có những báo cáo, kiến nghị, đề xuất với thành phố để có điều kiện khôi phục lại khu vực di tích này cho khang trang”, ông Tân chia sẻ.

Minh Khang - Minh Hương