Khởi nghiệp xanh từ tài nguyên bản địa

 Ông Cao Quốc Hải, Phó Giám đốc Trung tâm Khởi nghiệp đổi mới sáng tạo thành phố Huế.

Theo ông, một mô hình khởi nghiệp xanh cần đáp ứng những yếu tố nào?

Khởi nghiệp xanh, xét cho cùng, không chỉ nằm ở đầu ra mà phải được nhìn nhận trong toàn bộ quá trình tạo ra sản phẩm.

Một mô hình khởi nghiệp xanh phải giảm phát thải, tiết kiệm và sử dụng bền vững nguồn tài nguyên. Những tác động này cần được đo lường cụ thể, như tiết kiệm được bao nhiêu tài nguyên, giảm được bao nhiêu phát thải.

Bên cạnh yếu tố môi trường, đây bản chất vẫn là một mô hình kinh doanh nên sản phẩm phải bán được, tạo ra dòng tiền và có khả năng tự chủ về tài chính. Quan trọng hơn, khởi nghiệp xanh phải hướng đến phát triển bền vững, đáp ứng nhu cầu hiện tại nhưng không làm hạn chế cơ hội phát triển trong tương lai.

Những bài toán về giảm chất thải, tận dụng phụ phẩm, tiết kiệm tài nguyên hay sử dụng vật liệu thân thiện với môi trường đang mở ra cơ hội gì cho các startup?

Khi một xu hướng mới hình thành, luôn xuất hiện những không gian phát triển mới cho các bạn khởi nghiệp. Người tiêu dùng ngày càng quan tâm đến tiêu dùng xanh, bền vững. Đây là cơ hội để startup sáng tạo những sản phẩm vừa đáp ứng nhu cầu thị trường, vừa sử dụng hiệu quả hơn nguồn nguyên liệu đầu vào.

Nếu startup quan tâm đến nghiên cứu và phát triển thì càng có cơ hội tạo ra những sản phẩm có tính sáng tạo và giá trị khác biệt.

Bên cạnh đó, startup có thể cung cấp các giải pháp xanh cho doanh nghiệp nhỏ và vừa, các tập đoàn, đồng thời tiếp cận những nguồn hỗ trợ từ chính sách của Nhà nước và các quỹ tài chính.

Huế có nhiều nguồn nguyên liệu, sản vật địa phương có thể trở thành đầu vào cho sản phẩm xanh. Theo ông, làm thế nào để biến lợi thế này thành những sản phẩm vừa có giá trị môi trường, vừa mang lại hiệu quả kinh tế?

Thách thức hiện nay của Huế không phải là thiếu tài nguyên mà thiếu công nghệ và kênh đưa sản phẩm ra thị trường.

Việc kết hợp tài nguyên bản địa với công nghệ có thể tạo ra những sản phẩm xanh có chất lượng và giá trị cao hơn. Huế đang có nguồn tri thức lớn từ các nhà khoa học ở các trường đại học, viện nghiên cứu. Đây là nguồn lực cần được kết nối với doanh nghiệp, startup để ứng dụng công nghệ vật liệu, sinh học, bảo quản, đóng gói, sản xuất...

Một hướng khác rất phù hợp với Huế là gắn sản phẩm xanh với giá trị văn hóa Cố đô để tạo sự khác biệt. Khi sản phẩm không chỉ đáp ứng yêu cầu về môi trường mà còn mang câu chuyện văn hóa, bản sắc địa phương thì giá trị và khả năng cạnh tranh cũng được nâng lên.

Cùng với đó, cần kết nối sản phẩm với các đơn vị sử dụng thực tế. Chẳng hạn, các resort, khách sạn có thể sử dụng sản phẩm xanh của Huế để du khách vừa trải nghiệm dịch vụ, vừa tiếp cận và sử dụng các sản phẩm đặc trưng của địa phương.

Đầu tư cho công nghệ, quy trình sản xuất, nguyên liệu và tiêu chuẩn thường làm tăng chi phí, trong khi người tiêu dùng chưa phải lúc nào cũng sẵn sàng lựa chọn sản phẩm xanh. Theo ông, đâu là rào cản lớn nhất đối với startup?

Rào cản lớn nhất với các startup vẫn là bài toán chi phí, trong khi thị trường chưa phải lúc nào cũng sẵn sàng chi trả cho sản phẩm xanh.

Khách hàng có thể ủng hộ chúng ta về mặt tinh thần, nhưng quyết định “chốt đơn” lại nằm ở giá trị thực tế mà họ nhận được. Vì vậy, sản phẩm khởi nghiệp xanh khi ra thị trường trước hết phải đáp ứng được yêu cầu của khách hàng và phải bảo đảm về chất lượng.

Bên cạnh đó là những yêu cầu về pháp lý, tiêu chuẩn và chứng nhận. Có những sản phẩm mới chưa có quy định cụ thể nên doanh nghiệp gặp khó khăn khi đưa ra thị trường.

Với những startup còn hạn chế về nguồn lực, trước hết phải bảo đảm khả năng tồn tại của mô hình kinh doanh rồi mới tính đến những bước phát triển cao hơn về yếu tố xanh. Startup cũng không nhất thiết tự nghiên cứu từ đầu những công nghệ mà các nhà khoa học đã có, mà có thể hợp tác, tiếp nhận hoặc chuyển giao công nghệ để hoàn thiện sản phẩm.

Yếu tố xanh nên trở thành điểm cộng, nhưng để người tiêu dùng lựa chọn, trước hết sản phẩm phải tốt và giải quyết được nhu cầu thực tế của họ.

Từ góc độ Trung tâm Khởi nghiệp đổi mới sáng tạo thành phố Huế, theo ông, hệ sinh thái hỗ trợ cần làm gì để những ý tưởng khởi nghiệp xanh có thể được thử nghiệm, hoàn thiện và phát triển thành sản phẩm có sức cạnh tranh?

Từ năm 2022, trung tâm đã triển khai nhiều chương trình liên quan đến hỗ trợ startup xanh. Điều quan trọng là phải tạo được sự kết nối giữa nhà nghiên cứu, Nhà nước, doanh nghiệp và các startup.

Huế còn thiếu công nghệ và mô hình thương mại hóa sản phẩm. Vì vậy, cần kết nối các startup xanh với những đơn vị thương mại, dịch vụ để sản phẩm có thể được thử nghiệm, sử dụng ngay trên địa bàn thành phố trước khi mở rộng thị trường.

Với thế mạnh du lịch - dịch vụ, Huế có điều kiện trở thành nơi thử nghiệm, giới thiệu và quảng bá các sản phẩm xanh. Khách sạn, khu nghỉ dưỡng, điểm du lịch hay các cơ sở dịch vụ không chỉ là nơi tiêu thụ mà còn có thể trở thành “không gian thử nghiệm” để startup tiếp nhận phản hồi, hoàn thiện sản phẩm và tiếp cận khách hàng.

Cùng với đó, cần quan tâm đến các quỹ đầu tư mạo hiểm tại địa phương và những nguồn hỗ trợ phù hợp cho sản phẩm xanh. Các nguồn lực này có thể hỗ trợ startup trong giai đoạn nghiên cứu, hoàn thiện công nghệ và thử nghiệm thị trường, qua đó từng bước đưa sản phẩm đến người tiêu dùng.